بازخوانی تاریخ/ صدام از کجا فهمید ایران موشک اسکاد دارد؟

در سال‌های نخست جنگ تحمیلی، یکی از نگرانی‌های اصلی حکومت عراق این بود که ایران، با وجود محدودیت‌های تسلیحاتی و فشارهای بین‌المللی، بتواند به توان موشکی دست پیدا کند. بغداد در آغاز جنگ از برتری قابل‌توجهی در زمینه موشک‌های بالستیک برخوردار بود؛ اما این برتری قرار نبود برای همیشه یک‌طرفه باقی بماند.

ایران برای پاسخ به حملات موشکی عراق به دنبال راهی بود تا شهرهای مهم و مراکز نظامی و اقتصادی دشمن را از تیررس پاسخ خود خارج نکند. در آن مقطع، هنوز صنعت موشکی ایران در موقعیتی نبود که بتواند به‌تنهایی موشک بالستیک با برد متوسط تولید کند. بنابراین، تهیه موشک از خارج کشور به یکی از مسیرهای ضروری برای ایجاد توان بازدارندگی تبدیل شد.

یکی از کشورهایی که در این مسیر به کمک ایران آمد، لیبیِ معمر قذافی بود؛ حکومتی که روابطش با بغداد، برخلاف بسیاری از دولت‌های عربی، از همان ابتدای جنگ دوستانه نبود.

البته باید تاکید داشت که ایرانی‌ها به سرعت مهندسی معکوس موشک‌های لیبایی را شروع کردند و با بومی سازی توانستند موشک‌های اسکاد ایرانی را روانه بغداد کنند.

اما به هر حال این همکاری نظامی لیبی و ایران بعدها به یکی از زمینه‌های رویارویی پنهان عراق و لیبی تبدیل شد؛ رویارویی‌ای که جغرافیای آن نه در خلیج فارس، بلکه در قلب آفریقا قرار داشت.

موشک ایرانی در قلب بغداد؛ سرنخی که صدام را به طرابلس رساند

سالم الجمیلی، افسر پیشین سازمان اطلاعات عراق که سال‌ها در دستگاه امنیتی حکومت بعث فعالیت داشت، در روایت خود از این ماجرا به اتفاقی در سال ۱۹۸۵ اشاره می‌کند؛ اصابت یک موشک اسکاد به ساختمان بانک مرکزی عراق در بغداد.

اهمیت این حمله برای دستگاه اطلاعاتی عراق فقط در محل اصابت و خسارت آن نبود. کارشناسان نظامی عراق پس از بررسی بقایای موشک به این نتیجه رسیدند که با یک اسکاد ساخت شوروی مواجه‌اند. مسئله از نگاه بغداد این بود که ایران در آن مقطع هنوز چنین موشکی را در زرادخانه عملیاتی خود نداشت و نمی‌توانست به‌سادگی صاحب چنین قابلیتی شده باشد. …