کل منطقه به جای پایگاه‌های آمریکا

اظهارات اخیر سخنگوی سپاه پاسداران، درباره عبور از دکترین دفاعی به رویکرد تهاجمی، در چنین بستری اهمیت پیدا می‌کند. به گزارش الجزیره در ۲۲ اکتبر، «حسین محبی»،  اعلام کرد که ایران دیگر صرفاً به حمله پاسخ نخواهد داد، بلکه در صورت تجاوز، اقدام تهاجمی نیز انجام خواهد داد. هم‌زمان، وال‌استریت ژورنال در ۲۳ اکتبر گزارش داد که تهران از طریق میانجی‌ها هشدار داده است حمله تازه آمریکا و اسرائیل می‌تواند پاسخ ایران را به اهداف اقتصادی و غیرنظامی در کشورهای خلیج فارس نیز گسترش دهد.

این مواضع را نمی‌توان جدا از فضای سیاسی و امنیتی منطقه تحلیل کرد. ترامپ از احتمال تصمیم‌گیری قریب‌الوقوع درباره ادامه جنگ سخن گفته و نتانیاهو نیز بار دیگر بر ضرورت تغییر وضعیت سیاسی در ایران - Regime Change - تأکید کرده است. 

در چنین فضایی، تهران با این نگرانی مواجه است که تهدیدهای مکرر و فشار نظامی، مقدمه‌ای برای دور تازه‌ای از حملات باشد؛ حملاتی که به احتمال زیاد به اهدافی فراتر از تأسیسات نظامی، منجر خواهد شد.

با این حال، واکنش به تهدید، لزوماً به معنای انتخاب راهبردی نیست که در بلندمدت به سود کشور تمام شود. دکترین کل منطقه به جای پایگاه‌های آمریکا، اگر جایگزین دیپلماسی شود و نه مکمل آن، ممکن است همان امنیتی را که قرار است تضمین کند، بیش از پیش در معرض خطر قرار دهد.

از بازدارندگی تا نمایش آمادگی برای گسترش جنگ

در منطق نظامی، بازدارندگی زمانی کار می‌کند که طرف مقابل باور کند هزینه حمله از دستاورد احتمالی آن بیشتر خواهد بود. ایران پس از تجربه حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، ظاهراً می‌خواهد این پیام را تقویت کند که در صورت تکرار حمله، برخلاف تصورِ ترامپ از یک عملیات محدود و قابل‌کنترل و باشدت بالا طی چند روز، دامنه آن می‌تواند به خسارت‌های گسترده در سراسر منطقه منجر شود. …