بازار
متن این مقاله به شرح زیر است:
۱. تا آن‌جایی که بنده اطلاع دارم، در تاریخ طولانی روابط ارمنی‌ها با ایرانی‌ها، هیچ‌گاه چنین ناهنجاری‌هایی در طی بیش از دو هزار سال روابط مشترک از زمان پارت‌ها تاکنون دیده نشده است.
۲. این‌جانب در زمان تصدی وزارت خارجه به ارمنستان رفتم و از ایروان به اچمیادزین (واغارشاپات کنونی) شهر مذهبی ارامنه، سفر کردم؛ و در آن جا با علمای بزرگ ارمنی، اسقف‌ها و کشیش‌ها دیدار نمودم.
۳. در آن جا دو کلیسا دیدم. یک کلیسا که محل استقرار علما و روحانیون بود و روحانیون ارمنی را ملاقات کردم. درست روبروی آن، کلیسای دیگری بود که توسط شاه عباس کبیر ساخته شده و بسیار زیبا و چشمگیر بود.
۴. برای اولین بار که در دوران دانشجویی به اصفهان سفر کردم، به منطقه‌ی جلفا رفته و کلیسای وانک را که توسط شاه عباس صفوی برای ارامنه ساخته شده بود مشاهده کردم.
۵. در مطالعه‌ی روابط دو کشور هیچ گاه نقطه‌ی تاریکی ملاحظه نکرده‌ام.
۶. در جنگ دوم ایران و روس، که منجر به امضای قرارداد ترکمانچای شد، ارمنستان از ایران جدا شد و جزیی از روسیه گردید.
۷. ایران بعد از وقایع فوق الاشاره هیچ گاه متعرّض استقلال این کشور و مردمش نشد؛ و همواره روابط بین ارمنستان و جمهوری اسلامی ایران دوستانه بوده است.
۸. بنده احزاب و گروه‌های سیاسی ارمنی را می‌شناسم و با برخی از رهبران آنها از نزدیک ملاقات کرده‌ام. داخل ایران قبل و بعد از انقلاب، اقلیت ارمنی همواره محترم بوده و ارامنه، دو نماینده در مجلس شورای اسلامی دارند.
۹. بعد از فروپاشی شوروی و تشکیل ۱۵ جمهوری مستقل، روابط جمهوری اسلامی ایران با همه‌ی جمهوری‌های بازمانده از اتحاد شوروی، دوستانه و عادی بوده مگر این که از سوی برخی از آنها بی‌مهری‌هایی دیده شده باشد. …
