دنیای اقتصاد: چاپ سوم کتاب «ایدئولوژی و ادبیات» با عنوان فرعی بررسی تطبیقی اندیشههای حافظ، مولوی، خیام، شاملو و فروغ نوشته محمدهاشم اکبریانی منتشر شد. این کتاب تلاشی برای بررسی نسبت میان ادبیات، اندیشه و قدرت است؛ کتابی که میکوشد از زاویهای متفاوت به آثار برخی از مهمترین شاعران فارسیزبان نگاه کند و نشان دهد مفاهیمی مانند آزادی، رهایی، عدالت و مبارزه با استبداد، لزوما به معنای برخورداری از اندیشهای آزادیخواهانه نیستند.
این بخش بهصورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
اکبریانی در این کتاب با رویکردی مبتنی بر جامعهشناسی ادبیات، اندیشههای حافظ، مولوی، خیام، احمد شاملو و فروغ فرخزاد را بررسی و مقایسه میکند. محور اصلی بحث او تقابل دو جریان فکری است: تمرکزگرایی و تکثرگرایی. نویسنده معتقد است بخشی از اندیشههایی که در ظاهر در برابر استبداد قرار میگیرند و از آرمانشهر، انسان متعالی و آزادی سخن میگویند، خود میتوانند حامل تفکری اقتدارگرا و مبتنی بر تمرکز قدرت باشند.
یکی از نکات بحثبرانگیز کتاب، قرار دادن حافظ و مولوی در یک سوی این تقابل و خیام، شاملو و فروغ در سوی دیگر آن است؛ تقسیمبندیای که خواننده را به بازخوانی نسبت میان جهانبینی شاعران و مفاهیم سیاسی و اجتماعی در آثارشان دعوت میکند.
کتاب در شش مقاله و شانزده فصل تنظیم شده و دامنه بحث آن از شعر و اندیشه شاعران فراتر میرود؛ چنانکه نویسنده در فصلی به اندیشههای علی شریعتی و نسبت ایدئولوژی با تمرکز قدرت نیز میپردازد.
فصل آخر کتاب به بررسی انتقادی اندیشه شریعتی میپردازد که این روزها بسیار مورد بحث است. نکته جالب این است که اکبریانی یکی از اولین کسانی است که به این ماجرا ورود کرده و مطلبی را در سال ۱۳۷۱ منتشر کرده و بعدها نسخه ویرایش شده آن را در کتابش آورده است.
او درباره این مقاله که با عنوان «حکومتگذار یا حکومت ماندگار استبدادی» در کتاب منتشر شده گفته است: «این مقاله ۳۴سال قبل … …