زیرساخت خاموش اقتصاد هوشمند

خودتامینی می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد، اما نباید به شرط توسعه صنعت دیجیتال تبدیل شود. دیتاسنتر، اپراتور، شرکت ارائه‌دهنده خدمات ابری یا شرکت فعال در حوزه هوش مصنوعی، اساسا بنگاه تولید برق نیست. اگر از سرمایه‌گذار بخواهیم هم دیتاسنتر بسازد، هم تجهیزات پردازشی تامین کند، هم زیرساخت ارتباطی ایجاد کند و در نهایت نیروگاه نیز احداث کند، هزینه ورود و توسعه در این صنعت به‌شدت افزایش می‌یابد. در چنین شرایطی، تحقق هدف ۱۰ درصدی برنامه هفتم ممکن است عملا با مانعی ناشی از خود سیاستگذاری مواجه شود. از منظر کارشناسی، الگوی مناسب‌تر، تعریف تامین انرژی به‌عنوان مسوولیتی مشترک میان دولت و بخش خصوصی است.

دولت باید تامین پایدار انرژی را بخشی از زیرساخت لازم برای توسعه اقتصاد دیجیتال بداند و همزمان، برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در نیروگاه‌های تجدیدپذیر، تولید پراکنده، قراردادهای بلندمدت خرید برق و نیروگاه‌های اختصاصی، مشوق‌های موثر ایجاد کند. ماده ۶۶ برنامه هفتم نیز در توسعه زیرساخت‌های اقتصاد دیجیتال بر «مشارکت و سرمایه‌گذاری بخش غیردولتی» تاکید دارد؛ نه بر انتقال کامل مسوولیت تامین زیرساخت به بخش خصوصی. بر همین اساس، می‌توان یک اصل سیاستی روشن مطرح کرد: «تامین پایدار انرژی، مسوولیت حاکمیت است؛ مشارکت در تولید انرژی، فرصت بخش خصوصی.» طبیعی است شرکت‌های بزرگ با مصرف قابل‌توجه بتوانند در تولید برق سرمایه‌گذاری کنند و حتی برای این کار از مشوق‌های اقتصادی برخوردار شوند، اما دسترسی آنها به برق پایدار نباید صرفا به خودتامینی مشروط شود.

با گسترش هوش مصنوعی، اهمیت این موضوع دو چندان شده است. در نسل پیشین اقتصاد دیجیتال، شبکه و ارتباطات مهم‌ترین زیرساخت‌ها محسوب می‌شدند؛ اما در اقتصاد مبتنی بر هوش مصنوعی، توان پردازشی و انرژی نیز به دو نهاده راهبردی تبدیل شده‌اند. اگر برق پایدار و قابل پیش‌بینی در دسترس نباشد، سرمایه‌گذاری در مراکز داده و زیرساخت‌های پردازشی بزرگ به‌تدریج توجیه اقتصادی خود را از دست می‌دهد و این خطر وجود دارد که بخشی از سرمایه‌گذاری و حتی ظرفیت پردازشی موردنیاز کشور به خارج منتقل شود.

در مقابل، اگر دولت بتواند انرژی پایدار و قابل پیش‌بینی را با سازوکار قیمت‌گذاری شفاف فراهم کند، نتیجه صرفا افزایش مصرف برق نخواهد بود. ظرفیت دیتاسنترهای داخلی افزایش می‌یابد، سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی و رایانش ابری جذاب‌تر می‌شود، تقاضا برای تجهیزات و خدمات فناوری رشد می‌کند، اشتغال تخصصی توسعه می‌یابد و امکان نزدیک‌شدن به هدف ۱۰ درصدی اقتصاد دیجیتال نیز بیشتر خواهد شد. از این منظر، مساله بسیار فراتر از «تامین برق صنعت دیجیتال» است. سیاست انرژی باید به یکی از اجزای اصلی سیاست توسعه اقتصاد دیجیتال کشور تبدیل شود.

* کارشناس هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال این مطلب برایم مفید است 0 نفر این مطلب را پسندیده اند کپی شد