کیف پول ایران قرار نیست جای کارت بانکی یا کیف پولهای تجاری را بگیرد و مسئولان اقتصادی، این خدمت را مکمل منظومه پرداخت کشور معرفی میکنند و معتقدند تمرکز اصلی آن بر تراکنشهای خرد و کمریسک خواهد بود و قرار نیست انتقالهای بانکی با مبالغ بالا یکباره کنار گذاشته شوند، بلکه بخشی از پرداختهای روزمره قرار است مسیر سادهتری پیدا کنند. فعالسازی این خدمت نیز بدون مراجعه به شعبه انجام میشود و کاربر باید سیمکارتی داشته باشد که به نام خودش ثبت شده باشد و با شمارهگیری کد دستوری #۹۸* مراحل ثبتنام را انجام دهد و پس از فعالسازی، انتقال وجه به فرد دیگر با وارد کردن شماره تلفن همراه مقصد امکانپذیر است و فرستنده و گیرنده نیز از انجام موفق تراکنش مطلع میشوند.
پرداخت خرد بدون کارت و رمز پویا
مهمترین مزیت این مدل، کاهش مراحل پرداخت است و کاربری که قصد دارد مبلغی را برای یکی از اعضای خانواده یا دوست خود ارسال کند، به جای جستوجوی شماره کارت و دریافت رمز پویا، شماره موبایل مقصد و مبلغ را وارد میکند. این تغییر برای پرداختهای پرتکرار، فرایند انتقال را کوتاهتر میکند. بانک مرکزی همچنین اعلام کرده است که استفاده از کیف پول ایران برای کاربران کارمزدی ندارد.
مزیت دیگر به بستر ارائه خدمت مربوط میشود. کیف پول ایران فقط به اپلیکیشن وابسته نیست و امکان استفاده از USSD نیز برای آن در نظر گرفته شده است. بانک مرکزی هدف از این انتخاب را دسترسی سادهتر، حتی در زمان محدودیت شبکه ارتباطی یا داده، عنوان کرده است. در مرداد امسال نیز اعلام شد که ۹۰ میلیون کیف پول برای ایرانیان ایجاد شده و کاربران از طریق #۹۸* امکان مشاهده کیف پول، شارژ و انتقال کیف به کیف را دارند.
با این حال، حذف شماره کارت و رمز پویا به خودی خود به معنای حذف ریسکهای امنیتی نیست و شماره تلفن همراه به شناسه اصلی این خدمت تبدیل شده و مالکیت سیمکارت اهمیت پیدا میکند. از طرف دیگر، اشتباه در انتخاب شماره مقصد نیز همچنان یک ریسک عملی است و کاربر باید پیش از تأیید تراکنش، مشخصات گیرنده را با دقت بررسی کند.
سقف تراکنش و دامنه استفاده
بانک مرکزی کیف پول ایران را برای پرداختهای خرد و کمریسک تعریف کرده است. بنابراین نباید آن را جایگزین همه روشهای انتقال وجه دانست. در اطلاعات منتشر شده تاکنون رقم مشخصی برای سقف انتقال کیف پول ایران اعلام نشده است و نمیتوان بدون استناد رسمی عددی برای آن تعیین کرد. این محدودیت احتمالی، کارکرد کیف پول را بیشتر به پرداختهای روزمره نزدیک میکند تا جابهجایی مبالغ سنگین.
ضمناً حجم استفاده از کارتبهکارت را باید در نظر بگیریم که روزانه حدود ۲۲۲ میلیون تراکنش کارتبهکارت در کشور انجام میشود. بنابراین حتی انتقال بخشی از پرداختهای خرد به کیف پول ایران، بازار بزرگی را پیشروی این خدمت قرار میدهد.
مسئله مهم دیگر، میزان پذیرش این ابزار است. اگر کاربران بتوانند از کیف پول در طیف گستردهای از خریدها و خدمات استفاده کنند، مزیت آن بیشتر خواهد شد. در غیراین صورت، کیف پول ایران برای بسیاری از مردم به یک ابزار جانبی محدود میماند. این خدمت اکنون به کیف پولهای تجاری نیز متصل شده و امکان استفاده از موجودی آن در شبکه فروشگاههای طرف قرارداد کیف پولهای تجاری اعلام شده است.
در نهایت، نقطه قوت کیف پول ایران سادگی، نبود کارمزد برای کاربر و دسترسی از طریق تلفن همراه است. نقطه ابهام آن نیز جزئیات محدودیتهای مالی، گستره پذیرندگان و سازوکارهای دقیق امنیتی است. اگر این بخشها شفاف و پایدار اجرا شوند، کیف پول ایران ظرفیت تبدیل شدن به ابزار جدی پرداختهای روزمره را دارد، اما فعلاً منطقیتر است آن را مکمل کارت بانکی بدانیم.
