طردشدگی در کودکی؛ زخمی که در بزرگسالی سر باز می‌کند

لعیا خواجه‌مهدی، روانشناس در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه مدرسه فقط محل آموزش دروس نیست، گفت: بخش بزرگی از زندگی اجتماعی کودک در مدرسه شکل می‌گیرد، بنابراین معلم می‌تواند یکی از اولین افرادی باشد که متوجه تغییر رفتار کودک می‌شود. برای مثال کودکی که همیشه در فعالیت‌های گروهی شرکت می‌کرده اما ناگهان تنها می‌ماند، در زنگ تفریح منزوی می‌شود، از فعالیت گروهی اجتناب می‌کند یا مرتب مورد تمسخر قرار می‌گیرد، نیازمند توجه است.

این روانشناس ادامه داد: معلم نباید فقط به کودک طردشده بگوید «برو با بقیه دوست شو». گاهی لازم است خود فرهنگ کلاس و رفتار گروه بررسی شود. ایجاد فعالیت‌های مشارکتی، آموزش مهارت‌های ارتباطی، مقابله جدی با قلدری، ایجاد فرصت برای ارتباط مثبت بین دانش‌آموزان و در صورت نیاز ارجاع به روان‌شناس مدرسه یا متخصص سلامت روان از اقدامات مهم است.

سایه طردشدگی کودکی بر روابط عاطفی بزرگسالی

وی با تاکید بر این‌که طردشدگی در دوران کودکی بر روابط فرد در بزرگسالی اثر می‌گذارد، تصریح کرد: بعضی از اثرات طردشدگی کودکی ممکن است سال‌ها بعد و در روابط عاطفی فرد خودش را نشان بدهد. مثلا فردی که در کودکی بارها احساس کرده پذیرفته نمی‌شود، ممکن است در بزرگسالی نسبت به کوچک‌ترین نشانه‌های فاصله‌گرفتن شریک عاطفی حساس شود و سریع به این نتیجه برسد که «دیگه منو نمی‌خواد».

وی افزود: در فرد دیگری ممکن است نتیجه برعکس باشد، یعنی برای اینکه دوباره طرد نشود، اصلا اجازه نزدیک‌شدن به دیگران را ندهد. اگر بخواهیم از زاویه طرحواره‌ها نگاه کنیم، تجربه‌های مکرر طرد می‌توانند زمینه شکل‌گیری یا فعال شدن طرحواره‌هایی مثل رهاشدگی/بی‌ثباتی، نقص و شرم، محرومیت هیجانی، شکست، بی‌اعتمادی/بدرفتاری و انزوای اجتماعی را فراهم کنند. این طرحواره‌ها بعدا ممکن است در روابط نزدیک فعال شوند و فرد اتفاق‌های معمولی رابطه را هم از فیلتر تجربه‌های گذشته تفسیر کند. البته این به‌معنی محکوم‌شدن فرد به تکرار گذشته نیست؛ تجربه روابط سالم و درمان مناسب می‌تواند این الگوها را تغییر دهد. …