سرمقاله روزنامه جوان/ الزامات رسیدن به بازدارندگی مطلق | آخرین خبر

تجربه دو جنگ اخیر علیه ایران اسلامی، این پرسش اساسی را پیش روی ما قرار داده است که آیا بازدارندگی متعارف به‌تنهایی می‌تواند مانع تجاوز دشمن شود؛ به‌ویژه هنگامی که دشمن، فراتر از اهداف محدود نظامی، به دنبال تضعیف استقلال، فرسایش قدرت ملی و تحمیل اراده سیاسی بر ما است؟ تأمل در این پرسش‌ها، ضرورت بازنگری در مفهوم و الزامات بازدارندگی و ارتقای آن از رتبه «بازدارندگی متعارف» به «بازدارندگی مطلق» را بیش از گذشته آشکار می‌کند.  

تجربه دو جنگ اخیر علیه ایران اسلامی، این پرسش اساسی را پیش روی ما قرار داده است که آیا بازدارندگی متعارف به‌تنهایی می‌تواند مانع تجاوز دشمن شود؛ به‌ویژه هنگامی که دشمن، فراتر از اهداف محدود نظامی، به دنبال تضعیف استقلال، فرسایش قدرت ملی و تحمیل اراده سیاسی بر ما است؟ تأمل در این پرسش‌ها، ضرورت بازنگری در مفهوم و الزامات بازدارندگی و ارتقای آن از رتبه «بازدارندگی متعارف» به «بازدارندگی مطلق» را بیش از گذشته آشکار می‌کند.

محدودیت بازدارندگی متعارف در این است که بر تغییر محاسبات هزینه و فایده دشمن استوار است. در این الگو، کشور با برخورداری از توان دفاعی و قابلیت پاسخ‌گویی، دشمن را متقاعد می‌کند که آغاز حمله، خسارت‌ها و هزینه‌هایی به دنبال خواهد داشت؛ که با منافع آن تناسب ندارد. با این حال، این سطح از بازدارندگی لزوماً مانع هرگونه تجاوز نمی‌شود و دشمن تصور می‌کند از طریق حمله محدود، تشدید درگیری یا ترکیب فشار نظامی و غیرنظامی، همچنان قادر به دستیابی به اهداف راهبردی در ایران است.

از سویی واقعیت این است که بازدارندگی صرفاً به معنای برخورداری از قدرت نظامی نیست، بلکه مهم‌تر از آن، تأثیر این قدرت بر محاسبات دشمن و جلوگیری از شکل‌گیری اراده تجاوز است. اگر توانمندی‌های موشکی و منطقه‌ای ایران از بازدارندگی کافی برخوردار بودند، انتظار می‌رفت تجربه جنگ نخست و هزینه‌های ناشی از آن، مانع تکرار تجاوز نظامی مجدد شود. این مسئله به معنای ناکارآمدی مطلق بازدارندگی متعارف نیست، بلکه ضرورت عبور از محدود کردن مفهوم بازدارندگی به مؤلفه‌های نظامی و بازتعریف آن متناسب با ماهیت و سطح تهدیدات جدید را نشان می‌دهد. …