چرا ترامپ توافق با ایران را کنار گذاشت؟ پشت پرده حذف ونس و میدان‌داری روبیو

اقتصاد۲۴- دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، پنجشنبه در تروت سوشال نوشت که «روز‌های نیاز به توافق با ایران گذشته است» و آمریکا «پول‌های صد‌ها میلیارد دلاری» ایران و «تنگه» را در اختیار دارد. او همزمان از معاونش جی دی ونس خواست توجه کامل خود را به «فساد و جرم در شهر‌ها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها» معطوف کند.

این پیام درست پس از گزارش‌هایی منتشر شد که ونس، که در ماه‌های گذشته نقش اصلی را در تلاش برای بازگشایی مذاکرات داشت، در حال بررسی دیدار رودررو با یک مقام ارشد امنیتی ایران بود. روزنامه وال‌استریت‌ژورنال گزارش داده بود ترامپ پیش‌تر به مشاوران و طرف‌های خارجی گفته بود که با بازگشایی مذاکرات از سوی ونس موافق است.

به نظر می‌رسد تازه‌ترین اقدام ترامپ صرفاً یک تغییر لحن نیست؛ کنار گذاشتن یک مسیر دیپلماتیک است که ظاهراً تا آستانه گفت‌وگوی مستقیم پیش رفته بود. سیاست «نه جنگ، نه صلح»

تحلیلگران وضعیت فعلی را نه صلح و نه جنگ تمام‌عیار، بلکه یک «تعادل شکننده» می‌دانند. آمریکا محاصره بنادر ایران و تحریم‌ها را ادامه می‌دهد و در عین حال تلاش می‌کند تنگه هرمز را برای عبور کشتی‌ها، از جمله محموله‌های نفت، باز نگه دارد.

علی واعظ، معاون مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه بین‌المللی بحران، به الجزیره گفت تعادل کنونی «ذاتاً ناپایدار» است. به بیان دیگر، غیاب جنگ لزوماً به معنای پایان بحران نیست؛ ممکن است صرفاً مرحله‌ای پیش از تشدید دوباره باشد.

ترامپ در هفته گذشته نیز گفته بود جنگ «عملاً تمام شده» و عملیات نظامی جدید «چندان ضروری» به نظر نمی‌رسد؛ اما همزمان تأکید کرد آمریکا «آماده و مسلح» است. این ترکیب از زبان، هم برای جلوگیری از تشدید فوری و هم برای حفظ تهدید نظامی طراحی شده است. چرا ترامپ عقب نشست؟

دلیل احتمالی اول، هزینه سیاسی جنگ است. ونس پس از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره، علناً گفته بود «دلیل باخت ما جنگ بود» و ترامپ نیز پیش از انتخابات بار‌ها از امکان رسیدن به توافق سخن گفته بود.

دلیل دوم، اختلاف درونی در تیم امنیتی واشنگتن است. گزارش‌ها حاکی‌اند مارکو روبیو، وزیر خارجه، فشار اقتصادی را راهبرد موثر می‌داند، در حالی که ونس از مذاکره و توافق حمایت می‌کرد. تصمیم ترامپ به نفع جبهه فشار حداکثری و علیه جبهه دیپلماسی تفسیر شده است. …