[محمدرضا نادری گیسور] درس‌های دفاع مقدس برای امروز ایران

اکنون ۴۶ سال از آغاز آن جنگ گذشته است؛ اما دفاع مقدس صرفاً یک خاطره تاریخی نیست. آثار انسانی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی آن همچنان در زندگی ایرانیان دیده می‌شود. مهم‌تر از همه، این جنگ تجربه‌ای تاریخی در اختیار ما گذاشته است که می‌توان از آن برای فهم ایران امروز و ساختن آینده استفاده کرد.

 از میان انبوه درس‌های آن دوران، چند درس اهمیت بیشتری برای امروز ایران دارد:

۱. امنیت و استقلال، بدون قدرت ملی پایدار نمی‌ماند

نخستین درس جنگ این بود کشوری که می‌خواهد مستقل بماند، باید توان دفاع از خود را داشته باشد. در سال‌های نخست پس از انقلاب، ایران با دگرگونی‌های عمیق سیاسی، اقتصادی و نظامی روبه‌رو بود و در چنین شرایطی، جنگی بزرگ به کشور تحمیل شد.

تجربه آن سال‌ها نشان داد که امنیت یک کشور تنها با خرید سلاح یا اتکا به حمایت قدرت‌های خارجی تأمین نمی‌شود. ایران از آن جنگ درس‌های بزرگی گرفت و به نتایج ارزشمندی رسید؛ توان موشکی و قدرت پهپادی امروز ایران نمونه‌ای از آن درس‌ها است. با این همه، باید دانست امنیت پایدار، محصول مجموعه‌ای از مؤلفه‌هاست: توان نظامی و دفاعی، اقتصاد قدرتمند، انسجام اجتماعی، دانش و فناوری، دیپلماسی فعال و اعتماد عمومی.

این درس برای امروز اهمیت دوچندان دارد. ایران برای آنکه بتواند در محیط پیچیده و پرتنش منطقه‌ای از منافع و امنیت خود دفاع کند، نیازمند قدرتی همه‌جانبه است؛ قدرتی که فراتر از موشک‌ها، پهپادها و تجهیزات نظامی، دانشگاه، صنعت، اقتصاد، زیرساخت، رسانه، سرمایه اجتماعی و توان دیپلماتیک ما را نیز دربرگیرد.

۲. خودباوری؛ سرمایه‌ای که در سخت‌ترین شرایط ساخته شد

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دفاع مقدس، تقویت احساس توانستن بود. کشوری که در آغاز جنگ با محدودیت‌های فراوان نظامی و اقتصادی روبه‌رو بود، ناگزیر شد بسیاری از نیازهای خود را با تکیه بر ظرفیت داخلی پاسخ دهد.

از تعمیر و بازسازی تجهیزات گرفته تا توسعه صنایع دفاعی، مهندسی جنگ و بعدها گسترش توانمندی‌های فناورانه، بخش‌هایی از تجربه جنگ به شکل‌گیری نسلی از متخصصان و نهادهای علمی و فنی کمک کرد که امروز موجب افتخار و سربلندی ایران است.

۳. اتحاد ملی، فراتر از اختلافات سیاسی …