حمل‌ونقل عمومی رایگان؛ از حمایت معیشتی تا عدالت شهری

همشهری- حمیدرضا غلامزاده؛ رئیس مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران: رایگان‌شدن حمل‌ونقل عمومی در تهران را نباید صرفاً در قالب حذف هزینه بلیت مترو و اتوبوس برای شهروندان دید. این تصمیم، در نگاه کلان‌تر، بخشی از یک رویکرد اجتماعی و شهری است که می‌تواند همزمان چند هدف را دنبال کند؛ از حمایت از معیشت خانوار و تکریم شهروندان گرفته تا تحقق عدالت در دسترسی به امکانات شهر و ایجاد انگیزه و فرهنگ‌سازی‌ برای استفاده بیشتر از حمل‌ونقل عمومی. واقعیت این است که بخش قابل‌توجهی از هزینه واقعی جابه‌جایی شهروندان در مترو و اتوبوس، هم‌ اکنون نیز از سوی مدیریت شهری پرداخت می‌شود.

علیرضا زاکانی، شهردار تهران با اشاره به همین موضوع تأکید کرده که سهم پرداختی شهروندان از هزینه واقعی سفر در اتوبوس و مترو بسیار محدود است؛ به‌گونه‌ای که در اتوبوسرانی حدود ۹۶.۸ درصد هزینه سفر توسط شهرداری تأمین می‌شود.

بنابراین موضوع فقط رایگان‌شدن بلیت نیست؛ رایگان‌شدن حمل‌ونقل عمومی را باید بخشی از سیاست عدالت در دسترسی به شهر دانست. اگرچه برای دهک‌های پایین جامعه دسترسی رایگان به حمل‌ونقل عمومی که مهم‌ترین روش جابه‌جایی آنها در شهر و بستر رسیدن به محل کار و تحصیل و مراکز درمانی و... است، به کاهش هزینه‌های معیشتی خانواده کمک می‌کند؛ اما اهمیت این سیاست تنها به اقتصاد خانوار محدود نمی‌شود.

تهران امروز با ۳ مسئله به ‌هم‌ پیوسته ترافیک، آلودگی هوا و مصرف بالای سوخت مواجه است. هر سیاستی که بتواند بخشی از سفرهای شهری را از خودروی شخصی به حمل‌ونقل عمومی منتقل کند، درصورت همراهی با افزایش کیفیت و ظرفیت ناوگان، می‌تواند در مدیریت این مسائل مؤثر باشد. …