خور؛ جایی که کویر گنج‌هایش را به دست مردم سپرد - تسنیم

به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، آن هنگام که خورشید می‌خواهد لحاف شب را بر سر بکشد و در دامن آسمان آرام گیرد، اگر در دل کویر باشی و غروب خورشید را از افقی دور بنگری، گویی خورشید سر بر دامان کویر گذاشته و کویر برایش لالایی می‌خواند.

در کویر، شب که فرا می‌رسد، آسمان شکل دیگری پیدا می‌کند؛ ماه و ستاره‌ها بر پهنه مخملی آسمان می‌نشینند و سکوتی عمیق همه‌جا را فرا می‌گیرد. گاهی یک ستاره بیشتر از همه چشمک می‌زند و نگاهت را با خود تا دوردست آسمان می‌برد.

اما کویر خور فقط برای تماشای غروب و ستاره‌هایش نیست؛ اینجا زمین نیز حرف‌هایی برای گفتن دارد. کافی است کمی در دشت قدم بزنی تا در میان خاک‌های تیره و نرم، سنگ‌هایی رنگارنگ چشم را بگیرند؛ سنگ‌هایی که سال‌ها پیش برای مردم روستا تنها تکه‌هایی زیبا از دل بیابان بودند، اما امروز بخشی از اقتصاد خانوارهای خور شده‌اند.

اینجا همان روستایی است که در سال 1398 عنوان روستای ملی گوهرسنگ‌ها را به دست آورد و حالا بسیاری از خانه‌هایش در کنار محل زندگی، کارگاه تراش و فرآوری عقیق نیز هستند.

خور؛ روستایی میان کویر، تاریخ و گوهر

روستای خور از توابع شهرستان خوسف و در فاصله حدود 85 کیلومتری مرکز خراسان جنوبی قرار دارد؛ روستایی که همزمان چند روایت را در دل خود جای داده است؛ روایت تاریخ، معماری کویری، دامداری و شترداری، صنایع‌دستی و البته گوهرسنگ‌هایی که از دل کویر بیرون می‌آیند.

بافت تاریخی خور از مهم‌ترین داشته‌های این روستاست. خانه‌های خشت و گلی، کوچه‌های باریک و پیچ‌درپیچ، ساباط‌ها، بادگیرها، حیاط‌های مرکزی، هشتی‌ها، دهلیزها و دیوارهای قطور، همه متناسب با اقلیم گرم و خشک منطقه شکل گرفته‌اند.

در میان این بافت، بناهایی همچون قلعه، مسجد، حسینیه، حمام، آب‌انبار و خانه‌های تاریخی قرار دارند که بخش قابل توجهی از آنها به دوره صفویه نسبت داده می‌شوند و برخی نیز در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌اند.

مرمت و احیای بافت باارزش خور طی سال‌های گذشته موجب شده است بخشی از هویت تاریخی روستا دوباره جان بگیرد؛ کوچه‌هایی که زمانی فرسوده و کم‌رمق بودند، حالا می‌توانند مقصد گردشگرانی باشند که به دنبال تجربه معماری اصیل کویری هستند.

ساباط‌هایی که خاطرات را زنده کردند …