شش سال پس از توافق‌های ابراهیم؛ از عادی‌سازی تا اجتماعی‌سازی

محمد محسن فایضی، کارشناس مسائل فلسطین:  پس از آن، مراکش نیز در دسامبر ۲۰۲۰ روابط خود را با اسرائیل عادی کرد و سودان نیز به این روند پیوست، هرچند تحولات داخلی سودان مانع از تثبیت کامل روند عادی‌سازی شده است. اهمیت توافق‌ها در این بود که برخلاف الگوی پیشین (مصر و اردن)، عادی‌سازی روابط با اسرائیل را الزاماً به حل مناقشه اسرائیل و فلسطین گره نزد. در مقابل، بر ایجاد روابط رسمی، تبادل سفیر، پروازهای مستقیم، تجارت، گردشگری، فناوری، بهداشت، انرژی و همکاری‌های امنیتی تأکید شد؛ به همین دلیل، توافق‌های ابراهیم را باید نه یک معاهده واحد، بلکه چارچوبی برای مجموعه‌ای از توافق‌های دوجانبه و چندجانبه به منظور نظم جدید در منطقه حول اسرائیل دانست؛ بالاخص که بخش زیادی از پیامد و کنش‌های بعد توافق ابراهیم حول موضوعات اجتماعی و فناوری چرخید.

 در سال ۲۰۲۶، بخش اقتصادی این روند بیش از همه در روابط اسرائیل و امارات قابل مشاهده است. بر اساس داده‌های رسمی امارات، تجارت کالایی دو کشور در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳.۲۱ میلیارد دلار رسید و مجموع تجارت از زمان امضای توافق‌ها تا مه ۲۰۲۶ به حدود ۱۴.۵۳ میلیارد دلار رسیده است. همچنین … …