جمعه, ۱۵ مهر, ۱۴۰۱ / 7 October, 2022
مجله ویستا

بدنسازی بدون مکمل و دارو


بدنسازی بدون مکمل و دارو

من تقریبا از ۵ سالگی ورزش جدی را با ثبت نام در رشته ژیمناستیک شروع کردم و در ادامه هم تجربه ورزش کردن در رشته هایی مانند تکواندو, والیبال, بوکس و بدنسازی را داشتم یعنی حدود ۷ سال بوکس کار کرده ام و ۱۶ سالی است در رشته بدنسازی فعالیت دارم در حال حاضر هم که مربی والیبال هستم

سوژه «میزگرد تناسب‌اندام» این هفته ما با سوژه‌های قبلی‌مان متفاوت است؛ متفاوت از این جهت که تا به‌حال، نه دارو و مکملی مصرف کرده و نه به‌دلیل رفتن به باشگاه‌های ورزشی، مشکل خاصی از نظر سلامت برایش پیش آمده است...

حتما می‌پرسید پس دلیل حضور او در این میزگرد چه بوده؟ دلیلش دقیقا همین بوده که به خیلی‌ها ثابت کند و ثابت کنیم که بدون دارو و مکمل هم می‌شود ورزش کرد، می‌شود بدنسازی کار کرد، می‌شود اندام متناسبی داشت و می‌شود از این تناسب‌اندام در کنار سلامت، لذت برد. باور نمی‌کنید؟ پس بهتر است گفت‌وگوی ما را با آقای شهریار سهرابی ۳۰ ساله و نظر کارشناسان «سلامت» را‌ درباره او بخوانید.

شهریار سهرابی که در بدنسازی هیچ دارو و مکملی مصرف نکرده، می‌گوید:

رسیدن به تناسب‌اندام صبر می‌خواهد

▪ شما از چند سالگی ورزش را به‌صورت جدی شروع کردید؟

من تقریبا از ۵ سالگی ورزش جدی را با ثبت‌نام در رشته ژیمناستیک شروع کردم و در ادامه هم تجربه ورزش کردن در رشته‌هایی مانند تکواندو، والیبال، بوکس و بدنسازی را داشتم. یعنی حدود ۷ سال بوکس کار کرده‌ام و ۱۶ سالی است در رشته بدنسازی فعالیت دارم. در حال حاضر هم که مربی والیبال هستم.

▪ چه شد که شما از این سن کم پا به عرصه ورزش گذاشتید؟

به نظر من، این پدر و مادرها هستند که می‌توانند انگیزه ورزش کردن را به فرزندان خود بدهند. من هم مانند هر بچه دیگری در ۵ سالگی هدف روشنی برای ورزش نداشتم اما خوشبختانه، در خانواده ورزشکاری به دنیا آمده بودم. پدر من حرفه‌ای والیبال بازی می‌کند. خواهر و برادرهایم هم همگی حرفه‌ای ورزش می‌کنند. به همین دلیل، پدرم از ۵ سالگی مرا در کلاس‌های ژیمناستیک ثبت‌نام کرد زیرا ژیمناستیک، یک ورزش اولیه است که می‌تواند فیزیک بدنی هر فرد را مشخص کند تا بداند در آینده می‌تواند در چه رشته ورزشی‌ای، موفق‌تر باشد.

▪ آیا در این ۲۵ سالی که ورزش کرده‌اید و می‌کنید یا در تمام ۱۶ سالی که مشغول بدنسازی بوده‌اید، دارو یا مکمل خاصی هم مصرف کرده‌اید؟

نه. راستش را بخواهید، استفاده از داروها و مکمل‌های مجاز زیرنظر متخصص و پزشک، برای بدنسازان حرفه‌ای که قصد شرکت در مسابقه‌های مختلف را دارند، در موارد زیادی ضروری است اما من ضرورتی به مصرف دارو و مکمل در هیچ دوره‌ای از زندگی ورزشی‌ام احساس نکردم.

▪ خیلی از افرادی که پا به رشته بدنسازی می‌گذارند، معتقدند بدون دارو و مکمل نمی‌شود در این رشته موفق بود. نظر شما چیست؟

من با این نظر موافق نیستم. هرچند که ایده‌آل‌ها و هدف‌های هر فردی برای ورود به عرصه ورزش با یکدیگر فرق می‌کند اما اگر کسی نخواهد در مسابقه‌های حرفه‌ای شرکت کند و فقط دوست داشته باشد که ورود به رشته بدنسازی با کمی افزایش حجم عضله یا تناسب‌اندام برای او ‌همراه باشد، می‌تواند کارهای ساده‌تر و بی‌خطرتری انجام دهد.

▪ مثلا چه کارهایی؟

حجم عضلات خود را با ورزش مستمر و صحیح در کنار رژیم غذایی مناسب افزایش دهد. مثلا به‌جای مکمل‌های پروتئینی، از پروتئین‌های طبیعی مانند سویا، سفیده تخم‌مرغ، حبوبات یا حتی سیب‌زمینی استفاده کند یا میوه و سبزی بیشتری به‌جای مکمل‌های ویتامینی مصرف کند. متاسفانه، بیشتر جوان‌ها و نوجوان‌های ما برای رسیدن به هدف خود و تناسب‌اندام، صبوری لازم را ندارند و به‌جای استمرار در ورزش، داشتن پشتکار و یک برنامه غذایی سالم، رو می‌آورند به مصرف انواع مکمل‌ها و ظرف ۵ یا ۶ ماه، هیکلشان می‌شود شبیه به کسی که ۱۰ است ورزش می‌کند. به‌طور حتم، چنین هیکلی که با مصرف مکمل‌ها درست شده، توخالی و پوشالی است که خیلی هم سریع و با قطع مکمل‌ها به شکل اولیه‌اش برمی‌گردد.

▪ شما خودتان به‌عنوان یک مربی ورزشی و فردی که سال‌ها بدون استفاده از دارو و مکمل، بدنسازی کار کرده و اندام ایده‌آلی هم به‌دست آورده، مهم‌ترین دلیل گرایش نوجوان‌ها و جوان‌ها را به مصرف خودسرانه مکمل‌های بدنسازی چه می‌دانید؟

متاسفانه یکی از مهم‌ترین دلایل این گرایش، رواج دلالی در باشگاه‌های ورزشی است. خیلی از نوجوان‌های بی‌خبر از همه‌جا، با ورود به باشگاه بدنسازی، به‌وسیله مربی خود تشویق به مصرف دارو و مکمل‌ می‌شوند. این نوجوانان ناآگاه، وقتی از مربی‌شان می‌شنوند تا دارو نخورند به هیچ کجا نمی‌رسند، وسوسه می‌شوند به خرید و مصرف داروهایی که بالای ۷۰ درصد سود برای مربی و باشگاه دارند. متاسفانه، تا زمانی که برخی افراد سودجو به‌راحتی حکم مربیگری بگیرند، باشگاه تاسیس کنند و اقدام به فروش دارو در باشگاه‌های خود کنند، نمی‌توان امیدی به کاهش مصرف داروهای قاچاق یا غیرمجاز بدنسازی داشت مگر اینکه مسوولان فکری به حال این قضیه کنند.

▪ حرف آخر؟

همان‌طور که گفتم، مصرف برخی داروها و مکمل‌های مجاز خوراکی یا استروییدی برای انجام ورزش‌های حرفه‌ای در حد انجام مسابقه‌های مختلف داخلی یا خارجی، ضروری است. به همین دلیل، خیلی از افرادی که در سطح حرفه‌ای ورزش‌های مختلفی مانند بدنسازی انجام می‌دهند، از مسوولان محترم تقاضا دارند نظارت بیشتری بر واردات مکمل‌ها داشته باشند تا حداقل مکمل‌های اصل و خالص وارد کشور شود و این همه مشکلات جسمی و روانی ناشی از مصرف مکمل‌های قاچاق و تقلبی پیش نیاید.

● پاسخ به ۳ سوال

درباره مربیان بدنسازی

دکتر سیدشهرام میرزمانی

عضو هیات رییسه فدراسیون ورزش‌های همگانی

۱. مربی‌های بدنسازی پیش از اشتغال در باشگاه‌ها، چه دوره‌هایی را می‌گذرانند؟

براساس آیین‌نامه دوره‌های کوتاه‌مدت مربیگری مصوب ۱/۸/۱۳۸۱ سازمان تربیت بدنی، مربی به فردی گفته می‌شود که دوره مربیگری را براساس مفاد این آیین‌نامه زیر نظر فدراسیون مربوطه با موفقیت گذرانده باشد. در این آیین‌نامه، سطوح مربیگری رشته‌های مختلف ورزشی در سطح کشور به ترتیب درجات ۳‌، ۲ و ۱ تعیین شده است. شرکت‌کنندگان در این دوره‌ها باید از شرایط عمومی و خصوصی برخوردار باشند. مربیان در این دوره‌ها دروس تربیت بدنی را به‌صورت تئوری و دروس تخصصی رشته ورزشی مربوطه را به‌صورت تئوری و عملی زیرنظر مدرسان رسمی و با تجربه فدراسیون مربوطه در سطوح مختلف و در مجموع به مدت حداکثر ۱۲۰ ساعت می‌گذرانند. مربیان ورزشی در این دوره‌ها و سایر دوره‌های دانش‌افزایی‌، ارتقایی‌، کارگاه‌ها و سمینار‌ها زیرنظر فدراسیون مربوطه به‌خصوص فدراسیون پزشکی ورزشی، فقط با تغذیه ورزشی و مکمل‌های ورزشی و کارکردها‌، منافع و زیان‌های آنها آشنا می‌شوند. هر مربی می‌تواند در فاصله ۲ تا ۳ سال، هر یک از سطوح مربیگری را به ترتیب طی کند.

۲. آیا مربی‌ها حق فروش و تجویز مکمل‌های بدنسازی را در باشگاه دارند؟

با توجه به سطوح و مفاد دوره‌های آموزشی، مربیان ورزشی‌، مجاز به تجویز داروها و مکمل‌های رژیمی‌، غذایی و دارویی و روش‌های پیشگیری‌، درمانی و توانبخشی نیستند و در صورت مبادرت به این امور، متخلف محسوب می‌شوند و با آنها به‌وسیله مراجع قانونی برخورد خواهد شد.

مصرف مکمل‌ها به‌وسیله ورزشکاران، به‌خصوص در ورزش حرفه‌ای و قهرمانی، فقط با تجویز متخصصان تغذیه و طب ورزشی مجاز است. آنها در صورت نیاز، مجاز به استفاده از مکمل‌های مورد تایید وزارت بهداشت و آزمایشگاه ستاد ملی مبارزه با دوپینگ هستند و حتما باید این مکمل‌ها را با نسخه پزشک از داروخانه خریداری کنند. پزشکان هم باید مکمل‌ها را روی سربرگ نسخه خود با مهر نظام پزشکی تجویز و مسوولان داروخانه‌ها هم باید مکمل‌ها را فقط با ارائه نسخه پزشک به مراجعان عرضه کنند زیرا درصورت تجویز مکمل‌ها بدون نسخه، کسی پاسخگوی او نخواهد بود.

براساس ابلاغیه وزارت بهداشت به دانشگاه‌های علوم پزشکی، هر مکملی که در خارج از داروخانه و بدون برچسب اصالت دارو عرضه شود، قطعا قاچاق و تقلبی محسوب می‌شود. اگر مکمل‌هایی که مبادی معتبر و شرکت‌های مجاز تولید یا وارد کشور می‌کنند و تایید توزیع و مصرف را از سازمان غذا و دارو یا وزارت بهداشت دریافت کرده باشند‌، برای مصرف‌کننده مشکلی به وجود آورند، شرکت تولید‌کننده یا وارد‌کننده، داروخانه و پزشک تجویز‌کننده همگی مسوول و پاسخگو خواهند بود، اما مکمل‌های غیرمجاز‌، قاچاق و تقلبی قابل‌پیگیری نیستند. بسیاری از مکمل‌های قاچاق به میکروب‌ها‌، سموم و هورمون‌ها آلوده‌اند که عوارض زیادی از جمله افسردگی، پرخاشگری، خودکشی، ناتوانی جنسی، نازایی، کاهش رشد طولی استخوان‌ها، ریزش مو، نارسایی کبد، کلیه و قلب، کبد چرب، دیابت، سرطان خون، افزایش یا کاهش فشارخون، تنگی نفس، زخم معده، پوکی استخوان، لرزش دست‌ها و پاها، سردرد، درد مفاصل، سرگیجه، تهوع، استفراغ، تشنج، شوک، کما و حتی مرگ را در مصرف‌کننده ایجاد می‌کنند. فدراسیون پزشکی ورزشی از بین ۱۵۰۰ مکمل موجود در بازار کشور، حدود ۲۷ مکمل را برای ملی‌پوشان المپیکی و ۱۸ مکمل را برای ورزشکاران تیم‌های ورزشی اعزامی به بازی‌های آسیایی گوانجو مجاز اعلام کرده است.

۳. در صورت مواجهه با فروش مکمل و داروهای بدنسازی در باشگاه، چه برخوردی با مسوولان آن می‌شود؟

بیش از ۲ سال است که با بخشنامه فدراسیون پزشکی ورزشی، هیچ باشگاه ورزشی‌ای حق فروش مکمل‌های رژیمی‌، غذایی و دارویی را در باشگاه ندارد. برای نظارت بر این بخشنامه، بازرسان اداره‌های کل ورزش و جوانان و هیات‌های پزشکی ورزشی استان‌ها در سراسر کشور به طور محسوس و نامحسوس باشگاه‌های ورزشی را تحت‌نظارت دارند. در صورت تخلف باشگاه‌های ورزشی (فروش مکمل‌های رژیمی‌، غذایی و دارویی) و مربیان ورزشی (تجویز این مکمل‌ها به ورزشکاران خود) با این باشگاه‌ها و مربیان برخورد قانونی می‌شود. ابتدا این باشگاه‌ها به کمیسیون ماده ۵ اداره‌های کل ورزش و جوانان استان‌ها معرفی می‌شوند و از طریق این کمیسیون به باشگاه‌ها و مربیان تذکر کتبی داده می‌شود. اگر باشگاه متخلفی برای بار سوم تذکر بگیرد، از طریق این کمیسیون به مراجع قضایی ارجاع داده و باشگاه پلمپ می‌شود. بازرسان وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو در سراسر کشور هم روی باشگاه‌های ورزشی نظارت دارند و از طریق مراجع قانونی، باشگاه‌های ورزشی متخلف را پلمپ می‌کنند.

● نگاه کارشناس ارشد

تربیت بدنی و علوم‌ورزشی

توصیه ‌های امین قنبری به بدنسازان

هر بدنی به بدنسازی جواب نمی‌دهد

▪ آیا درست است که همه افراد از نظر ژنتیکی، استعداد داشتن اندام‌هایی عضلانی و درشت را حتی با ورزش کردن هم ندارند؟

بله، به‌طور کلی،‌ ما معمولا به کسانی که دوست دارند بدن‌های درشت‌تری داشته باشند، می‌گوییم در عالم تمرین و ورزش (هر نوع رشته ورزشی)، اولین و مهم‌ترین حرف را ژنتیک یا همان ویژگی‌های فردی شخص می‌زند. یعنی نوع ژنتیک فرد می‌تواند نشان‌دهنده این باشد که تیپ بدنی او چگونه است. متاسفانه خیلی‌ها دوست ندارند نقش ژنتیک را در انتخاب رشته ورزشی مناسب درک کنند یا بپذیرند.

▪ درک این عامل چه کمکی به مخاطب ورزشکار شما می‌کند؟

وقتی شما به‌عنوان یک ورزشکار، تیپ بدنی خود را بشناسید، می‌توانید نوع ورزش خود را براساس آن انتخاب و در آن رشته ورزشی خاص هم پیشرفت کنید. مهم‌تر اینکه وقتی مربی، تیپ بدنی‌تان را بشناسد، براساس آن تیپ بدنی با شما رفتار می‌کند تا بتواند هرچه بیشتر به ایده‌آل‌هایتان نزدیکتان کند. به‌طور حتم، رسیدن به ایده‌آل‌ها در شرایط خاص، متفاوت است.

▪ یعنی چه؟

مثلا ایده‌آل ما در شرایط مسابقه با شرایط عادی زندگی، شرایط ورزش حرفه‌ای، ورزش برای امرار معاش یا حتی شرایطی که فردی می‌خواهد اندامی متناسب برای مدلینگ داشته باشد، متفاوت است. از این‌رو، خود شما و مربی‌تان باید ابتدا هدف‌های ورزشی‌تان را در نظر بگیرید و سپس باتوجه به تیپ بدنی و شرایط خاصی که دارید، ورزش و تمرین را شروع کنید.

▪ پس افراد لاغر نباید هیچ‌گاه توقع عضلانی شدن اندامشان را داشته باشند؟

واقعیت این است که تیپ بدنی برخی افراد، لاغرپیکر است. تیپ‌های بدنی لاغرپیکر، جزو تیپ‌هایی هستند که ما تا یک حد مشخصی می‌توانیم با ورزش و تمرین، باعث افزایش (پرورش و رشد) توده و حجم عضلاتشان بشویم. اگر بیش از حد به افراد لاغرپیکر برای عضلانی کردن اندامشان فشار بیاوریم، به‌طور حتم باعث ایجاد بازخوردهای منفی و شرایط نامناسب در بدن آنها خواهیم شد. افراد منطقی، این توصیه‌ها را می‌پذیرند و برای حفظ سلامتشان، ورزشی متناسب با اندام خود انتخاب می‌کنند ولی افراد غیرمنطقی برای رسیدن به هدف‌های نامعقولشان، روی می‌آورند به مصرف انواع داروها و مکمل‌هایی که علاوه بر اندامی عضلانی، هزار و یک مشکل و بیماری هم برایشان می‌آورد. ضمن اینکه عضلانی شدن اندام آنها هم تنها تحت‌تاثیر دارو و مکمل و کاملا موقتی خواهد بود. بدتر اینکه چنین موادی، درست مانند کاتالیزوری عمل می‌کنند که فقط در حدی به فرد لاغرپیکر برای رسیدن به اندامی درشت‌تر کمک می‌کنند و نمی‌توانند تاثیر چشمگیری بر عضلانی کردن اندام این افراد داشته باشند.

▪ آیا تیپ بدنی تمام افراد، لاغر یا عضلانی‌پیکر است؟

معمولا نه. به‌طور کلی، تعداد افرادی که لاغر یا عضلانی‌پیکر مطلق باشند، خیلی زیاد نیست و بیشتر افراد، اندامی بینابین دارند. البته برخی افراد هم چاق- عضلانی پیکر هستند که با مراجعه به باشگاه‌های استاندارد و تحت‌نظر مربی‌های تحصیلکرده، می‌توانند از حجم چربی‌های بدنشان کم کنند تا اندامی عضلانی‌تر داشته باشند.

▪ به‌نظر شما چرا قانع کردن افراد برای ترک مصرف انواع داروها و مکمل‌های بدنسازی بسیار مشکل است؟

متاسفانه استفاده از مکمل‌های مختلف غذایی و هورمون‌های متفاوت، می‌تواند علاوه بر ایجاد عوارض جانبی، باعث بروز اعتیاد هم شود. به عبارت ساده‌تر، زمانی که فردی برای اولین و چندمین بار از یک مکمل یا دارو خودسرانه استفاده می‌کند و نتیجه مطلوبی مانند افزایش حجم عضله هم می‌گیرد، دوست دارد دوباره برای کسب نتیجه بهتر و تداوم این تجربه رضایت‌بخش، مصرف آن دارو یا مکمل را ادامه دهد؛ چه این ماده برای او عوارضی در پی داشته باشد، چه نداشته باشد. زمانی که فرد در دام مصرف دارو و مکمل می‌افتد و مربی سودجوی او هم سود خوبی از این مصرف به جیب می‌زند، معلوم است که چنین استفاده‌های خودسرانه و خطرناکی تداوم خواهد داشت. البته واضح است که منظور ما، تمام مربی‌های ورزشی نیستند. هدف، زیر سوال بردن عملکرد مربی‌هایی است که برای کسب سود بیشتر، با جان و زندگی نوجوان‌ها و جوان‌های ناآگاه بازی می‌کنند.

▪ آیا می‌شود امیدی به افراد لاغرپیکری که می‌خواهند اندام عضلانی‌تری داشته باشند هم داد؟

به‌صورت علمی و عملی، می‌توانیم به افراد لاغرپیکر کمک کنیم تا با ورزش و تمرین مستمر، کمی تیپ بدنی خود را ارتقا بدهند اما این کمک فقط می‌تواند از راه‌های سالم و با صبر و تحمل خود فرد، محقق شود. مصرف خودسرانه دارو و مکمل برای رسیدن به اندامی بهتر، تنها میانبری خطرناک برای تهدید جان و سلامت است. این داروها و مکمل‌ها می‌توانند در کوتاه‌ یا درازمدت، سلامت تک‌تک ارگان‌های بدن مانند کبد، کلیه‌ها، مغز، قلب و حتی روان فرد را به‌خطر بیندازند.

▪ حرف آخر؟

همه افراد می‌توانند با مراجعه به مراکز استعدادیابی ورزشی در سراسر کشور، تیپ بدنی و ویژگی‌های فیزیکی و جسمانی خود را بهتر بشناسند و بدانند که براساس این تیپ بدنی و تمام عوامل خاصی که در این مراکز بررسی می‌شوند، شرایط انجام چه ورزش‌هایی را دارند و در کدام رشته‌های ورزشی می‌توانند حتی در سطح قهرمانی، موفقیت بیشتری کسب کنند. آکادمی ملی المپیک در مجموعه ورزشی انقلاب، یکی از این مراکز است که به‌صورت کاملا آکادمیک و با دستگاه‌هایی پیشرفته، می‌تواند استعدادیابی ورزشی را به‌صورت کاملا علمی برایتان انجام دهد.

ندا احمدلو

بازخوانی پرونده پزشکی آقای شهریار سهرابی با حضور امین قنبری کارشناس ارشد تربیت بدنی و علوم‌ورزشی دکتر سیدشهرام میرزمانی عضو هیات رییسه

فدراسیون ورزش‌های همگانی



همچنین مشاهده کنید





روزنامه ابتکارسایت اقتصادآنلاینسایت الفسایت مثلث آنلاینسایت خبرآنلاینروزنامه دنیای اقتصادخبرگزاری برناخبرگزاری صدا و سیماسایت دیجیاتوسایت برترینها