سه شنبه, ۱۱ بهمن, ۱۴۰۱ / 31 January, 2023
مجله ویستا

نفوذ تشعشعات هسته‌ای تا مغز استخوان


نفوذ تشعشعات هسته‌ای تا مغز استخوان

اولین تاثیر مواد رادیواکتیو روی سلول‌های خون‌ساز در مغزاستخوان است. قرار گرفتن انسان‌ها در مقابل تشعشع مواد رادیواکتیو با دوزهای بالا، ممکن است منجر به آنمی‌آپلاستیک …

اولین تاثیر مواد رادیواکتیو روی سلول‌های خون‌ساز در مغزاستخوان است. قرار گرفتن انسان‌ها در مقابل تشعشع مواد رادیواکتیو با دوزهای بالا، ممکن است منجر به آنمی‌آپلاستیک شود.

این بیماری به طور واضح در حوادث چرنوبیل یا انفجار اتمی هیروشیما و ناکازاکی بین بسیاری از بیماران دیده شد. آنمی‌آپلاستیک جزو آن دسته از بیماری‌های خونی است که سلول‌های مغز استخوان و بنیادین آسیب می‌بینند و بیماری کم‌خونی که مغز استخوان دیگر به اندازه کافی سلو‌ل‌های جدید خونی تولید نمی‌کند ایجاد نمی‌کند.

به علت آسیب سلو‌ل‌های بنیادین با کاهش گلبول‌های قرمز و سایر سلول‌های خونی روبه‌رو هستیم. در این مواقع با نوع دیگری از اختلالات سیستم خون‌سازی روبه‌رو هستیم که لنفوم نام دارد. لنفوم، بیماری بدخیم این سیستم است و نوعی سرطان سیستم ایمنی محسوب می‌شود که سلول‌های لنفاوی را درگیر می‌کند. لنفوم‌ها، بیش از ۲۵ نوع هستند و هر روز انواع مختلفی نیز به آن اضافه می‌شود. علائم سرطان غدد لنفاوی، معمولا به صورت تورم در نواحی گردن، زیر بغل، کشاله ران و گاهی به صورت تب و علائمی از قبیل کاهش وزن، تعریق، بی‌اشتهایی و کم‌خونی تظاهر می‌کند. تشخیص سرطان با نمونه‌برداری از غدد لنفاوی و ارسال به پاتولوژی و رنگ‌آمیزی معمولی و اختصاصی است.

میزان بقای بیماران به نوع لنفوم بستگی دارد. این بیماری در همه سنین ممکن است رخ دهد اما در صورت تابش اشعه بیماری روند سریع‌تری را طی می‌کند. ابتدا در سنین کودکی و خردسالی بیماری به سرعت رشد می‌کند و در دوران بزرگسالی روندی آهسته دارد. در صورت تابش اشعه با دوز بالا بیماری طی ۲ تا ۱۰ ساعت آشکار می‌‌شود. به طور کلی تابش اشعه‌‌هایی مانند x و... که از مواد رادیواکتیو ساطع می‌شود و مستقیما روی کروموزوم‌ها تاثیر می‌گذارد، و ژن‌های سلول‌های بنیادین را تخریب می‌کند و جهش‌های سلولی اتفاق می‌افتد. هر سلولی که قدرت تقسیم بالایی دارد و بیش از سایر ارگان‌ها تقسیم می‌شود همانند سلول‌های خونی مانند گلبول‌های قرمز که حدود ۱۲۰ روز عمر دارند یا پلاکت‌ها که عمری ۱۰ تا ۱۴ روزه دارند و با مرگ سلولی ‌باید سریعا جبران شوند و در سلول‌های مغز استخوان مستقر هستند در اثر عوامل محیطی مانند اشعه و سموم عضو دچار بدخیمی می‌شوند. ابتلای انسان‌ها به سرطان‌های مختلف ناشی از برخورد مقدار اشعه به بدن است.

متاسفانه تاکنون هیچ راه پیشگیری یا مقابله در حوادث ناشی از زلزله یا انفجارات نیروگاه تاکنون دیده نشده است. مهم‌ترین نکته فقط دوری از اشعه و قرار نگرفتن در معرض آن است زیرا نفوذ اشعه داخل سلول در کوتاه‌ترین مدت آثار تخریبی خود را بر جای می‌گذارد.

دکتر سیدرضا صفائی

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران



همچنین مشاهده کنید





سایت دیدارنیوزروزنامه شرقسایت تجارت نیوزخبرگزاری ایسناسایت عصرایرانسایت مشرقسایت انتخابخبرگزاری ایرناسایت مثلث آنلاینخبرگزاری تحلیل بازار