شنبه ۴ اسفند ۱۳۹۷ / Saturday, 23 February, 2019

قلعه دختر کرمان


قلعه دختر کرمان
قدیمی ترین اثر تاریخی كرمان بنایی معروف به قلعه دختر است. این قلعه كه در بیشتر تواریخ به نام «قلعه كوه» آمده امروز فقط به نام« قلعه دختر» خوانده می شود و در مشرق كرمان بر فراز صخره هایی از سنگ قرار گرفته و بقایای آن مایه شگفتی بینندگان است.
این قلعه بازمانده معبد آناهیتا در آن منطقه است. آناهیتا (الاهه ناهید) نگهبان آبها، زنان، گیاهان و باروری بوده است. راجع به وجه تسمیه قلعه دختر اطلاع دقیقی نمی توان داد. به قول یكی از استادان شاید بعض قلاع و استحكامات صعب العبور مثل قلعه دختر و كتل دختر و غیر آن به این علت به نام دختر نام گذاری شده كه دستیابی بدان و عبور از آن مشكل است و اصولاً هر جای بلند و مرتفع به نام دختر موسوم شده است . راجع به قلعه دختر كرمان وجه تسمیه دیگری نیز می توان قائل شد و آن انتساب قلعه با داستان كرم هفتواد است .
ساختمانهای این قلعه روی هم به دو قسمت مجزا تقسیم می شود . قسمتی كه بر فراز قلعه نسبتاً مرتفع جنوب شرقی قرار دارد و سابقاً قلعه كوه نامیده می شده كاملاً به علت وضعیت طبیعی از قلعه مجزاست . قسمت دوم بر تپه كوتاهتری قرار دارد و به قلعه دختر موسوم است . قسمتی از این قلاع به نام قلعه اردشیر شهرت دارد . قلعه اردشیر در بالای تپه مرتفعی واقع شده كه با سطح جلگه، قریب پانصد فوت ارتفاع دارد . دیوارهای قلعه از خشتهای بسیار ضخیم ساخته شده است . در قلاع دختر كرمان با این كه جست و جوهای زیاد به عمل آمده آثار تاریخی مهمی به دست نیامده است .
ساختمانهای عمده قلعه از قبیل قصر و عبادتگاه و غیر آن بیشتر در فاصله بین همین دو قلعه دیده می شود . متأسفانه چون خاك این قلعه برای كود مناسب است از سالهای دور اهالی خاك و خشت آن را می كنند و به مزارع می برند واز این راه لطمه بزرگی به این بناها وارد شده است و فقط جاهایی كه رفتن چارپا ممكن نیست از دستبرد محفوظ مانده است . از قطعات كاشی كه ساكس در محوطه قلعه دیده ، بر می آید كه برخی از ساختمانهای آن علاوه بر جنبه نظامی ، جنبه بزمی نیز داشته و هنر ذوق در تزئین آن دخالت كرده است .
در رشته جنوبی قلعه اردشیر صخره ای نسبتاً بلند دیده می شود كه از اواسط صخره پلكانی برای رسیدن به قله آن تراشیده اند كه ۱۳۴ پله دارد و ساكس احتمال داده است كه این محل نقاره خانه قلعه بوده و چون پلكانها نو هستند به نظر می رسد كه در همین اواخر تراشیده شده باشند . خرابه های فرمیتهن كه در دامنه همین قلعه ها قرار دارد، از هجوم افغانیها به بعد رو به خرابی رفته و امروز فقط بقایایی از آن به نظر می رسد .
راجع به بانی این قلعه نمی توان اطلاع صحیحی به دست داد و مسلم است كه سابقه تاریخی شهر چون قهندز آن محسوب می شده بسیار قدمت دارد . افسانه ها ساختمان قلعه را به اردشیر بابكان نسبت می دهند و فردوسی در شاهنامه بنای قلعه را به كسی قبل از اردشیر به نام هفتواد نسبت می دهد .
مطلب مهم این كه قبل از توجه اردشیر به كرمان مسلماً شهرهایی مثل سیرجان و جیرفت و بم از كرمان فعلی آبادتر بوده اند . در زمان سلجوقیان نیز «قلعه دختر» پناهگاه كرمانیان محسوب می شده و در تاریخ افضل آمده است : یكی از قلاع كوچك موسوم به «گوهریه بوده» و برجهای قلعه نیز نامی مخصوص به خود داشته كه از آن نام «برج فیروزه » به ما رسیده است .


مطالب مرتبط

گنبدسلطانیه، هفتمین اثر جهانی کشور در یونسکو

گنبدسلطانیه، هفتمین اثر جهانی کشور در یونسکو
گنبد هشت‌ضلعی سلطانیه با بیش از ۵۴ متر ارتفاع سومین گنبد آجری جهان در بیست و نهمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر دوربان کشور آفریقای جنوبی در ۱۹ تیرماه سال جاری به‌عنوان هفتمین اثر تاریخی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. کمیته میراث جهانی بعد از ارائه گزارش کارشناس ایکوموس (شورای حفاظت از محوطه‌ها و بناهای تاریخی) با اکثریت آرا و بدون هیچ مخالفتی گنبد سلطانیه را در فهرست میراث جهانی به ثبت رساند. در این اجلاس ۷۰۰ کارشناس از ۱۸۰ کشور جهان حضور داشتند.
نزدیکی‌های شهرستان زنجان، دشت سرسبزی در میانه فلات ایران، آرمیده است. سرزمینی که روزگاری قلمرو ساکاراتی‌های جنگاور بوده و در دوره‌های متفاوت تاریخی، مورد توجه حکومت بوده است. هفتصد سال پیش، ارون (از جانشینان هلاکوخان مغول) را افسون می‌کند و فرزند او الجایتو (سلطان محمد خدابنده)، رویای ایجاد شهری بزرگ در این دشت را تحقق می‌بخشد.
ارگی باشکوه، با آرامگاه رفیع که اکنون سومین گنبد بلند جهان است. گنبد درخشان فیروزه‌ای رنگ، در میانه دشت‌آباد سلطانیه...
گنبدسلطانیه بعد از کلیسای جامع مریم‌مقدس در فلورانس ایتالیا و مسجد ایاصوفیه استانبول سومین بنای عظیم آجری در جهان به شمار می‌رود. این گنبد تجلی‌گاه هنر و معماری دوران ایلخانی است که در اواخر قرن هشتم به دستور سلطان محمد خدابنده ساخته شده است. این بنای تاریخی که در ۳۰ کیلومتری شهر زنجان جای گرفته، بیش از ۷۰۰ سال قدمت دارد و از آجرکاری، کاشیکاری و معماری منحصربه‌فرد برخوردار است.
گنبدسلطانیه بعد از میدان نقش جهان، تخت‌جمشید، زیگورات چغازنبیل، تخت‌سلیمان، پاسارگاد و ارگ‌بم هفتمین اثر ایران محسوب می‌شود که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
پیش‌تر پرونده کاملی برای ثبت این اثر از سوی ایران در اختیار یونسکو قرار گرفته بود تا در جلسه کمیته میراث جهانی ارائه شود. هر اثری که از سوی کمیته میراث جهانی در فهرست یونسکو جای می‌گیرد به یک اثر جهانی تبدیل می‌شود و مورد حمایت و حفاظت فنی، کارشناسی و مالی بین‌المللی تمام کشورهای جهان قرار می‌گیرد.
هر سال محوطه‌های جدیدی به فهرست یونسکو افزوده می‌شود. این محوطه‌ها از سوی کشورهای عضو معرفی و ثبت آنها از سوی دو هیئت مشاوره‌ای بررسی می‌شود. ایکوموس (شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌ها) برای محوطه‌های فرهنگی و ا.یو.سی.ان (اتحادیه جهانی حفاظت) برای محوطه‌های طبیعی و ایکروم (مرکز بین‌المللی مطالعه حفاظت و بازسازی اموال فرهنگی) هم نظر خود را در این مورد ارائه می‌دهد و به آموزش متخصصان این حوزه کمک می‌کند.
به گزارش خبرگزاری میراث خبر با اعلام به ثبت رسیدن گنبدسلطانیه در فهرست میراث جهانی یونسکو، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری زنجان هم تلاش‌هائی را برای ایجاد زیرساخت‌های سرمایه‌گذاری آغاز کرده است. استان زنجان با کمبود مراکز اقامتی روبه‌رو است و در این استان در حال حاضر تنها ۶ هتل وجود دارد که در مجموع ۲۶۹ تخت اقامتی را برای گردشگران فراهم می‌آورد.
یحیی محمدی، رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری این استان عقیده دارد که پس از ثبت، هتل سازان خارجی زیادی برای سرمایه‌گذاری به این منطقه می‌آیند. به همین دلیل باید زیرساخت‌های اولیه را برای حضور آنها در زنجان ایجاد کرد.
علی‌اصغر میرفتاح، باستان‌شناس و رئیس هیئت کاووش درباره اهمیت این بنا و محوطه سلطانیه می‌گوید: ”اهمیت تاریخی سلطانیه نه تنها به‌عنوان یک پایتخت ایلخانی که به‌عنوان یکی از اولین سکونت‌گاه‌های بشری در ایران است. کشف بقایای متعلق به اواخر هزاره پنجم قبل از میلاد به اهمیت این منطقه افزوده است.“
میرفتاح معتقد است بقایائی از دوران سلجوقی زیر گنبدسلطانیه وجود دارد ولی این آثار از اهمیت کمتری نسبت به گنبدسلطانیه برخوردار است. هر چند در فصول مختلف کاوش در این منطقه بقایای متنوعی از دوران سلجوقی در اطراف گنبد به‌دست آمده است.
میرفتاح نگاه تخصصی و جهانی به گنبدسلطانیه را یکی از عواقب ثبت در فهرست آثار فرهنگی جهان می‌داند و می‌گوید: ”نباید در نگهداری گنبدسلطانیه به تجربیات سنتی اکتفا کرد. آسیب‌شناسی و آسیب‌نگاری این بنا از اولویت‌های برنامه مدیریتی گنبدسلطانیه است اما شناخت شهر قدیم سلطانیه و آثار حاشیه‌ای در محوطه ارگ که همواره با بنای گنبد در ارتباط بوده است؛ یکی از نکات مهمی است که با ثبت این اثر در فهرست آثار جهانی باید مدنظر قرار گیرد.
امروزه، بیشتر کاشی‌های این گنبد آجری، فرو ریخته‌اند و از رنگ درخشنده‌اش، جز چند لکه باقی‌نمانده است. چندین سال است که گروهی از کارشناسان و پژوهشگران خبره، در این ناحیه مشغول تحقیق و فعالیت هستند. میرفتاح درباره این گروه می‌گوید: ”۱۸ سال است که فعالیت ما آغاز شده، و از ۱۶ سال پیش پژوهش هم به‌طور جدی به آن افزوده شده است. اجراء مرمت، بیش از این سابقه دارد و به پیش از انقلاب باز می‌گردد. در حال حاضر، گروهی ۶، ۷ نفره در حال پژوهش و فعالیت در زمینه‌های متفاوت هستند.“
محب‌علی، رئیس پژوهش گنبدسلطانیه از مشکلاتی که بر سر راه این پروژه قرار داشته می‌گوید: ”به ما فشار می‌آورند که گنبد را زودتر کاشی کنیم و بدون آگاهی از ضرورت مراحل پژوهشی، ما را تهدید می‌کردند که اگر نمی‌توانیم گنبد را کاشی کنیم، بودجه‌مان قطع خواهد شد. آن چه من و همکارانم در پاسخ می‌توانستیم بگوئیم، این بود که دانش کافی برای این‌کار را نداریم و به محض کسب آن، گنبد کاشی خواهد شد.“
این گروه حدود ۵ سال روی لعاب کاشی و جنس مناسب برای مرمت کار کرده است، و حالا به مرحله چیدن کاشی رسیده است. میرفتاح می‌گوید: ”اگر از حمایت کافی برخوردار باشیم، کار کاشی کردن گنبد تا ۲ سال دیگر به پایان می‌رسد.“
ثبت این اثر بزرگ در فهرست آثار جهانی، نشان می‌دهد که چشمان جهان، به‌دنبال چیزی ورای ظاهر جذاب و بزک شده گنبد است. این بنا نباید به خاطر از دست دادن جذابیت کودکانه رنگ فیروزه‌ای، مورد بی‌مهری واقع شود.
این گروه کارشناسی، درباره فعالیت کنونی خود می‌گوید که در پی بازسازی برج و باروی ارگ است، تا آن را به‌عنوان یک نماد شهری در بیاورد، و به این منظور بیشتر از خانه‌های داخل سایت را خریداری و آزادسازی کرده، و برای خرید باقی‌مانده‌اش نیز اقدام نموده است. محب‌علی، با تأکید بر ضرورت نگاه کردن به سلطانیه به‌عنوان یک ارگ و مجموعه شهری، می‌گوید که هم‌اکنون در پی بازسازی شبکه شهری سلطانیه، دانه‌های تعریف شده مسجدجامع، بازار و... پیدا می‌شوند و بعد به‌طور کامل بازسازی می‌شود.
با نگاه کوتاهی به فعالیت‌های انجام شده و فعالیت‌هائی که در حال پی‌گیری هستند، و با توجه به این‌که توجه و حمایت‌های بین‌المللی از این پس همراه و یارای این گروه خواهد بود، انتظار می‌رود که در زمانی مناسب شاهد ارگ سلطانیه، به‌عنوان یک سایت تاریخی کامل و پرشکوه باشیم.
سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران در نظر دارد در سال آینده یکی دیگر از آثار تاریخی کشور را به ثبت برساند که این اثر یکی از سه محوطه شوش، کلیسای تاتائوس سن استپانوس در آذربایجان شرقی و غربی یا مقبره قابوس بن وشمگیر در شهرستان گرگان است.

وبگردی
گاف حسین شریعتمداری با کامپیوتر 30 میلیونی آمریکایی
گاف حسین شریعتمداری با کامپیوتر 30 میلیونی آمریکایی - مدیر مسئول کیهان در حالی مدعی است که سیستم «مکینتاش» بیش از ۴۰ سال است که در کیهان مورد استفاده قرار می‌گیرد که این سیستم اساسا از سال ۱۹۸۴ یعنی ۵ سال پس از انقلاب تولید و نمی‌توانسته است زودتر از این تاریخ در کیهان مورد استفاده قرار گیرد.
آقای روحانی! نمی دانید یا تجاهل می کنید؟ /  دلار تک نرخی 4200 ! گوسفند بوئینگ سوار ! پراید ...
آقای روحانی! نمی دانید یا تجاهل می کنید؟ / دلار تک نرخی 4200 ! گوسفند بوئینگ سوار ! پراید ... - اخیراً رئیس جمهور حسن روحانی در توضیح علت قاچاق گفته است: علت قاچاق ارزانی است، وقتی جنسی در داخل ارزان است و در خارج گران، خود به خود قاچاق آن به خارج صورت می گیرد. به عنوان مثال چون الان گوشت در عراق گران تر از ایران است، از کشورمان به آنجا قاچاق می شود. درباره قاچاق بنزین نیز همین موضوع مصداق دارد.
راز میتوانیم موشک و نمیتوانیم خودرو در اقتصاد است
راز میتوانیم موشک و نمیتوانیم خودرو در اقتصاد است - مشکل تولید فقط به سطح فناوری مربوط نیست. ما می‌توانیم یک وسیله و کالای باکیفیت بالا را تولید کنیم، ولی با قیمت بسیار گران که خریداری نخواهد داشت. در واقع اگر بتوانیم چنین کالایی را وارد کنیم در مقایسه با تولید آن به شدت به‌صرفه است. ولی در جریان تولید موشک با وضعیت دیگری مواجهیم. اول اینکه موشک را بدون قید و شرط نمی‌فروشند یا برخی کشور‌ها به دلایل امنیتی علاقه ندارند که در تامین نیازشان به این کالا‌ها…
جمهوری اسلامی عمق حکمرانی اقتصادی ندارد
جمهوری اسلامی عمق حکمرانی اقتصادی ندارد - برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری شب گذشته با حضور عادل پیغامی اقتصاددان و سیداحسان خاندوزی عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.
کپی‌برداری «عین‌به‌عین»
کپی‌برداری «عین‌به‌عین» - انتظار می‌رفت که علیخانی هم در قسمت اول برنامه «عصرجدید» به کپی بودن «عین‌به‌عین» برنامه‌اش و شباهت آن با برنامه مشهور «گات تلنت‌ آمریکایی» اشاره کند و در مقایسه‌ای از ویژگی‌های احتمالاً متفاوت نسخه ایرانی این برنامه بگوید؛ علیخانی اما ترجیح داد در این زمینه حرفی نزند!
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان - مراسم استقبال از رئیس جمهور در سفر به استان هرمزگان.
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی!
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی! - در ویدیویی که در فضای مجازی داغ شده شاهد پخش کیک 40 سالگی جمهوری اسلامی
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.