دوشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۷ / Monday, 20 August, 2018

نقد زنانه


نقد زنانه
در دوران پادشاهی تاریخ ایران بی شك «مرگ» عاقبت اكثر كسانی بوده كه به «نقد» شاهان می پرداخته اند. در دوره قاجار هم چونان دوران پیشین این عقوبت گریبانگیر بسیاری از رجال سرشناس و منتقد حكومت بوده است. قائم مقام فراهانی، امیركبیر و... از جمله كسانی هستند كه در زمان های مختلف سر در راه نقد گذاشتند و آزادمردانه مرگ را به جان خریدند. در این میان اما زنان تقریباً بی نصیب مانده اند و این عدم توفیق به عدم حضور سیاسی و اجتماعی زنان در عرصه های مختلف بازمی گردد. زنان عموماً تریبونی در اختیار نداشتند تا بتوانند به وسیله آن آرا و عقاید خود را به گوش دیگران برسانند. پس اگر چنین نگاه نقادانه ای هم در میان آنان وجود داشت بیشتر به محافل زنانه و گپ ها و مراسم چای و قلیان عصرگاهی خلاصه می شد.
از مطرح ترین زنان منتقد دوره قاجار می توان به تاج السلطنه دختر ناصرالدین شاه اشاره كرد. از تحصیلات تاج السلطنه اطلاع دقیقی در دست نیست. اما خاطراتی كه از او باقی مانده حكایت از سطح آموزش و مطالعه او دارد. مطالعه آثار ویكتور هوگو و ژان ژاك روسو و آشنایی با افكار و عقاید بیسمارك باعث رشد فكری او در حوزه های سیاسی- اجتماعی شده و به همین دلیل وی را تبدیل به یكی از منتقدین اصلی حكومت كرده است.
تاج السلطنه در سال ۱۳۰۱ ق به دنیا آمد. مادرش توران السلطنه دختر عموی شاه زنی مومن و دیندار بود اما با وجود همه تعاریفی كه تاج السلطنه از او كرده وی اولین كسی است ك مورد نقد دخترش قرار می گیرد. هر چند تاج السلطنه مقصر اصلی را مادر نمی داند و اخلاق حكومتی می داند كه راه سعادت را به روی همه زنان بسته و آنان را در جهل و بی اطلاعی نگاه داشته است. بی شك این نگاه تلخ تاج السلطنه از رسم سپردن اطفال به دایه و دوری از مادر نشأت می گیرد كه شامل او نیز بوده است. در واقع دم تیز قلم تاج السلطنه ابتدا متوجه مادر و زنان هم عصر خویش است. او مهم ترین بدبختی زنان را در عدم شناخت و درك حقوق شان می داند و گوشه خانه نشستن و خنده و حرافی را تنها هنر زنان هم نسل خود برمی شمرد. از این رو خاطرات تاج السلطنه بیشتر به نقد یك دوره پرانتقاد تاریخی به نام قاجار می ماند كه حتی پدر- شاه هم از آن بری نیست.
اعمال و رفتار پدر همیشه زیر ذره بین دختر بوده و بخش های بسیاری از خاطرات وی به بررسی مسائل و مشكلات رفتاری و كرداری پدر اختصاص یافته است. او عمده مشكلات داخلی مملكت را در عدم كفایت شاه و پرداختن او به لذایذ دنیوی می داند و تاكید دارد كه اگر شاه چنین رفتار كودكانه ای نداشت وضع مملكت به گونه ای دیگر بود. اما بیشترین انتقاد تاج السلطنه مربوط به حكومت داری و رفتار برادرش مظفرالدین شاه است. او برادر خود را فردی نالایق، بی خبر، بدون عزت نفس، نادان و عشرت طلب می داند و هر كجا فرصتی دست داده شاه را مورد نكوهش قرار داده و مسافرت های بی مورد و وام های بی دلیل و پیشكاران نالایق و فرصت طلب مظفرالدین شاه را به باد انتقاد گرفته و از نسبت دادن بدترین القاب به نزدیكان شاه دریغ نكرده است.
تاج السلطنه یكی از زیباترین توصیفات را درباره حكومت مظفرالدین شاه دارد كه بسیار جالب توجه است: «صدراعظمی و وزارت در دوره سلطنت برادر عزیز من خیلی شبیه به تعزیه شده بود كه دقیقه به دقیقه تعزیه خوان رفته، لباس عوض كرده برمی گردد. این برادر عزیز من به حرف یك بچه دوساله یك صدراعظمی را فوراً معزول و به حرف یك مقلدی یك وزیر را سرنگون می كرد.»
وی همچنین درباره مشروطه نیز تعریف مهمی دارد: «معنی مشروطه عمل كردن به شرایط آزادی و ترقی یك ملتی بدون غرض و خیانت، تكلیف هر ملت ترقی خواهی استرداد حقوق او است. حقوق خود را به چه قسم می تواند مسترد دارد؟ در موقعی كه مملكت مشروطه در تحت یك «رگلمان» صحیحی باشد ترقی از چه تولید می شود؟ از قانون. قانون در چه موقعی اجرا می شود؟ در موقعی كه این استبداد برچیده شود. پس از این روی مشروطه بهتر از استبداد است.»
تاج السلطنه از كودكی به آموختن موسیقی، نقاشی، زبان فرانسه، مطالعات ادبیات، تاریخ و فلسفه دل بست و همواره از منتقدان عصر خود به شمار می رفت.

آرش عباسی

منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط

سالروز شهادت آیت الله سید مصطفی خمینی

سالروز شهادت آیت الله سید مصطفی خمینی
در نیمه شب یک شنبه اول آبان ۱۳۵۶ آیت ا... سید مصطفی خمینی به شکل مرموزانه ای به شهادت رسید. «در روز یک شنبه نهم شهر ذی القعدهٔالحرام ،۱۳۹۷ مصطفی خمینی نور بصرم و مهجه قلبم دار فانی را وداع کرد و به جوار رحمت حق تعالی رهسپار شد». با انتشار خبر فوت حاج مصطفی خمینی، درس های حوزه تعطیل شد و روحانیت به سوگ نشست. جنازه ایشان توسط دوستان و شاگردانش در همان روز به کربلا برده شد. در این مراسم که جمعیت زیادی شرکت کرده بودند، جنازه را با آب فرات غسل داده و در محل خیمه گاه امام حسین (ع) کفن کردند و پس از طواف در حرم مطهر حضرت سیدالشهدا (ع) و حضرت عباس (ع) به نجف بازگرداندند و روز بعد جنازه ایشان از مسجد بهبهانی (واقع در بیرون دروازه نجف) با شرکت انبوهی از علما، فضلا، طلاب، کسبه، اصناف و دیگر اهالی نجف به طرف صحن مطهر علوی تشییع شد.
امام خمینی در مسجد بهبهانی حضور یافت و پس از توقفی کوتاه و خواندن فاتحه با قامتی استوار به خانه بازگشت و در مراسم تشییع و خاکسپاری فرزندش شرکت نکرد. در هنگام تشییع جنازه بازار نجف یکپارچه تعطیل شد. آیت ا... خویی در صحن مطهر امام علی (ع) بر جنازه حاج مصطفی نماز خواند و در کنار مقبره علامه حلی به خاک سپرده شد. شب هنگام امام خمینی پس از زیارت حرم مطهر حضرت علی (ع) به سراغ فرزند عارف، عالم و مجاهد خود که دیگر در دل خاک آرمیده بود رفت و با چهره ای باز و آرام، نخست برای یکایک عالمانی که در آن مقبره دفن شده اند فاتحه خواند و از حاضران خواست برای مصطفایش طلب مغفرت کنند و در آن لحظه که همه چشم ها گریان بود، از سرقبر فرزندش برخاست و بدون کوچکترین آزردگی و گرفتگی، از حاضران تشکر کرد و از آن جا بیرون رفت.
آیت ا... حاج سید مصطفی خمینی در آذر ۱۳۰۹ شمسی، در قم متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در مدرسه های «باقریه» و «سنایی» به پایان رساند. در سال ۱۳۲۵ به تحصیل علوم اسلامی پرداخت و در سال ۱۳۳۰ سطح را به پایان رساند و در درس خارج امام خمینی و آیت ا... بروجردی حضور یافت و خیلی زود به درجه اجتهاد رسید و از تقلید بی نیاز شد. از دیگر استادان او علامه طباطبایی، آیات عظام داماد، شیخ مرتضی حائری، سید محمدباقر سلطانی، شهید صدوقی، حاج شیخ محمدجواد قزوینی و سید ابوالحسن قزوینی هستند.
حاج مصطفی خمینی در سال ۱۳۴۱ همراه با امام به مبارزه با رژیم برخاست و در پیشبرد نهضت اسلامی نقش بسزایی ایفا کرد. در سال ۱۳۴۲ که امام در قیطریه تهران زیرنظر ساواک به سر می برد، رئیس شهربانی کل کشور سپهبد نصیری به او هشدار داد که اگر از فعالیت های سیاسی و مبارزاتی دست نکشد، تحت پیگرد قرار می گیرد.
امام خمینی در روز چهارم آبان ۱۳۴۳ علیه لایحه کاپیتولاسیون سخنرانی کردند. رژیم شاه که دچار وحشت شده بود. در ۱۳ آبان همان سال امام را شبانه دستگیر و به ترکیه تبعید کرد. حاج مصطفی سخت برآشفت و به خیابان آمد و با سیل خروشان مردم قم به طرف بیوت آیات عظام راه افتاد و همصدا با مردم قم، با فریاد اعتراض خویش، جو رعب و وحشت را شکست و از مراجع وقت خواستار اقدام برای آزادی امام شد. ساواک که از سابقه مبارزاتی و رهبری حاج مصطفی در ۱۵ خرداد ۴۲ خبر داشت دستور جلب ایشان را به شهربانی قم صادر کرد. ماموران زمانی که حاج آقا مصطفی در خانه آیت ا... العظمی مرعشی نجفی مشغول صحبت با ایشان بود، به آن جا یورش بردند و ایشان را دستگیر کردند و مدت ۵۷ روز در زندان قزل قلعه و در سلول انفرادی زندانی کردند. در هشتم دی ماه ۴۳ او را از زندان آزاد کرده و در ۱۳ دی که تنها پنج روز از آزادی اش می گذشت به دنبال استقبال چشمگیر مردم از ایشان، ماموران رژیم به خانه او در قم حمله کردند و بار دیگر حاج آقا مصطفی را دستگیر و به تهران اعزام می کنند. این یورش وحشیانه موجب ترس همسر حاج آقا مصطفی و سقط جنین او می شود. فردای دستگیری، حاج آقا مصطفی را به ترکیه تبعید می کنند و از همان جا با ارسال نامه هایی به مادر و همسر خود آنان را به صبر و بردباری سفارش می کند.
●تبعید به عراق (نجف اشرف)
در ۱۳ مهر ،۱۳۴۴ امام و فرزندش از ترکیه به عراق برده شدند و روز ۲۳ مهر در نجف سکونت گزیده و درس و بحث را آغاز کردند و حاج آقا مصطفی علاوه بر حضور در درس امام، شخصاً به تدریس پرداخته و شاگردان فاضلی پرورش دادند.
آیت ا... سید مصطفی خمینی در کنار برنامه های درسی و علمی، با راهها و شیوه های نوینی مبارزه را دنبال کرد و مشاوری برجسته برای امام در امور سیاسی و مبارزه با رژیم شاه بود. در ۲۱ خرداد ۱۳۴۸ به دنبال یک سلسله فعالیت ها و کوشش هایی در راه برانگیختن آیت ا... حکیم علیه رژیم ضداسلامی عراق، بعثی ها او را دستگیر و به بغداد بردند. تا این که بالاخره در اول آبان ۱۳۵۶ به شکل مشکوکی به شهادت رسید.
امام خمینی در سخنرانی ای که به مناسبت شهادت حاج آقا مصطفی ایراد کردند، این واقعه را از الطاف پنهانی خداوند دانستند که اگر چه به ظاهر باعث رنجش خاطر اطرافیان و دوستان ایشان می شود اما در پیشرفت نهضت اسلامی نقش موثری را ایفا می کند «... اینطور قضایا مهم نیست و برای همه مردم پیش می آید. خداوند الطاف ظاهری و پنهانی دارد. از الطاف خفیه و پنهان ما خبر نداریم چون از هر جهتی از حیث علم، از حیث عمل و... ناقص هستیم. از این جهت در چنین اموری که پیش می آید جزع و فزع می کنیم و صبر نمی کنیم اگر از آن الطاف خفیه ای که خدای تبارک و تعالی نسبت به بندگانش دارد اطلاع داشتیم در اینگونه چیزهایی که جزیی است و مهم نیست آنقدر بی طاقت نبودیم و می فهمیدیم که مصالحی در کار است یک الطافی در کار است.»

وبگردی
پشت پرده سفر مجرّدی عراقی‌ها به مشهد
پشت پرده سفر مجرّدی عراقی‌ها به مشهد - اردیبهشت ۹۴ بود که روزنامۀ انگلیسی «گاردین»، در فقدان رسانه‌های کارآمد محلّی، گزارشی منتشر کرد با عنوان «عبادت، غذا، سکس و پارکِ آبی در شهر مقدس مشهدِ ایران»
ویدئو / تشییع پیکر «آقای بازیگر» سینمای ایران
ویدئو / تشییع پیکر «آقای بازیگر» سینمای ایران - پیکر مرحوم عزت‌الله انتظامی بازیگر باسابقۀ سینما و تئاتر ایران صبح یکشنبه (۲۸ مرداد) با حضور جمعی از اهالی فرهنگ و هنر، وزیر ارشاد و علاقه‌مندان سینما و تئاتر، از تالار وحدت تشییع شد. عزت سینمای ایران بامداد جمعه (۲۶ مرداد) در سن ۹۴ سالگی درگذشت.
مراسم تشییع پیکر عزت‌الله انتظامی
مراسم تشییع پیکر عزت‌الله انتظامی - پیکر عزت‌الله انتظامی، بازیگر فقید سینما، تئاتر و تلویزیون، صبح یکشنبه - ۲۸ مرداد - با حضور جمع زیادی از هنرمندان و علاقه‌مندان، از تالار وحدت تشییع و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) تهران به خاک سپرده شد.
عکسی عجیب از  تجمع حوزویان قم
عکسی عجیب از تجمع حوزویان قم - براستی داستان درگذشت آقای هاشمی و استخر چه بوده است؟ چرا از تهدید سیاسی و امنیتی در این تصویر استفاده شده است؟ چه افراد و جریانی پشت این پلاکارد هستند؟
واکنش اشک آلود جمشید مشایخی به درگذشت انتظامی
واکنش اشک آلود جمشید مشایخی به درگذشت انتظامی - اشک های جمشید مشایخی برای عزت الله انتظامی در بیمارستان و واکنشش به درگذشت همبازی و همکار چندین دهه اش
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند - میشائل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود با عشایر بختیاری در دره کوهرنگ زاگرس همراه شده است. منبع
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند!
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند! - فیلم - مدتی قبل حجت الاسلام زائری مهمان خبرآنلاین بود و در کافه خبر به بررسی مسایل فرهنگی و اجتماعی ایران و نقش روحانیت در جامعه پرداخت.
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ - فیلم - چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ پاسخ این سوال را در ویدئوی زیر ببینید.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد!
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد! - سحر تبر سال گذشته برای اولین بار در رسانه‌های جهان دیده شد. گمانه زنی می‌شد که او برای شباهت پیدا کردن به آنجلینا جولی ۵۰ عمل جراحی داشته است. اما او در نهلایت شبیه شخصیت "عروس مرده" تیم برتون به نظر می‌رسید.