جمعه ۲۶ مرداد ۱۳۹۷ / Friday, 17 August, 2018

وحی و کیفیت نزول قرآن


وحی و کیفیت نزول قرآن
الف ) وحی .
قـرآن مـجید به توسط فرشته وحی , جبرئیل از سوی خداوند و بر وفق آنچه در لوح محفوظ ثبت است , به عین الفاظ بر قلب [ قوای دراكه ] حضرت رسول (ص ) وحی یا نازل شده است . وحـی , پـدیـده ای اسـت واقعی و عینی و روحانی و عبارت است از ارسال پیام از سوی خداوند به پیامبران , و در مورد قرآن به حضرت خاتم الانبیاء (ص ). قرآن پژوه معاصر , استاد محمد هادی معرفت , در تعریف وحی نشده است : وحی پدیده ای است روحانی كه در بعضی از مردم پدید می آید كه با آن به خصایص روحی , ممتاز می گردند كه آنان را سـزاوار اتصال به ملااعلی می گرداند , و این یا با مكاشفه در باطن نفس است یا با شنیدن كه گـیـرنـده وحـی احـسـاسـی ناگهانی را درمی یابد كه از خارج وجودش بر او نازل می گردد و برخاسته از ضمیر خود او نیست . و می افزاید كه وحی از مقوله ادراك وصف ناپذیر است و این پدیده روحانی را كسی كه شایسته دریافت آن است درمی یابد. و جز او كسی نمی تواند ژرفنای آن را وصف كند , مگر آنكه به آثار و عوارضش از آن تعبیر كند. ( التمهید , ۱/۲۶ ) همو وحی را سه گونه می داند. ۱ ) بـه صـورت رؤیـای صـادقـه ۲ ) به وساطت جبرئیل ۳ ) به صورت مباشر ( بدون واسطه ) كه مخصوصا دو صورت اخیر بر حضرت رسول (ص ) فرود می آمده است . و صورت اول در آغاز بعثت برای حضرت (ص ) پیش می آمده است . شادروان رامیار برای وحی مراحل هفت گانه شمرده است ( تاریخ قرآن , ۱۱۲ ).
و فرق آن را با الهام باز نموده است ( پیشین , ۱۴۵ به بعد ). شـادروان عـلامـه طـبـاطـبایی می نویسد : آنچه از قرآن به دست می آید این است كه این كتاب آسمانی [ قرآن ] از راه وحی ای كه به پیغمبر اكرم (ص ) شده به دست آمده , و وحی یك نوع تكلیم آسـمـانـی ( غـیـر مادی ) است كه از راه حس و تفكر عقلی درك نمی شود , بلكه با درك و شعور دیـگـری اسـت كه گاهی در برخی از افراد به حسب خواست خدایی - پیدا می شود , و دستورات غیبی یعنی نهان از حس و عقل را از وحی و تعلیم خدایی دریافت می كند. عهده داری این امر نیز نبوت نامیده می شود. ( قـرآن در اسـلام , ۱۰۷ ) همچنین : عقیده عمومی مسلمین - كه البته ریشه آن همان ظواهر لـفـظی قرآن است - درباره وحی قرآن این است كه قرآن مجید به لفظ خود سخن خداست كه به وسـیله یكی از مقربین ملائكه كه موجوداتی آسمانی هستند , به پیغمبر اكرم (ص ) فرستاده شده است . نام این ملك یا فرشته , جبرئیل و روح امین است .
سخن خدا را تدریجا در مدت بیست و سه سال به پیغمبر اكرم (ص ) رسانیده و به موجب آن به آن حضرت ماموریت داده شده كه لفظ آیات آن را بر مردم بخواند. ( پیشین , ۹۰ ). بـه گـفته مرحوم رامیار , واقعیت وحی به انبیاء به تواتر تاریخی رسیده است و مورد تایید یاران و حتی دشمنان ایشان بوده است , ولو آنكه در تبیین و توجیه آن اختلاف نظر بسیار است . ( تاریخ قرآن , ۱۳۳ ). در حـین نزول وحی به حضرت رسول (ص ) احوال سنگین گوناگونی دست می داده است نظیر لـرزیدن , در هوای سرد عرق ریختن , به حالتی نزدیك به بیهوشی و بهت درآمدن , و گاه قبل از فرارسیدن وحی , صدایی مانند زنگ ( جرس ) می شنیده است .
بهترین و كاملترین توصیف از آغاز شدن وحی در سیره ابن هشام آمده است . ( ـ سیرت رسول اللّه , ۱/۲۰۵ به بعد , باب دوازدهم . ) پـس از انـقـضـای هـر نوبت از وحی , حضرت رسول (ص ) الفاظ قرآن را كه به نحوی روشن در خـاطـرش نـقش بسته بوده است , به یاد می آورده و به كاتبان وحی كه عده آنان را تا چهل نفر از صـحـابه با سواد ( از جمله خلفای چهارگانه , ابی بن كعب , زید بن ثابت , طلحه , زبیر , سعد بن ابـی وقـاص ) یـاد كـرده انـد , امـلا مـی فـرمـوده انـد و آنان با نوشت افزارهای بسیار ابتدایی آن را مـی نـوشته اند , و سپس با نظارت مستقیم حضرت (ص ) بر مردم می خوانده اند و حافظان , حفظ می كرده اند. ( درباره حافظان اولیه ـ تاریخ قرآن , رامیار , ۲۴۷ به بعد ).
ب ) نزول .
نـزول قرآن مجید عبارت است از فرود آمدن وحی به تفاریق , از مصدر وحی ( خداوند ) به مهبط وحـی ( قـلـب حـضـرت رسول - ص - ) در طی مدت بیست و سه سال از لیلهٔ القدر ( شبی از شبهای فرد دهه آخر رمضان ) سال اول بعثت , تا اندكی پیش از وفات آن حضرت (ص ).
در قرآن مجید , نزول وحی چون به خداوند نسبت داده شود , انزال و تنزیل نامیده می شود. نخستین سوره ای كه بر حضرت رسول (ص ) نازل شده است , سوره علق ( اقرا ) است . بـعضی گفته اند ابتدا فقط پنج آیه اول این سوره نازل شده است , بعضی از محققان هم برآنند كه نخستین سوره كامل كه نازل شده است , فاتحهٔ الكتاب ( سوره حمد ) است . ( التمهید , ۱/۹۳ - ۹۸ ). آخرین سوره ای كه نازل شده است , سوره نصر است . بـعـضـی از قـرآن پـژوهان گفته اند كه قرآن بتمامه در لیلهٔ القدر به صورت جملهٔ واحدهٔ ( یكباره ) از لوح محفوظ به بیت العزهٔ یا بیت المعمور ( در آسمان چهارم ) نازل شده , و سپس نجوما یا منجما یعنی بخش بخش و به تفاریق در طول مدت ۲۳ سال به تفصیل نزول یافته است . ( بحارالانوار , ۱۸/۲۵۳ - ۲۵۴ ). مـلا مـحسن فیض گفته اند مراد از این [ دو نحوه نزول ] نزول معنای قرآن به قلب پیامبر (ص ) اسـت ... سـپـس در طول بیست [ و سه ] سال , هر بار كه جبرئیل بر او ظاهر شده و وحی آورده و الفاظ آن را بر حضرت می خوانده است , بخش بخش از باطن قلب او به ظاهر زبانش نزول می یافته است . ( مقدمه نهم از تفسیر صافی ). عـلامه طباطبایی هم بر آن است كه حقیقت قرآن , یعنی كتاب مبین در یك شب ( لیلهٔ القدر ) بر قـلـب رسـول خدا (ص ) نازل شده و سپس همین قرآن بعد از آنكه تفصیل یافت , تدریجا در طی مدت دعوت نبوی , نزول یافته است . ( المیزان , ذیل تفسیر آیه ۱۸۵ بقره . )
● نزول تدریجی قرآن , نظر به چند علت یا حكمت داشته است .
۱ ) رخ دادن پیشامدهایی كه دستوری و حیانی یا الهی می طلبید
۲ ) كسانی پرسشی داشتند كه جواب اقتضا می كرد
۳ ) تشریع حكمی در موقع مناسب و معین لازم می نمود
۴ ) پایدار ساختن پیامبر ( فرقان آیه ۳۲ )
۵ ) ایجاد روحیه ثبات قدم در مؤمنان و مجال دادن به كـافران یا تازه ایمان آوردگان تا برای ترك عقاید باطله و عادات رذیله و ایجاد عقاید و عبادات و آداب درست به جای آن ; همچنین سیر از نرمش و مماشات با كفار به جهاد با آنان . ( تاریخ قرآن , رامیار , ۲۰۰ - ۲۰۴ ). نزول قرآن مجید , چند آیه به چند آیه بوده است كه تعداد این آیات را ۳ تا ۵ گفته اند. ( پیشین , ۲۰۱ ).


منبع : مرکز جهانی اطلاع رسانی آل بیت

مطالب مرتبط

ضرورت و راه‌های مدیریت در قرآن

ضرورت و راه‌های مدیریت در قرآن
با توجه به اهمیت و جایگاه مدیریت در نظام اسلامی بر آن شدیم تا از منظر قرآن، به تبیین و تشریح نگاه عادلانه و عاقلانه آیات نورانی از کلام حق بپردازیم. باشد تا با الگوپذیری مدیران حکومتی در عرصه عمل نیز بتوانیم تئوری های مدیریتی اسلام را پیاده نماییم و به ویژه مردم عزیز کشورمان را از برکات این نوع مدیریت بهره مند سازیم.
● تعاریف
- مدیریت قرآنی، مدیریت علمی است، یعنی مدیریت افاضل، مدیریت عالمانه، مقصود از مدیریت علمی اصطلاح رایجی نیست که در غرب بر مدیریت استثمارگرانه اتلاق می شود.
- مدیریت قرآنی، مدیریت متمرکز است، باز هم توضیحا تذکر دهم که مقصود از متمرکز آن مدار بستگی نیست که به نوعی از مدیریت هایی گفته شود که روح خودگردانی و مسئولیت پذیری را در افراد میرانده از بین می برد. بلکه مقصود از متمرکز، وحدت مرجع تصمیم گیری، انسجام و هماهنگی بین نیروها و برقراری رابطه ارگانیک بین واحدها و بخش های تابعه در حوزه مدیریت است.
- مدیریت قرآنی، مدیریتی است مشاوره جویانه، در عین اینکه گفتیم مدیریت قرآنی و اسلامی، متمرکز است و بنابراین شورایی به معنی مصطلح نیست اما مشاوره جویانه است. «و شاور هم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله» (آل عمران/ ۱۵۹)
- مدیریت قرآنی، مدیریت باز و آزاد است، این خصیصه دیگر مدیریت قرآنی است، در این زمینه مرحوم دکتر بهشتی جمله زیبا و پرباری دارد، می فرماید:
بهترین مدیریت بر طبق معیارهای قرآنی و اسلامی ، مدیریتی است که به عناصر و افراد امکان بدهد که خودشان را بر اساس معیارهای اسلامی اداره کنند، خودگردانی بر اساس معیارهای قرآن، این روح سیاست اداری در نظام اسلام است.
ضرورت مدیریت از دیدگاه قرآن
نخستین بحث «ضرورت مدیریت از دیدگاه قرآن» است. ضرورت مدیریت در زندگی اجتماعی، از بدیهیات بوده و هیچ نیازی به استدلال و برهان ندارد، زیرا زندگی اجتماعی هر چند در مجموعه ای بسیار اندک و کوچک، بدون داشتن مدیر و سازماندهی خاص، سامان نیافته و به سرعت از هم پاشیده و متلاشی خواهد شد و اگر مدیری از سر ضرورت، از اجتماع فاصله می گرفت، نخست برای خود جانشینی تعیین می نمود تا در غیاب او، زندگی اجتماعی آن،دچار تزلزل و لغزش نشده و به راه خود ادامه دهد. در قرآن کریم در این زمینه نمونه هایی وجود دارد که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
۱) جانشینی هارون برای حضرت موسی (ع)
هنگامی که حضرت موسی (ع) تصمیم گرفت به جانب کوه طور حرکت کند نخست، برادرش هارون را به عنوان جانشین و مدیر اجتماع خویش، برگزید. خداوند متعال در قرآن کریم، سخن حضرت موسی (ع) را چنین نقل می فرماید:«موسی به برادر خود هارون گفت: تو اکنون پیشوای قوم و جانشین من باش و راه صلاح پیش گیر و پیرو اهل فساد مباش.» (اعراف /۱۴۲)
آنچه به روشنی از این آیه شریفه استفاده می شود این که هرگز حتی برای یک لحظه نمی توان امت را بدون امام و مدیر، رها کرد.
۲) جانشین حضرت علی (ع) برای رسول خدا (ص)
آن حضرت در سال دهم هجری، عازم مکه شد و پس از انجام مناسک حج، به سوی مدینه عزیمت کرد. اما وقتی به سرزمین سوزان و داغ «غدیر خم» رسید، از جانب خداوند فرمانی بسیار مهم مبنی بر جانشین نمودن علی (ع) بعد از خود، دریافت نمود.
«ای پیامبر، آنچه از خداوند متعال بر تو نازل شد، به خلق برسان که اگر نرسانی، تبلیغ رسالت و ادای وظیفه نکرده ای و خداوند تو را از شر آزار مردمان (منافق و دو رو محفوظ خواهد داشت» (مائده/۶۷)
● دو اصل مهم در مدیریت قرآنی
الف) شایسته سالاری
بر اساس جایگاه مدیریت، نوع مسئولیت مدیران با یکدیگر فرق دارد، آنان که مدیریت قضایی دارند، مردم برای رفع اختلافات به آنها مراجعه می کنند و گاهی اختلاف مردم بر سر اموال، رفتار یا گفتار است، که در این صورت لازم است قاضی درست داوری کند و حق هر صاحب حقی را به او برساند.گاهی نوع مدیریت در امور سیاسی و اجتماعی و یا در جهت رهبری و امامت است که در این موارد لازم می شود که مدیر هر کسی را در جایگاه خودش قرار دهد. چون هر پست و ریاستی برای صاحب منصب خاصی متناسب تر است و آنکه مدیریت اداره ای را دارد، این امانتی است که باید به او برسد.
در این باره قرآن می فرماید:«خداوند به شما فرمان می دهد که امانتها را به صاحبشان بازگردانید و چون در میان مردم به داوری نشینید به عدالت داوری کنید. » (رعد/۱۱)
ب) پرهیز از خود ستایی
از زمینه های گسترش فرهنگ تملق «خودستایی» است. اگر مدیری پیوسته از خود گفت، این خودستایی زمینه ساز گرد آمدن افراد متملق نزد اوست. بر این اساس است که در قرآن و روایات از این خصیصه نیز به شدت نکوهش شده است.
«آیا ندیدی کسانی را که خودستایی می کنند؟ بلکه خدا هر کس را بخواهد ستایش می کند و کمترین ستمی به آنها نخواهد شد.(نساء/۲۹)
این همان روحیه عجب، غرور و خودبینی است که تدریجا خود را به صورت خودستایی نشان داده و سرانجام، سر از تکبر و برتری جویی در می آورد:
«خودستایی نکنید، خداوند اهل تقوا را بهتر می شناسد.» (نجم/۳۲)
نبی گرامی اسلام(ص) فرمود:آن کس که بگوید من بهترین مردم هستم، پس او از بدترین مردم است و کسی که بگوید من بهشتی هستم، پس او در آتش است.» (راوندی/ نوادر، ص ۱۱)
در روایتی از امام علی (ع) می خوانیم: زشت ترین راستی ها خودستایی است. (معانی الاخبار/ص ۲۴۳)
البته در جایی که ستودن خود، زمینه اثبات حق یا دفع باطل گردد مورد تایید و گاهی وظیفه است و مواردی که امامان (ع) در این زمینه دارند، قطعا در راستای همین اهداف است.
● اهمیت مباحث بینشی در مدیریت قرآنی
تحقق اصول صحیح در مدیریت بدون مباحث بینشی، ممکن نیست و بدون عقیده و ایمان و باورهای متکامل فکری اسلام نمی توان انتظار سلامت و سعادت را داشت.
مدیریت ها به روش و متد کار مدیران بستگی کامل دارند و مدیران برای حرکت صحیح، چگونه بودن و چگونه ساختن به مباحث بینشی محتاجند. تا چرایی کار و مدیریت را درک نموده و با مشکلات آن به درستی مقابله کنند. انسان الهی با باورهای دینی، معتقد است که همه بایدها و نبایدها را خدای انسان آفرین مشخص فرموده و به صورت وحی الهی و قرآن متکامل فرو فرستاده است.
در مدیریت اسلامی، «مباحث بینشی» نقش کلیدی دارند. زیرا راه و رسم مدیریت صحیح، و روشهای برخورد با دیگران، همه به نوع بینش و گرایش مدیر مربوط می شود که حضرت امیرالمومنین (ع) در نامه های گوناگون، نهج البلاغه و روش گزینش مدیران را توضیح داده و معیارها را بر اساس تقوی، ایمان، عدالت، امانت داری، ترس از معاد، قدرت و توانایی لازم، قاطعیت لازم و مسئولیت پذیری معرفی می فرماید.
حضرت یوسف که پیشنهاد مدیریت اقتصادی خود را به پادشاه مصر مطرح می کند به دو اصل اساسی اشاره می فرماید:«مرا برای خزینه داری مملکت و اداره اقتصادی کشور منصوب کن زیرا من راه های حفظ و نگهداری را می دانم.» (یوسف/۵۵)
الف) تخصص در مدیریت اقتصادی «علیم»
ب) تعهد و احساس مسئولیت نسبت به مسائل اقتصادی کشور.» (حفیظ)
یعنی تنها علم مدیریت اقتصادی و تخصص کافی نیست و تعهد بدون تخصص نیز کارساز نمی باشد که این دو اصل ارزشمند به مباحث بینشی وابسته است.»

وبگردی
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند - میشائل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود با عشایر بختیاری در دره کوهرنگ زاگرس همراه شده است. منبع
ویدئو / مراسم رونمایی جدیدترین اثر همایون شجریان
ویدئو / مراسم رونمایی جدیدترین اثر همایون شجریان - مراسم رونمایی از آلبوم موسیقی «ایران من» با آواز همایون شجریان و آهنگسازی «سهراب پورناظری»، چهارشنبه شب (۲۴ مرداد) در تالار وحدت برگزار شد.
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند!
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند! - فیلم - مدتی قبل حجت الاسلام زائری مهمان خبرآنلاین بود و در کافه خبر به بررسی مسایل فرهنگی و اجتماعی ایران و نقش روحانیت در جامعه پرداخت.
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ - فیلم - چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ پاسخ این سوال را در ویدئوی زیر ببینید.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد!
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد! - سحر تبر سال گذشته برای اولین بار در رسانه‌های جهان دیده شد. گمانه زنی می‌شد که او برای شباهت پیدا کردن به آنجلینا جولی ۵۰ عمل جراحی داشته است. اما او در نهلایت شبیه شخصیت "عروس مرده" تیم برتون به نظر می‌رسید.
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد!
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد! - یک بنر تبلیغاتی که ظاهراً با هدف ترویج فرهنگ حجاب طراحی شده، سبب‌ساز واکنش‌های کاربران شبکه اجتماعی توییتر شده است. در این بنر، از رهگذران خواسته شده بین دو گزینه موجود، زنی چادری و زنی مانتویی، انتخاب کنند ترجیح می‌دهند کدام‌یک همکار همسرشان باشد!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر! - در اتفاقی عجیب و غیر قابل باور فردی امروز به دلیل درخواست طلاق همسرش در خیابان اسلامشهر وی را با ضربات چاقو از پای درآورد، از سرنوشت این خانم اطلاع دقیقی در دست نیست.