شنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۶ / Saturday, 18 November, 2017

تأملی بر آرا و اندیشه های فرانسیس بیکن


تأملی بر آرا و اندیشه های فرانسیس بیکن
فرانسیس بیكن (Francis Bacon) ۱۶۲۶ ـ ۱۵۶۱ را به عنوان پیامبر علم جدید و بنیانگذار «فلسفه علم» می شناسند. وی از پدیدآورندگان و پیشروان «تجدید حیات فرهنگی» اروپا به شمار می رود. بیكن سعی كرد در برابر منطق متعارف زمانش ـ یعنی منطق ارسطویی و مشایی ـ منطق جدیدی را ارائه كند و بدین منظور كتاب «ارغنون نو» را نگاشت. وی اندیشه های بیهوده عصرش را شناخت و با قدرت و جرأت به نقد آنها پرداخت. این فیلسوف برجسته انگلیسی خلاف جریان زمانه اش حركت كرد و با پشت كردن به نظامهای علمی و فلسفی رایج عصر خود، توانست در دنیای علم و فلسفه انقلابی به پا كند. اما با وجود همه این تلاشها، فلسفه او، آن وسعت، جامعیت و نظم شایسته و بایسته را نداشت تا در تاریخ فلسفه، فلسفه ای تحت عنوان «فلسفه بیكن» شكل گیرد، ولی به طور غیر مستقیم اندیشه هایی را متحول كرد كه آنها چرخهای جهان را به حركت درآوردند. بدین ترتیب می توان مدعی شد كه او مسیر اندیشه بشر را عوض كرد و افكار عالمان و اندیشمندان بعد از خود را در جریان جدیدی هدایت كرد. «جان درایدن»، شاعر و منتقد انگلیسی، درباره بیكن نوشت: «جهان تنها علم كنونی اش را مدیون بیكن نیست، بلكه آینده اش را نیز مدیون اوست.» بیكن علاوه بر اینكه در حوزه فلسفه و اندیشه یكی از متفكران برجسته و پیشرو محسوب می شود، در حوزه ادبی نیز میان ادیبان جایگاهی خاص دارد تا آنجا كه برخی او را با شكسپیر هم پایه دانسته اند و حتی شكسپیر را متأثر از وی و برخی از نمایشنامه های شكسپیر را به او نسبت می دهند و معتقدند كه به قلم بیكن نگاشته شده است. ویل دورانت در كتاب «تاریخ فلسفه» اش در تأیید مقام ادبی بیكن می نویسد: «زبانش در نثر همان اندازه بی مانند بود كه زبان شكسپیر در شعر.» و برخی از منتقدین حتی او را بنیانگذار ادبیات فلسفی به زبان انگلیسی دانسته اند و در اثبات ادعای خود به آثاری از وی چون «مجموعه مقالات، پیشرفت دانش، آتلانتیس نو و تاریخ هانری هفتم» استناد می كنند.
□□□
فرانسیس بیكن، این فیلسوف برجسته انگلیسی، با به نقد كشیدن فلسفه و منطق حاكم زمانش سعی كرد تا بشر عصر خود را از خواب قرون وسطایی بیدار سازد و سایه سنگین فلسفه كهن را از سر او بردارد. وی تمام نظامهای فلسفی، اعم از فلسفه كهن و معاصر خود را بی حاصل انگاشت و سعی كرد آن را از حالت خمود و جمود رها سازد و این تجدید فلسفی خود را «احیای كبیر» نامید. غایت او در این راه اصلاح تمام علوم و معارف بشری بود و امید داشت كه با اجرای این طرح، فلسفه ارسطو را كنار زند. از نظر وی فلسفه ارسطو، كه اندیشه مسلط زمانه اش بود، دردی از بشر دوا نمی كند و تنها در امر منازعات و مجادلات قوی و مؤثر ظاهر می شود كه هیچ حاصلی برای بشر و زندگی او ندارد.
بیكن علاوه بر فلسفه ارسطو، كار همه پیشینیان و معاصرانش را نیز به زیر سؤال برد و سعی كرد در برابر فلسفه پیشین روش و منطق جدیدی را عرضه كند كه مبتنی بر «علوم طبیعی» باشد كه از آن در شناخت بشر از طبیعت و كسب قدرت برای تصرف طبیعت یاری گیرد.
طرح بیكن كه مطابق با اصول و طبقه بندی جدیدی از علوم ریخته شده بود، شامل شش بخش بود:
۱) باید از مبادی علوم سخن گفت و طبقه بندی كاملی از علوم ارائه كرد. او بر این اساس دو كتاب «پیشرفت دانش» و «منزلت دانش» را نگاشت كه این دو اثر محتوی بخش اول طرح او هستند.
۲) باید روش تحقیق جدید و اصول و قواعد فن جدید «تفسیر طبیعت» را شناخت. به باور بیكن، این روش باعث می شود تا بشر از «خرد» خود هرچه بهتر و كاملتر برای شناخت جهان پیرامونش بهره گیرد و در نتیجه بر مصائب و ابهامات طبیعت فائق آید. بیكن این روش را «منطق جدید» نامید و بر اساس آن كتاب «ارغنون جدید» را نوشت و مدعی شد كه در برابر ارغنون ارسطو، منطق جدیدی را ارائه كرده است و عقیده داشت كه این اثر محتوی روش و منطق جدید او و حاوی پیامش برای بشریت و عامل تأثیر وی بر اخلاقش است.
۳) باید برای تاریخ طبیعی و تجربی اهمیت قائل شد. بیكن تاریخ طبیعی را «تاریخ پایه» نامید و آن را اساس و بن مایه فلسفه راستین دانست. به این معنا كه به وسیله آن فلسفه موهوم از فلسفه فعال متمایز می شود و مسائل مربوط به طبیعت به مشورت خود طبیعت واگذار می گردد. و براساس این طرح خود آثار بسیاری را تدوین كرد كه از آن جمله می توان به كتابهای «درآمدی بر تاریخ طبیعی و تجربی» ،«الفبای طبیعت»، «تاریخ مرگ و زندگی»، «تاریخ سبك و سنگین» و «تاریخ طبیعی در ده قرن» اشاره كرد.
۴) طرح چهارم بیكن «پلكان خرد» است كه نشان دهنده درجه پیشرفت دانش حقیقی بشر است كه به تدریج از اصول كلی به اصول كلی تر و بنیادی تر پیش می رود.
۵) دربخش پنجم می گوید كه می بایست به «فلسفه جدیدی» دست یافت كه پاسخگوی ابهامات و سؤالات بشر درباره چیستی جهان و طبیعت باشد و كتاب «پیش بینی های پیشگامان فلسفه جدید» را بدین منظور به رشته تحریر درآورد.
۶) ششمین و آخرین بخش از طرح بیكن مبتنی بر این بود كه فلسفه جدید باید توان این را داشته باشد كه «علم پویا» را به بشر عرضه كند.
در مجموع این شش بخش بن مایه های اندیشه و آثار بیكن و درنتیجه بنیان فلسفه و علم پیشنهادی او را می سازند. درواقع این اصول اگر به طور مستقیم در علم و فلسفه جدید و بویژه «فلسفه علم مدرن» تأثیر نداشته اند اما اینها مغزهایی را متحول كرده اند كه آنها چرخهای جهان اندیشه را به حركت درآورده اند و از این جهت بیكن را به عنوان بنیانگذار فلسفه علم جدید می شناسند.
به باور بیكن هر چیزی كه سزاوار «هستی» است، سزاوار «دانستن» است. او هیچ چیز را از مرز علم بیرون نمی گذارد. از نظر او جادوگری، رؤیا، پیشگویی، قرائت افكار و ... همه و همه می توانند سوژه هایی خوب برای تحقیقات علمی باشند با این دید كه شاید از دل آنها حقایق و دانش جدیدی بیرون آید همچنان كه علم شیمی از تتبعات كیمیاگری حاصل شده است.
بدین ترتیب مدینه فاضله وی كه آن را در كتاب «آتلانتیس نو» تصویر كرده است، مدینه حكومت علم و علماست. وی در این اثر خود از «علمی» سخن میگوید كه حدود قلمرو انسان را در طبیعت توسعه می دهد. بیكن علم (البته علمی كه به عمل منتهی می شود) را باعث برتری انسانها بریكدیگر می داند و خیر والای طبیعت انسان را علم و فلسفه و شناخت حقیقت معرفی می كند.
برای بیكن شناخت حقایق و دست یافتن به علم طبیعت هدف نیست بلكه هدف نتیجه عملی آنهاست. چراكه به باور او غایت علم «عمل» است اما باوجود تمام تأكیدی كه بر عمل دارد علم را فایده جو نمی داند و غایت علم را محدود به نتایج عملی آن نمی كند بلكه تأمل درحقیقت را والاتر از منفعت عمل می داند. اما در عین حال علمی را كه خالی از هرنوع فایده عملی باشد، نیز بی ارزش می شمارد. به همین دلیل هم ازشیوه پیشینیان خود همچون فلاسفه مدرسیان، كه به كلی تجربه را كنار گذاشته بودند، انتقاد می كند كه آرا و حكمتشان مملو از تكرار مكررات، سست و بی حاصل است.
در مجموع انتقادات و بت شكنی های او مؤثر واقع شد چراكه موفق شد اذهان را از فلسفه ایستا و عقیم قرون وسطایی منحرف و متوجه اندیشه «فلسفه جدید» سازد.
نوك پیكان انتقادش بیش از همه فلسفه و منطق ارسطو را نشانه گرفته بود. بدین جهت كه معتقد بود ارسطو تجربه را وسیله تأیید اصول و قواعدش قرارداده است و در طبیعیاتش به جای تجربه به استدلالات منطقی پرداخته است. به همین دلیل با صراحت می گوید كه منطق ارسطو چیزی جز استدلالات بی حاصل نبوده كه باعث عقیم شدن فلسفه طبیعی و علم شده است و این انتقاد را تا به آنجا می كشاند كه حتی مدعی می شود مابعدالطبیعه ارسطو آیین مسیح را هم به تباهی كشانده است.
حتی افلاطون نیز از دید انتقادگر او درامان نماند. بیكن از افلاطون خرده می گیرد كه «الهیات» را با «طبیعیات» آمیخته و حدومرز این دو را نگه نداشته است و در نتیجه هردو را به بیراهه كشانده است.

لیدا فخری

منبع : ساغر سکوت

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
جین پوشی , دختران دانش آموز , 40کشور , آنژه , بازسازی تئاترشهر , حق‌شناس , اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران , دولما باغچه , 17 کاروان نفتی , نیم امدادی , محمد تاج فرد , شهرک ها و نواحی صنعتی , رسانایی الکتریکی , جنرال موتورز , توهین به رئیس جمهور , لغو قانون , اعلام رضایت جعفرزاده از دو محکوم به شلاق , تاکید بر چند قطبی شدن , بافتنی , انتشار آلبوم , اطلاعیه 9 , زندانی مهریه , شکایت علیه رژیم صهیونیستی , کنفرانس معادن , آداب و رسوم ماه رمضان , الوند استان قزوین , تردد عادی , صدور مجوز نمایش برای دو فیلم , اتساندار کرمانشاه , دریای قطب جنوب , پرونده متهمان فساد نفتی , دستگاه های ذیربط , آفرریقای حنوبی , سیاه حامگان , وزارت دفاع انگلیس , قهرمانی نوجوانان آسیا , کشتار یهودیان , ارمنستان , آماده سازی , حلزون اسکالوپ , فساد گوشت , محمد صفایی , ثروتمندترین فر جهان عرب , جایزه صلح آلمان , رییس ایرانی شرکت ایرپروداکتس , معرفی نسل دوم , بن بست شکن , نام تجاری رخصت , سمپوزیم ورزشی , آرش قاسمی ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
تنگی و اختلال عملکرد آمپول واتر , لید تشریحی و تحلیلی , التهاب مفصل (آرتریت) , ۱۹۸۰ م. کارت صدا و صدای دیجیتال , روند زمانی , حوزهٔ مسیله، قم , دریاچهٔ سد زاینده‌رود، آبادچی، فریدن (داران) , ریحان , درمان , مراحل تکامل تکنولوژی آموزشی , من خراب نگه نرگس شهلای توام , پوتوس طلائی , شروع به کار , مروارید (Peart) , روش‌های تشخیصی , بیماری مادرزادی قلب , شکستگی استخوان گونه و آروارهٔ بالا , صنایع و معادن , هزینه فرصت , عوارض و معلولیت‌ها ,

برخی منابع مهم خبری
behdashtnews.ir بهداشت نیوز , niksalehi.com نیک صالحی , rooznamehsaba.ir روزنامه صبا , itna.ir ایتنا , sourehcinema.ir سوره سینما , navad.net روزنامه نود , esteghlaljavan.ir روزنامه استقلال جوان , irna.ir ایرنا , ayaronline.ir عیار آنلاین , click.ir کلیک , press.jamejamonline.ir روزنامه جام جم , banifilm.ir بانی فیلم , farsnews.ir خبرگزاری فارس , cinemakhabar.ir سینما خبر , tarafdari.ir طرفداری , baharnews.ir بهارنیوز , jahanesanat.ir روزنامه جهان صنعت , aftabeyazd.ir روزنامه آفتاب یزد , rasad.org رصد , memarinews.com معماری نیوز , varzesh3.com ورزش سه , fararu.com فرارو , honarnews.com هنرنیوز , piroozionline.ir روزنامه پیروزی , jomhouriat.ir جمهوریت , digiato.com دیجیاتو , khabarkhodro.com خودرو , eghtesadonline.com اقتصاد آنلاین , gsm.ir جی اس ام , tejaratnews.com تجارت نیوز ,

وبگردی
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال - فیلم - «مسابقه دادن با حجاب سخت است، اگر جنس لباس سنگین باشد باعث عرق کردن زیادی می شود؛ اگر زیادی سبک باشد ممکن است در طول مسابقه حجاب از سر بیفتد و اگر اشتباه بسته شود حس می کنید در حال خفه شدن هستید»... این ها اظهارات منال رستوم دونده مصری است که در فیس بوک گروه "ناجی حجاب" را راه اندازی کرده و نزدیک به نیم میلیون دنبال کننده دارد. او با طراحی های حجاب کمپانی نایک در مسابقات شرکت کرده است و این…
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله - جواد خیابانی این روزها برای کمک به مصدومان حادثه زلزله کرمانشاه، در مناطق زلزله زده حضور دارد و در گفتگویی تلفنی با شبکه ورزش، در حالی که اشک می ریخت، یکی از خاطرات دردناک این حادثه را بازگو کرد. مجری برنامه نیز پس از شنیدن خاطره، با صدای بلند شروع به اشک ریختن کرد.
اظهارات جنجالی جواد خیابانی در مورد مسکن مهر
اظهارات جنجالی جواد خیابانی در مورد مسکن مهر - جواد خیابانی که در کرمانشاه حضور دارد - اظهارات جنجالی جواد خیابانی در خصوص سازندگان مسکن مهر
چه کسی مسئول عدم سرعت عمل در زلزله کرمانشاه است؟
چه کسی مسئول عدم سرعت عمل در زلزله کرمانشاه است؟ - با بغض می‌توان بحران را رفع و رجوع کرد؟ / قهرمانی که زلزله از مردم ایران گرفت؛ از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است. «تابناک پلاس»، شنبه تا پنجشنبه به استثنای تعطیلات رسمی، پس از ساعت ۲۰:‌۰۰ برای مشاهده مخاطبان در «تابناک»‌ منتشر می‌شود.
مدیریت بحران به سبک وزیر کشور
مدیریت بحران به سبک وزیر کشور - در میان تلاش مسئولان دولتی برای امدادرسانی بهینه به زلزله زدگان استان کرمانشاه، انتشار فیلمی از تشکیل ستاد مدیریت ‏بحران در قلب مناطق بحران زده با حضور دو وزیر، اقدامات دولت را تحت تاثیر قرار داده است.‏
ویدیو اتفاقات عجیب هفته
ویدیو اتفاقات عجیب هفته - ویدیوهای دستگیری سارق خودرو سردار رادان! / ویدیو انفجار خانه خانواده فلسطینی؛ از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است. «تابناک پلاس»، شنبه تا پنجشنبه به استثنای تعطیلات رسمی، پس از ساعت ۲۰:‌۰۰ برای مشاهده مخاطبان در «تابناک»‌ منتشر می‌شود.
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش - فیلم - مهناز افشار در نشستی با خبرنگاران درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد از سوی همسرش گفت: من از شما درباره این موضوع پیگیرترم. صحبت های این بازیگر را در ویدئوی زیر بشنوید.
تصویری از ستونهای مسکن مهر
تصویری از ستونهای مسکن مهر - تصویری عجیب از ستون های مسکن مهر پس از زلزله را مشاهده می کنید. این تصویر صبح امروز پس از عملیات آوار برداری منتشر شد.
تحصن حمید بقایی در حرم شاه عبدالعظیم
تحصن حمید بقایی در حرم شاه عبدالعظیم - حمید بقایی، علی اکبر جوانفکر و حبیب الله جزء خراسانی در اطلاعیه ای اعلام کردند: امروز به سنت آشنای بست نشینی، به آستان مقدس حضرت عبدالعظیم الحسنی (ع) پناه می بریم!
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی - مرد آبادانی در اقدامی هولناک خودش را زیر خودروی سمند انداخت و به زندگی اش پایان داد.
رسوایی مهندسی ساختمان در ایران
رسوایی مهندسی ساختمان در ایران - عجیب است که در این کشور، یک اجاق گاز یا یک لامپ کم مصرف چند هزار تومانی، گارانتی دارد و سازنده اش تا زمان مشخصی، در برابر آنچه ساخته و فروخته، مسؤول است ولی نه سازندگان و نه مهندسان ناظری که ساختمان های گرانقیمت می سازند و به مردم می فروشند، هیچ مسؤولیتی ندارند، حتی اگر آنچه ساخته اند بر سر مردم فرو بریزد.
مسکن‌مهر در اولین آزمون
مسکن‌مهر در اولین آزمون - واحدهای مسکونی مهر با ساکنانشان بی مهری کردند و به شکل گسترده ای در زلزله کرمانشاه، سرپل ذهاب،قصر شیرین و ایلام و ... تخریب شدند،این در حالی است که قدیمی ترین مسکن مهر در ایران هنوز 10 ساله نشده است.
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی - بهنوش طباطبایی با انتشار این ویدیو در صفحه شخصی خود نوشت: یک هفته پر انرژى با تمرینات آمادگى جسمانى هر روزه
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان - فاطمه در 8 سالگی برای مدتی هر روز به بهانه بستنی و... به کارگاه چوب بری کشیده می‌شد و آنجا مورد تجاوز قرار می‌گرفت.
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت - توضیحات رضا پرستش درمورد دیدار ناموفق با مسی! / ویدیو از آپارات
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری - مهدی فخیم زاده مهمان شب گذشته مهمان برنامه زنده «سینما دو» بود که بعد از ارتباط تلفنی با لاله اسکندری و معطلی در استودیو، بعد از پخش آیتمی، بدون خداحافظی برنامه را ترک کرد. ویدیو از آپارات
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ...
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ... - زمانی که آقای بقایی در سازمان میراث فرهنگی مسئولیت داشتند چندین شرکت با نام‌های توسعه فناوری اطلاعات، میراث آریا، بهار سرزمین من، تور گردشگری ایران، کانون جهانگردی اتومبیلرانی ایران تأسیس کردند...
پربازدیدها