یکشنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۷ / Sunday, 17 February, 2019

خوزستان خاستگاه قدیمی‌ترین ومهم‌ترین سنددریانوردی


خوزستان خاستگاه قدیمی‌ترین ومهم‌ترین سنددریانوردی
ایران از شمال و جنوب با سه هزار کیلومتر دریا مجاورت دارد. به همین دلیل ایرانیان از قدیم در کنار این آب‌های خروشان دریا زندگی کرده اند و تاکنون زندگی بشر همچنان ادامه دارد.
از این رو می توان گفت ایرانیان نخستین دریانوردانی بودند که در راه شناساندن زوایای ناشناخته دنیا گام‌هایی نتیجه‌بخش برداشته و از طریق ایجاد گذرگاه‌های دریایی، بی‌امان کوشیدند و تسهیلات بایسته را در حمل ونقل دریایی فراهم آوردند.
برای مثال پیوستن دریای سرخ به دریای مدیترانه در عهد داریوش اول و ایجاد پل‌های جابه‌جا شونده و شناور به روی تنگه "داردانل" در عصر خشایارشاه را می‌توان دلیل بارزی بر این مدعا دانست که پژوهشگرانی چون "پادل جلیناس" و "روبرت شارف" در کتاب تاریخ دنیا بر آن تاکید کرده‌اند.
در حالی که در بعضی از متون اسکندر مقدونی و سردار "اونئارک" یا "نئارخوس" را پیشگام در شناسایی راه‌های آبی دهانه سند تا کارون در خوزستان می‌شناسند اما "جرج سان" در کتاب تاریخ علم و "احمد اقتداری" در کتاب خلیج‌فارس از ترس اسکندر مقدونی در مواجهه با دریا سخن گفته‌اند چرا که اسکندر مقدونی جرات سفر بر آب‌های خروشان را نداشت و از این رو ادامه سفر دریایی را به سردار خود نئارک می‌سپرد.
انسان‌ها و طوایف مختلفی در حاشیه ساحلی خلیج‌فارس، دریای عمان و دریای مازندران (خزر) سکونا گزیده‌اند که در خلال این سکونت بر پهنه آب نیلگون این دریاها قایق و کشتی‌هایی که متعلق به ملت‌های گوناگون بوده عبور کرده‌اند.
در طول تاریخ سومری‌ها، کلدانی‌ها، آشوری‌ها، عیلامی‌ها و بابلی‌ها در سرتاسر دریاهای یاد شده به دریانوردی و آمد و رفت اشتغال داشته‌اند.
جالب است که بدانیم اولین ایرانی که اقدام به ساخت کشتی کرد "جشمید جم" از سلسله "پیشدادیان" بود که فردوسی بزرگ در شعری از خود به این موضوع می‌پردازد:
گذر کرد از آن پس به کشتی بر آب
ز کشور به کشور بر‌آمد نقاب
اما با ذکر این مقدمه باید به وجود قدیمی‌ترین و مهم‌ترین سند دریانوردی ایرانیان با عنوان مهر گلی شعر "چغامیش" در خوزستان اشاره شود.
تحقیقات حاکی از آن است که بدون تردید دریانوردی و کشتی‌رانی تجاری از دوران افسانه‌ای تاکنون در کشور ما وجود داشته و شواهد تاریخی بسیاری را می‌توان شمرد و هر سند تاریخی موثقی که در این زمینه از گذشته‌های دور به ما رسیده سند معتبری در برتری ایرانیان در فن تجارت دریایی، کشتی رانی و امور دریانوردی به شمار می‌آید.
اما قدیم‌ترین سند حاضر از دریانوردی ایرانیان سندی است از گل پخته که در حفاری‌های ناحیه چغامیش خوزستان به دست آمده و نشان می دهد این گویچه مربوط به دوران قبل از پیدایش خط باشد.
چغامیش شهری است باستانی که در شرق جاده دزفول شوشتر واقع است و به شماره ۴۸۷ در سال ۱۳۴۴ به ثبت در فهرست آثار ملی رسیده.
این گوی گلی از اکتشافات دو استاد معتبر باستان شناسی یعنی پروفسور "دولوگارز" از دانشگاه شرقی دانشگاه شیکاگو و پروفسور "کانتور" استاد بخش زبان‌های خاور نزدیک دانشگاه کالیفرنیا است.
این دانشمندان چهار بار و به تناوب در تپه‌های چغامیش خوزستان که در دامنه کوه زاگرس و در میان رودخانه‌های دز و کارون به کاوش‌های باستان‌شناسی پرداخته که در میان اشیای مکشوفه، قدیمی‌ترین و جالب‌ترین سند دریانوردی را که به نوشته آنها ریشه فرهنگی آن به ۶ هزار سال قبل از میلاد، برمی‌گردد کشف کرده و به جهانیان عرضه داشته‌اند.
به جز این اسناد معتبر، خط نوشته‌های میخی لوح های مصور، سکه‌های تاریخی و اشیای متنوع دیگر در دست است که نشان می‌دهد ایرانیان از زمان‌های بسیار دور با دریا و کشتی‌رانی الفتی دیرینه داشته‌اند.
در کتاب دریانوردی در ایران تالیف حسین نوربخش نوشته شده : که پروفسور "دولوگاز"، در آخرین روزهای زندگی خود که در محل کار خود واقع در چغامیش درگذشت اظهار می دارد که باستان شناسان بیشتر اطلاعات خود را از روی بقایای ظروف گلی به دست می‌آورند و ما خوشبختانه به مقادیر زیادی قطعه ظروف گلی دسترسی پیدا کرده‌ایم. بقایای بناهای حفاری شده، اثر مهرهای استوانه ای شکل، اسباب خانه و قطعات کوچک هنری که از زیر ویرانه‌ها و آوارهای قرون در چغامیش به دست می‌اید باعث افزایش اطلاعات باستان‌شناسی می‌شود.
کاوش‌های باستان‌شناسی در اطراف حوزه چغامیش در سال‌های ۱۳۲۴شمسی و یا ۱۹۴۵ میلادی انجام شد که پرفسور دولوگاز به نام موسسه "اورینال" امتیاز حفاری در خوزستان را از ایران درخواست کرد اما به واقع درسال ۱۹۶۱ حفاری جدی در چغامیش شروع شد که این کاوش سه ماه به طول انجامید.
در حالی که بعضی از باستان‌شناسان تپه‌های چغامیش را چندان قدیمی نمی دانند ولی کشف ظروف گلی ثابت می‌کند که چغامیش قدیمی‌تر از آن است که قبلا تصور می‌شد.
اما در ارتباط با سند دریایی ایرانیان که در چغامیش کشف شده باید گفت بعضی از گویاترین کشفیات در چغامیش اثر مهرهای استوانه ای است.
این مهره‌ها قطعات سنگی بودند که روی آنها تصاویری حک شده بود که با این وسیله روی ظروف و غیره علامت‌گذاری می‌کردند. یکی از این مهره‌ها پادشاهی را نشان می دهد که از جنگ برمی‌گردد که در قایقی نشسته و عده‌ای اسیر دست بسته در جلوی پاهای او افتاده اند. در یک دست فرمانده گرز و در دست دیگرش ریسمانی است که با آن اسیران را نگاه داشته است.
در این کشتی تصویر دریانوردیی به چشم می خورد که یکی از آنها روی دماغه کشتی نشسته و شیی شبیه علامت با پرچمی را در دست دارد.
به اعتقاد پروفسور دولوگاز این تصویر نمایشگر یک جنگ دریایی است که به احتمال در رودخانه‌های داخلی روی داده. چند لوحه گلی نیز با اشکالی از نقطه و خط فشرده کشف شده و عقیده بر این است که اینها تنها سیستم اعداد بود که به احتمال قوی برای مقاصد حسابداری به کار می رفته است.
اما مشاهده گاو بر روی این نقش‌ گلی که یکی از جاشوها به مراقبت از آن می‌پردازد حاکی از آن است که فرمانده کشتی از راه دوری برمی‌گردد و نیز رسم همراه بردن حیوانات زنده در کشتی‌ها از زمان‌های گذشته بین دریانوردان ایرانی خلیج‌فارس معمول بوده است.
اما با خارج کردن بسیاری از آثار باارزش متعلق به فرهنگ ایران زمین بسیاری از لوح‌های گلی و از جمله این مهر دریانوردی در آمریکا نگهداری می‌شود که بازگشت آنها به ایران یک وظیفه ذاتی است که سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری باید در این خصوص از هیچ تلاشی دریغ نکند.


منبع : سازمان تبلیغات اسلامی استان خوزستان

مطالب مرتبط

اشکورات ، سرزمینی زیبا و دیدنی

اشکورات ، سرزمینی زیبا و دیدنی
اشكورات، در رحیم آباد شهرستان رودسر یكی از دیدنی ترین نقاط كشور محسوب می شود. این منطقه با وجود جنگل ، تپه، كوهپایه، دشت، مرتع و قله های بسیار زیبا و از همه مهمتر مردمی ساده دل ، مهمان نواز و خونگرم سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران و مسافران است.
نان كماچ، چای و پنیر محلی ازجمله غذاهایی است كه در هرخانه ای برای پذیرایی به خصوص به وقت عصرانه بر سر سفره عزیزان این خطه دیده می شود.
هوای پاك و زمین مساعد برای كشاورزی باعث شده تا انواع درخت های میوه از قبیل سیب، اخته و به، كه همه از طعم خاص ییلاقی برخوردارند در این مناطق دیده می شوند. درختان تنومند گردو، فندق و درختان زرشك از دیگر فراورده های مردم اشكورات است.
وجود بیش از ۵هزار هكتار زمین زراعی در اشكورات باعث شده كه مردم مبادرت به كشت سیب زمینی ، فندق، گندم، جو ، لوبیا، عدس ، گوجه فرنگی ، بادمجان ، گل گاوزبان، یونجه و... داشته باشند. البته در میان این محصولات، فندق سهم بیشتری را به خود اختصاص داده است.
دراین زمینه سازمان جهاد كشاورزی استان گیلان اعلام كرده است كه تسهیلات طرح طوبی، لوله كشی عمومی ، انتقال آب، ایجاد سدهای مخزنی، ایجاد باغهای گردو و فندق نمایشی و راه اندازی ایستگاه تحقیقات فندق از جمله تسهیلاتی است كه این سازمان در اختیار كشاورزان این مناطق قرار داده است.
مراتع وسیع منطقه اشكورات بطور كل در حوزه شهرستان رودسر قرار گرفته كه مساحتی حدود ۴۰هزارهكتار را به خود اختصاص داده است.
این مراتع دارای قدمت دامداری طولانی بوده و در سنوات قبل از ملی شدن جنگل ها و مراتع «۱۳۵۱» مدیریت آن به صورت ارباب ، رعیتی بوده و دامداران در قبال بهره برداری از ییلاقات، بهره مالكانه و عوارض به اربابان پرداخت می كردند.
بعد از ملی شدن جنگل ها و مراتع برای مرتعداران درمناطق مشجر مرتعی، پروانه چرا صادر شد و از سال ۱۳۶۳ پروانه چرای مرتعداران برای حدود ۸۰ مرتع و ۱۰۰هزار واحد دامی مجاز و حدود یك هزار دامدار صادر شد، با توجه به اینكه دامداران به صورت سنتی دارای مشاغل مختلف بسته به فصول سال هستند مانند فعالیتهای كشاورزی«باغ چای، زراعت برنج، باغ مركبات و فندق كاری» از قدیم رایج بوده است. بنابراین برای حفظ و احیا و بهره برداری به موقع و مناسب (مدیریت اصولی) نیاز به برگزاری كلاسهای آموزشی و ترویجی بوده كه در این راستا اداره كل منابع طبیعی استان گیلان با برپایی دوره های مختلف ترویج و مشاركتی آموزش دامداران را در اولویت قرار داد و نیزبا به كارگیری قرقبان یا دشتبان و مشاركت همه جانبه مرتعداران سعی در ایجاد تعادل بین دام و مرتع كرده است.
درگاه، كلایه، كلرود، چكرود، قاضی چاك، عروس محله، زیار، گرمابدشت، سجیران، جیركل، ویشكی ، شاهراج از محله های معروف منطقه اشكورات هستند كه دیدن هركدام از آنها كه در نقاط مختلفی با چشم اندازهای متفاوت از یكدیگر قرار دارند روح انسان را شاد و نفس را پاك می كند.
البته هنوز هم مردم این مناطق به سختی زندگی می كنند، هرچند با ساخت راههای مختلف و رساندن برق و سوخت و دیگر امكانات این سختی نسبت به سالهای گذشته تا حد زیادی هموار شده است، امید است ساخت این راهها فقط برای بهبود وضعیت این مناطق باشد زیرا همانطوری كه تا كنون این مناظر، زیبا و بكر باقی مانده، مطمئناً با رفت و آمد بیشتر مردم و به خصوص مسافران و گردشگران و بروز مشكلاتی از قبیل زباله و آتش سوزی این طبیعت زیبا دستخوش نامهربانی ها خواهد شد.
ریختن زباله معضل بزرگی است كه علی رغم تولید آلودگی چهره زیبای این طبیعت را خراب خواهد كرد.
وجود چشمه های متعدد، چشمه هایی كه آب خنك آنها زبانزد همه است تا حدودی مشكل آب شرب را در این مناطق حل كرده است. چشمه های آب معدنی طبیعی نیز در جای خود دیدنی است.
بهار ، تابستان، پاییز و حتی زمستان نیز در اشكورات از زیبایی خاص خود برخوردار است. در بهار و تابستان سرسبزی خاص و در پاییز و زمستان زردی برگ درختان وحتی بارش برف های سنگین علی رغم اینكه مشكلات زیادی را به همراه دارد اما زیبایی خاصی را به این مناطق می دهد.
هرچه از زیبایی مناظر و پاكی هوای این مناطق بگوییم كم است. امید است هر ایرانی بتواند حداقل یكبار به این منطقه كوهستانی گیلان و ایران سفر كند.اشكورات در شهرستان رودسر و در شرق استان سرسبز گیلان واقع شده است.

وبگردی
کپی‌برداری «عین‌به‌عین»
کپی‌برداری «عین‌به‌عین» - انتظار می‌رفت که علیخانی هم در قسمت اول برنامه «عصرجدید» به کپی بودن «عین‌به‌عین» برنامه‌اش و شباهت آن با برنامه مشهور «گات تلنت‌ آمریکایی» اشاره کند و در مقایسه‌ای از ویژگی‌های احتمالاً متفاوت نسخه ایرانی این برنامه بگوید؛ علیخانی اما ترجیح داد در این زمینه حرفی نزند!
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان - مراسم استقبال از رئیس جمهور در سفر به استان هرمزگان.
ماجرای خجالت‌آور پراید برای کشور
ماجرای خجالت‌آور پراید برای کشور - رشیدپور: آقای روحانی واقعا قیمت پراید قابل کنترل نیست؟
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی!
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی! - در ویدیویی که در فضای مجازی داغ شده شاهد پخش کیک 40 سالگی جمهوری اسلامی
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر شامگاه دوشنبه در برج میلاد برگزار شد.
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر - الهام حمیدی بازیگر پرکار این روز‌های سینما و تلویزیون با انتشار عکسی در صفحه اینستاگرامش خبر ازدواجش را به صورت رسمی اعلام کرد اما هویت همسرش را فاش نکرد.
عکس/ کشف حجاب در تهران!
عکس/ کشف حجاب در تهران! - حجت الاسلام حمید رسایی عکسی در کنار یک زن بی حجاب از حضور در برنامه‌ای با عنوان «اعلام همبستگی با ملت ونزوئلا» در تهران منتشر کرده است.