چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۳۹۴ / Wednesday, 2 September, 2015
بررسی سیاست های توسعه گردشگری ایران

بررسی سیاست های توسعه گردشگری ایران● مقدمه:
صنعت گردشگری امروزه در ردیف صنعت های پردرآمد و پاک وکم هزینه دنیا قرار دارد و پیش بینی می‌شود تا سال ۲۰۱۰، ۲۰۰ میلیارد دلار درآمد کشورهای دنیا از این بخش تأمین شود.و در همان سال از هر ۱۵ نفر شاغل در سطح دنیا یک نفر در این بخش فعال باشندز طرفی صنعت گردشگری دنیا ابعاد متنوعی همچون توریسم الکترونیکیe- tourism اکوتوریسم – توریسم درمانی – ورزشی- روستایی – فرهنگی و تاریخی یافته است. با توجه به این وضعیت و با توجه به اینکه ایران طبق آمار سازمان جهانی جهانگردی دارای رتبه پنجم جاذبه‌های طبیعی و رتبه دهم جاذبه‌های باستانی و تاریخی است و همچنین جمعیت جوان روبه گسترش، نرخ بالای بیکاری، لزوم افزایش درآمد ارزی و سرمایه گذاری خارجی توجه بیش از پیش به این بخش می‌تواند زمینه رسیدن به اشتغال کامل، افزایش درآمد ارزی، معرفی تمدن و فرهنگ ایرانی به جهانیان، تعامل گسترده و سازنده با کشورهای دنیا، در هم شکستن مرزهای قومی و اقلیتی، را فراهم کند.
مرجعیت های کلان وجهانی توجه ویژه ای به میراث فرهنگی وگردشگری دارند کنوانسیون جهانی تنوع فرهنگی یونسکو ضمن تاکید بر حفظ میراث فرهنگی برلزوم گسترش گردشگری جهت کسب درامد ملی ازاین راه وشناخت فرهنگ ها وتمدن های جهان توسط همه انسانها تاکید می ورزد.
در این مقاله قصد دارم به بررسی سیاست های توسعه گردشگری ایران در قالب برنامه چهارم توسعه در مسیر رسیدن به اهداف چشم انداز ۲۰ ساله بپردازم.
در ابتدا باید سیاستها و اقدامات اجرایی جهت رسیدن به این چشم انداز را مورد بررسی قرار دهیم که در هر مورد سعی می‌شود به گونه‌ای مشکلات مورد نظر نیز اشاره شوند. سند چشم انداز ۱۴۰۴ اشاره میکند که هدف کشور کسب جایگاه اول اقتصادی در سطح منطقه آسیا جنوبی و غربی با تکیه بر رشد مستمر اقتصادی ارتقاء نسبی درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل است (بند ۶ چشم انداز) با توجه به این بند صنعت گردشگری باید در اولویت های توسعه قرار گیرد. چرا که با وجود ضریب اشتغال زایی بالا در این بخش مطمئناً باعث رشد پرشتاب اقتصاد همراه بهبود توزیع درآمد کشور خواهد بود. همچنین توسعه گردشگری مبتنی بر شرایط فرهنگی و تاریخی کشور باعث تعامل سازنده و موثر با جهان خواهد شد که از اهداف سند چشم انداز ۱۴۰۴ است.
در راستای همین چشم انداز، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری طرح جامع توسعه این بخش راتدوین خواهد کرد که اهداف آن چنین است:با توجه به اینکه ایران در بخش جاذبه های طبیعی و اکوتوریسم رتبه پنجم و در بخش جاذبه های تاریخی و باستانی رتبه دهم دنیا را دارد و بر اساس پیش بینی‌ها در پایان برنامه هفتم توسعه که مصادف با پایان سند چشم انداز ۲۰ ساله کشور است بایستی ایران به سالانه ۲۰ میلیارد دلار درآمد ارزی در سال دست یابد». [۱][۱]
عنوان سند مورد نظر توسعه میراث فرهنگی وگردشگری خواهد بود و دستگاه مسئول ان سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی وگردشگری ودستگاه های همکار وزارت کشور-راه وترابری-صنایع ومعادن- امور خارجه- اموزش پرورش- سازمان محیط زیست -تربیت بدنی وگمرک ایران خواهند بود ودفتر مسئول در سازما ن مدیریت وبرنامه ریزی دفترامورفرهنگ وهنر جوانان وتربیت بدنی است.این اهداف به عنوان اهداف کلی و بلند مدت سند جامع توسعه ملی گردشگری خواهند بود.
در قانون چهارم برنامه توسعه کشور و در فصل هفتم (توسعه فرهنگی) ماده ۱۱۴ اهداف ذیل در بخش میراث فرهنگی و گردشگری در نظر گرفته شده است:
۱) اهتمام ملی در شناسایی، حفاظت، پژوهش، مرمت و احیاء و بهره‌برداری و معرفی میراث فرهنگی کشور
۲) ارتقاء توان گردشگری
۳) تولید ثروت و اشتغال زایی
۴) مبادلات فرهنگی با کشورهای جهان،
و برای رسیدن به این اهداف اقداماتی چون:
۱) ایجاد صندوق احیاء بهره‌برداری از بناها و اماکن تاریخی فرهنگی کشور
۲) شناسایی و مستند سازی آثار تاریخی و فرهنگی
۳) شناسایی و حمایت از میراث فرهنگی حوزه فرهنگی ایران در کشورهای همسایه
۴) تکمیل نظام جامع آماری گردشگری با نظارت و هدایت مرکز آمار ایران
۵) ایجاد مراکز حفظ و آثار فرهنگ ایلی در شهرستانها و استانهای کشور از قبیل دهکده‌های توریستی، موزه و نمایشگاه.
همچنین جهت ارزیابی اقدامات صورت گرفته در این برنامه شاخص‌های ذیر در نظر گرفته شده است:
ـ گردشگران داخلی و خارجی (تعداد)
ـ میزان درآمد ارزی ناشی از گردشگری (ریال)
ـ نظارت بر کیفیت تأسیسات گردشگری (تعداد)
ـ برگزاری رویدادهای منطقه‌ای، ملی و بین المللی (تعداد)
ـ مجوزهای صادر شده برای فعالیتها و تأسیسات گردشگری (تعداد)
ـ راهنمایان فعال گردشگری (تعداد)
ـ دفاتر فعال خدمات گردشگری (تعداد)
ـ طرحهای اجرایی توسعه گردشگری (تعداد)
ـ اماکن اقامتی، پذیرایی و بین راهی (تعداد)
ـ اعتبارات تخصیص داده شده در زمینه حمایت از ایجاد و تجهیزات مجتمع های خدماتی رفاهی بین راهی، اقامتی و پذیرایی (ریال)
در ادامه بررسی سیاستهای گردشگری به اسناد توسعه بخشی و فرابخشی می‌رسیم در اسناد توسعه فرابخشی اقداماتی مورد نظر است که در زیر خواهد آمد.
۱) ایجاد زیر ساختهای مناسب در کنار قطبهای گردشگری ملی در استانهایی که مزیت نسبی گردشگری دارند.
۲) تبلیغ ایران در شبکه‌های جهانی و چاپ مطالب مختلف در مورد جاذبه‌های ایران در رسانه‌های بین المللی
۳) حمایت از بخش خصوصی برای ایجاد مناطق نمونه گردشگری
۴) تدوین موضوعات درسی ویژه توسط وزارت آموزش و پرورش در ارتباط با میراث فرهنگی و گردشگری
۵) از بین بردن انحصار ایران ایر در پروازهای داخلی و بین المللی و ایجاد بستر مناسب برای ورود شرکتهای هواپیمایی داخلی و خارجی توسط وزارت راه.
در همین اسناد به یکی از مشکلات و تنگناها اشاره شده است:
الف) عدم ساماندهی جاذبه‌ها و امکانات گردشگری
ب) ضعف مدیریت خدمات گردشگری
ج) کیفیت پایین خدمات عمومی
د) وجود تبلیغات منفی در خارج از کشور
در بخش میراث فرهنگی وگردشگری نیز اقداماتی مورد نظر است از جمله:
۱ ) توسعه زیر ساختهای مرتبط با گردشگری
۲) گسترش سطح کاوش، حفاظت فنی و فیزیکی مستند سازی وثبت آثار تاریخی و فرهنگی و طبیعی
۳) همگانی کردن حفاظت، مرمت، احیاء و معرفی آثار تاریخی و فرهنگی کشور
۴) گسترش تبلیغات داخلی برای ترویج فرهنگ گردش پذیری
۵) تقویت پایه‌های آماری بخش
۶) ایجاد تنوع در محصولات گردشگری
همه اقدامات گفته شده در بالا توسط بخشهای مختلف سازمان اجرا و مورد نظارت و ارزیابی قرار می‌ گیرند تا اقدامات انجام شده اهداف مورد نظر را محقق سازد.
در همین مسیر در اسناد توسعه استانی بخش ویژهای به میراث فرهنگی وگردشگری اختصاص یافته است.
● جمع بندی ونتیجه گیری:
به طور ویژ هر صنعت و هر بخش از اقتصاد کشور نیازمند یک حوزه تخصصی و اجرایی سازمانی است تا سیاستگذاری‌های منسجمی در آن حوزه تدوین و اجرا کند. اکثر کشورهای فعال در گردشگری، وزارتخانه ای را تحت عناوین گردشگری یا فرهنگ و گردشگری ایجاد کرده‌اند و در این بخش اقدامات مهمی را انجام داده¬اند از حمله ترکیه .
در ایران بعد از انقلاب سازمان متولی میراث فرهنگی و گردشگری، تغییرات گسترده¬ای را داشته است. ابتدا زیر مجموعه وزارت فرهنگ بود که خود آن وزارت خانه نیز تغییراتی داشت و سپس تبدیل به سازمان ایرانگردی و جهانگردی زیر نظر وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی شد و هم اکنون بعد از کش و قوس های فراوان سازمان اخیر ایجاده شده است و از آنجا که مستقیماً زیر نظر رئیس جمهور اداره می‌شود، قدرت اجرایی بیشتری از قبل خواهد داشت. این تغییرات در دو دهه گذشته، تأثیرات منفی در تدوین راهبردها و سیاستهای بلند مدت گردشگری داشته است. بطور مثال طرح جامع گردشگری الکترونیکی با تغییرات اخیر سازمانی با وقفه مواجه شد اما دوباره از سر گرفته شده است. از طرفی صنعت گردشگری با جنبه هایی چون سیاست خارجی و تبلیغات جهانی – ریسک سرمایه گذاری خارجی، ارتباطات، خدمات مسافرتی اقامتی، در ارتباط است که بایستی مورد توجه جدی قرار گیرد.
از جمله مشکلات ایران در مسیر توسعه گردشگری مبهم بودن مرجعیت های تدوین سیاست ها ونوع نگاه مسئولان به این صنعت است از طرفی موانع ساختاری توسعه گردشگری از جمله تبلیغات منفی خارجی و موانع فرهنگی مورد توجه جدی قرار نگرفته اند.
با توجه به این مشکلات، به نظر می‌رسد با توجه به ایجاد و سازمان گسترده میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری که از قدرت اجرایی بالایی برخوردار است می توان امیدوار بود صنعت گردشگری حداقل در مرحله تدوین سیاستها قوی‌تر عمل کند.

یحیی کمالی
منابع و مأخذ
۱- وحید مجید، سیاستگذاری عمومی، نشر میزان ۱۳۸۳
۲- ناطقی، فریدون، مجموعه قوانین ایران گردی و جهانگردی، وزارت ارشاد ۱۳۷۸
۳- روزنامه ابرار اقتصادی
۴- سایت سازمان میراث فرهنگی گردشگری
۵- سند چشم انداز ۲۰ ساله ایران
۶-قانون برنامه چهارم توسعه کشور
۷- اسناد توسعه بخشی، فرابخشی و استانی
۸- لایحه بودجه سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی وگردشگری۱۳۶۵
۹- گزارش اقتصادی بانک مرکزی ۱۳۸۰- ۱۳۷۹

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
ارکستر ملی ایران , سرباز ترک , ریچارد برتون , مصرف کردن , باقیمانده , تغییر نگاه مردم , توزیع بسته غذایی , میکاییل تاجر , محب , سهام دولتی , عجیب‌الخلقه , نزدیک‌ بینی , قربانیان حمله تروریستی تونس , ماکرات هسته ای , بارندگي , میلاد کیائی , ناصر شفق , وبلاگ شب , نگاری , سابقه کار ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
تائبم از می به دور نرگس غماز او , کتواسیدوز دیابتی و کومای هیپراسمولار , مراحل آزمایش (۶) , قاصرات الطرف فی حجب الخیام , مراسم و ترانه شب‌چله در همدان , جغرافیای کاربردی توریستی , جغرافیای انسانی , آرامش در جای خاص , نارسائی کلیه , خشکی دهان , دماوند , مرد متولد خرداد , مسائل و مشکلات دوران بارداری(۲) , کاربرد در موضوعات (۳) , ورود و دخالتهای آمریکا , تعیین شماره کوتاژ و شماره ارزیابی و حذف دفتر کوتاژ , رنگ آميزى اتاق کودک , در مدح ملک عضدالدین طغرل تکین , ای پاک از آب و از گل پایی در این گلم نه , گر بگویی عاشقی با ما هم از یک خانه‌ای ,

دستگیری رامبد جوان برای خرید مواد مخدر / دوربین مخفی - ماشین آقای رامبد جوان مجری برنامه خندوانه تو این دوربین مخفی به خاطر داشتن مواد مخدر توقیف میشود و ...
حضور یک معتاد کارتن خواب در نشست خبری - در خلال این برنامه یک معتاد بی سرپناه برای مواجه مستقیم با مسولان به استودیو شبکه خبر هدایت شد. وی اعلام کرد تاکنون ۵ بار به کمپ ترک اعتیاد رفته اما به دلیل نبود کار و انگیزه زندگی مجددا گرفتار اعتیاد شده است.
گلزار و آمیتاباچام در روی جلد مجله / عکس - این روزها شایعاتی در مورد بازی محمد رضا گلزار هنرپیشه صاحب نام کشورمان در یک فیلم مشترک هندی ایرانی منتشر شده است که هنوز مشخص نیست که این طرح به کجا می انجامد.در همین حال محمد رضا گلزار در یک اقدام پیش دستانه عکسی منتشر کرده است که یکی از طرفدارانش ساخته و اورا کنار آمیتا باچان بر روی یک مجله ساختگی نشان می دهد....
«تعبیر وارونه یک رویا» و تحقیر سیستم اطلاعاتی ایران - برای چنین کارهایی باید هنرمندانی آستین بالا بزنند که شاید به رنگ ارغوان ها را ساخته اند! کسانی که این گفتمان را خوب فهم کرده اند؛ به اجزای آن مسلط هستند و دغدغه های آن را درک می کنند! با همه احترام به کارگردانانی که نبردهای اطلاعاتی را در حد بازی دزد و پلیس می دانند، بهتر است آنان همان دزد و پلیس ها را بسازند!
«لیلا» بدبخت‌تر از «ستایش» - «تنهایی لیلا» سریالی است که زن ایرانی را موجودی منفعل به تصویر می‌کشد. از صدر اسلام تا همین امروز زنان فعال در جامعه در کسوت‌های مختلف، عامل پویای جامعه اسلامی - ایرانی بوده‌اند.
مرحوم بیت‌الله عباسپور در مسابقات جهانی / فیلم - قهرمان پرورش اندام ایران شامگاه سه‌شنبه سوم شهریورماه 1394 و پس از ماه‌ها رنج ناشی از بیماری، در بیمارستان آتیه تهران درگذشت. این ویدئو، فیگورهای عباسپور را در مسابقات پروش اندام IFBB 2012 نمایش می‌دهد.
خاطرات تکان دهنده احمدی مقدم از دستورات احمدی نژاد - احمدی نژاد گفت: «بروید رئیس دولت اصلاحات و بقیه را دستگیر کنید و شر همه را کم کنید» ، گفتم: «مرد حسابی! چه می‌گویی؟ می‌روی می‌گویی خس و خاشاک و آت و آشغال، و حالا می‌گویی بگیرید ببرید و تمام»؟
باز کردن قفل پژو ساخت ایران در یک ثانیه / فیلم - ویدئویی که توسط منبعی ناشناس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، یک مرد را نشان می‌دهد که با استفاده از پیچ‌گشتی و چاقو، درها و صندوق‌عقب محصولات پژو ساخت ایران را به راحتی و در عرض مدت یک ثانیه باز می‌کند. دوباره قفل هم میکند !
آقازاده معاون احمدی نژاد در استخر! / عکس - عکس سلفی کیان علی آبادی فرزند محمد علی آبادی از حلقه اول احمدی نژاد
استفاده از زنان در تبلیغات خودروهای ایرانی / تصاویر - این روزها که در شبکه های اجتماعی و رسانه ها صحبت از عدم خرید خودرو به خصوص خودروی صفر است، برخی تصاویر نیز گوشی به گوشی می شود که تبلیغ خودروی ایران خودرو است.
گفت و گو با سه مادر معتاد به شیشه در حاشیه بزرگراه - مرجان مادر دو تا سه قلو است که با تمام استعدادهای عجیب و غریبش ته یک بن بست دست و پا می زند. نسرین که همین چند وقت پیش برای ترک اعتیاد به کمپ رفت اما نتوانست دوام بیاورد.
اولین عکس منتشر شده از گلاره عباسی و همسرش - گلاره عباسی بتازگی ازدواج کرده است. در مراسم رونمایی از نخستین فیلم نرگس آبیار برای اولین بار گلاره عباسی به همراه همسرش در انظار ظاهر شد.
گزارش تصویری از اکران فیلم نرگس آبیار - مراسم رونمايى از فيلم " اشيا از آنچه در آينه مى بينيد به شما نزديكترند" به كارگردانى نرگس آبيار با حضور عوامل فيلم و جمعى از هنرمندان در موزه سينما برگزار شد.
جنجال پوشش بازیگران زن تئاتر پینوکیا / تصاویر - نمایشی که از 15 مرداد اجرایش درسالن ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر آغاز شده بود، پس از سه روز اجرا توقیف شد. در این نمایش بازیگرانی چون پرستو گلستانی، محمد صادق ملک (ملکی )، محمد نادری، بهروز پناهده، پوریا رحیمی سام، شهره سلطانی به ایفای نقش پرداختند.
گزارشی از ایران که در اسراعیل پخش شد / فیلم - کانال ۱۰ تلویزیون رژیم صهیونیستی که در خاک فلسطین اشغالی پخش می‌شود به تازگی مستندی با عنوان «نگاهی از داخل ایران» را در اختیار مخاطبان خود قرار داده است.
رونمایی از عطر لیلا اوتادی ! / تصاویر - پيشنهادشون براى توليد عطر به نام من براى طرفداران عزيزم رو پذيرفتم، اينكه پيش توليد و توليد عطرها با دو رايحه كاملا متفاوت و ديزاين جذاب يكسال بطول انجاميد،حساسيت من براى هرچه بهتر شدن عطرها و دقت نظر و جلسات متمادى با شركت بود،
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / عکس - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
پربازدیدها
مدل فرهاد مجیدی خوب است یا مدل خداداد عزیزی؟ - مدل فرهاد مجیدی خوب است یا مدل خداداد عزیزی؟ «او خیلی تک روی می کرد و حق داشتم شاکی شوم که چرا پاس نمی دهد» این جدیدترین گفته خداداد عزیزی است درباره ماجرای اختلاف کلامی اش با فرهاد مجیدی.
شیفت بندی سخنان روحانی توسط یک روزنامه / کنایه جوانفکر به مدعی فساد 700 میلیون دلاری / گشت ارشادِ کیش، سختگیرتر از گشت ارشاد تهران / سخنانی که باید اهالی رسانه بشنوند / سفره دل کی‌روش باز شد / وقتی کارتن خوابها هم از بی‌برنامگی شاکی می‌شوند - «ساعت صفر» زمانی است برای شنیدن ناشنیده ها. «ساعت صفر» برای کسانی است که وقت خواندن ندارند، ولی وقت شنیدن دارند و علاقه دارند مهمترین و جذاب ترین اخبار را در کمترین زمان بشنوند. پس هم اکنون اخبار را با روایت «تابناک» بشنوید.
گاهی لازم است خصیصه‌های ایرانی‌مان را برای خودمان نگه داریم! - از این رو می‌گوییم گزارش نوشته شده توسط این دو گردشگر که انتشار وسیعی در رسانه‌های ایتالیایی داشت، فراتر از سیاه نمایی بود که می‌بینیم ماحصل سرکشی ایشان به گوشه گوشه های تهران، بازدید از دیدنی های اصفهان، کاشان و گشت و گذارِ مفصل در بسیاری از دیگر شهرهای کشورمان، گزارشی است که در آن به صرفا از قصد تعرض به ایشان اشاره شده و...
معترضان وزارت محیط زیست لبنان را اشغال کردند - دفتر وزیر کشور لبنان به تظاهرکنندگانی که در ساختمان وزارت محیط زیست لبنان در بیروت تجمع کرده اند، نیم ساعت مهلت داد مقر وزارت محیط زیست را ترک کنند.
واکنش یونایتد به اتهام زنی رئال مادرید - باشگاه منچستریونایتد به بیانیه باشگاه رئال مادرید در مورد دلایل ناکام ماندن انتقال داوید دخیا واکنش نشان داد.
دستگیری رامبد جوان برای خرید مواد مخدر / دوربین مخفی - ماشین آقای رامبد جوان مجری برنامه خندوانه تو این دوربین مخفی به خاطر داشتن مواد مخدر توقیف میشود و ...
جزئیاتی از پرونده‌های جدید فساد نفتی  - در پی سخنان وزیر نفت درباره افشای پرونده جدید فساد نفتی فعالان اقتصادی و نمایندگان مجلس از صحت این فساد به اقتصادنیوز خبر دادند.
حضور یک معتاد کارتن خواب در نشست خبری - در خلال این برنامه یک معتاد بی سرپناه برای مواجه مستقیم با مسولان به استودیو شبکه خبر هدایت شد. وی اعلام کرد تاکنون ۵ بار به کمپ ترک اعتیاد رفته اما به دلیل نبود کار و انگیزه زندگی مجددا گرفتار اعتیاد شده است.
سلفی با هواپیمای اماراتی در اولین فرودش به ایران+عکس - مردم با هواپیمای ایرباس A330-200 هواپیمایی امارات عکس سلفی می‌گیرند. این هواپیما اولین هواپیمایی است که بعد از افتتاح پرواز مستقیم هواپیمایی امارات به مشهد در این شهر به زمین نشست. (عکس: محسن اسماعیل‌زاده)
اساسنامه فدراسیون تیراندازی با کمان قابل بررسی است/ نیازهای کشتی در مقابل بودجه‌شان عدد کوچکی است - وزیر ورزش و جوانان گفت: بودجه‌ای که ما به کشتی می‌دهیم در مقابل‌ نیاز‌های‌شان عدد کوچکی است و نمی‌توانیم همه نیازهای‌شان را تأمین کنیم.