سه شنبه ۶ مرداد ۱۳۹۴ / Tuesday, 28 July, 2015
بررسی سیاست های توسعه گردشگری ایران

بررسی سیاست های توسعه گردشگری ایران● مقدمه:
صنعت گردشگری امروزه در ردیف صنعت های پردرآمد و پاک وکم هزینه دنیا قرار دارد و پیش بینی می‌شود تا سال ۲۰۱۰، ۲۰۰ میلیارد دلار درآمد کشورهای دنیا از این بخش تأمین شود.و در همان سال از هر ۱۵ نفر شاغل در سطح دنیا یک نفر در این بخش فعال باشندز طرفی صنعت گردشگری دنیا ابعاد متنوعی همچون توریسم الکترونیکیe- tourism اکوتوریسم – توریسم درمانی – ورزشی- روستایی – فرهنگی و تاریخی یافته است. با توجه به این وضعیت و با توجه به اینکه ایران طبق آمار سازمان جهانی جهانگردی دارای رتبه پنجم جاذبه‌های طبیعی و رتبه دهم جاذبه‌های باستانی و تاریخی است و همچنین جمعیت جوان روبه گسترش، نرخ بالای بیکاری، لزوم افزایش درآمد ارزی و سرمایه گذاری خارجی توجه بیش از پیش به این بخش می‌تواند زمینه رسیدن به اشتغال کامل، افزایش درآمد ارزی، معرفی تمدن و فرهنگ ایرانی به جهانیان، تعامل گسترده و سازنده با کشورهای دنیا، در هم شکستن مرزهای قومی و اقلیتی، را فراهم کند.
مرجعیت های کلان وجهانی توجه ویژه ای به میراث فرهنگی وگردشگری دارند کنوانسیون جهانی تنوع فرهنگی یونسکو ضمن تاکید بر حفظ میراث فرهنگی برلزوم گسترش گردشگری جهت کسب درامد ملی ازاین راه وشناخت فرهنگ ها وتمدن های جهان توسط همه انسانها تاکید می ورزد.
در این مقاله قصد دارم به بررسی سیاست های توسعه گردشگری ایران در قالب برنامه چهارم توسعه در مسیر رسیدن به اهداف چشم انداز ۲۰ ساله بپردازم.
در ابتدا باید سیاستها و اقدامات اجرایی جهت رسیدن به این چشم انداز را مورد بررسی قرار دهیم که در هر مورد سعی می‌شود به گونه‌ای مشکلات مورد نظر نیز اشاره شوند. سند چشم انداز ۱۴۰۴ اشاره میکند که هدف کشور کسب جایگاه اول اقتصادی در سطح منطقه آسیا جنوبی و غربی با تکیه بر رشد مستمر اقتصادی ارتقاء نسبی درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل است (بند ۶ چشم انداز) با توجه به این بند صنعت گردشگری باید در اولویت های توسعه قرار گیرد. چرا که با وجود ضریب اشتغال زایی بالا در این بخش مطمئناً باعث رشد پرشتاب اقتصاد همراه بهبود توزیع درآمد کشور خواهد بود. همچنین توسعه گردشگری مبتنی بر شرایط فرهنگی و تاریخی کشور باعث تعامل سازنده و موثر با جهان خواهد شد که از اهداف سند چشم انداز ۱۴۰۴ است.
در راستای همین چشم انداز، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری طرح جامع توسعه این بخش راتدوین خواهد کرد که اهداف آن چنین است:با توجه به اینکه ایران در بخش جاذبه های طبیعی و اکوتوریسم رتبه پنجم و در بخش جاذبه های تاریخی و باستانی رتبه دهم دنیا را دارد و بر اساس پیش بینی‌ها در پایان برنامه هفتم توسعه که مصادف با پایان سند چشم انداز ۲۰ ساله کشور است بایستی ایران به سالانه ۲۰ میلیارد دلار درآمد ارزی در سال دست یابد». [۱][۱]
عنوان سند مورد نظر توسعه میراث فرهنگی وگردشگری خواهد بود و دستگاه مسئول ان سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی وگردشگری ودستگاه های همکار وزارت کشور-راه وترابری-صنایع ومعادن- امور خارجه- اموزش پرورش- سازمان محیط زیست -تربیت بدنی وگمرک ایران خواهند بود ودفتر مسئول در سازما ن مدیریت وبرنامه ریزی دفترامورفرهنگ وهنر جوانان وتربیت بدنی است.این اهداف به عنوان اهداف کلی و بلند مدت سند جامع توسعه ملی گردشگری خواهند بود.
در قانون چهارم برنامه توسعه کشور و در فصل هفتم (توسعه فرهنگی) ماده ۱۱۴ اهداف ذیل در بخش میراث فرهنگی و گردشگری در نظر گرفته شده است:
۱) اهتمام ملی در شناسایی، حفاظت، پژوهش، مرمت و احیاء و بهره‌برداری و معرفی میراث فرهنگی کشور
۲) ارتقاء توان گردشگری
۳) تولید ثروت و اشتغال زایی
۴) مبادلات فرهنگی با کشورهای جهان،
و برای رسیدن به این اهداف اقداماتی چون:
۱) ایجاد صندوق احیاء بهره‌برداری از بناها و اماکن تاریخی فرهنگی کشور
۲) شناسایی و مستند سازی آثار تاریخی و فرهنگی
۳) شناسایی و حمایت از میراث فرهنگی حوزه فرهنگی ایران در کشورهای همسایه
۴) تکمیل نظام جامع آماری گردشگری با نظارت و هدایت مرکز آمار ایران
۵) ایجاد مراکز حفظ و آثار فرهنگ ایلی در شهرستانها و استانهای کشور از قبیل دهکده‌های توریستی، موزه و نمایشگاه.
همچنین جهت ارزیابی اقدامات صورت گرفته در این برنامه شاخص‌های ذیر در نظر گرفته شده است:
ـ گردشگران داخلی و خارجی (تعداد)
ـ میزان درآمد ارزی ناشی از گردشگری (ریال)
ـ نظارت بر کیفیت تأسیسات گردشگری (تعداد)
ـ برگزاری رویدادهای منطقه‌ای، ملی و بین المللی (تعداد)
ـ مجوزهای صادر شده برای فعالیتها و تأسیسات گردشگری (تعداد)
ـ راهنمایان فعال گردشگری (تعداد)
ـ دفاتر فعال خدمات گردشگری (تعداد)
ـ طرحهای اجرایی توسعه گردشگری (تعداد)
ـ اماکن اقامتی، پذیرایی و بین راهی (تعداد)
ـ اعتبارات تخصیص داده شده در زمینه حمایت از ایجاد و تجهیزات مجتمع های خدماتی رفاهی بین راهی، اقامتی و پذیرایی (ریال)
در ادامه بررسی سیاستهای گردشگری به اسناد توسعه بخشی و فرابخشی می‌رسیم در اسناد توسعه فرابخشی اقداماتی مورد نظر است که در زیر خواهد آمد.
۱) ایجاد زیر ساختهای مناسب در کنار قطبهای گردشگری ملی در استانهایی که مزیت نسبی گردشگری دارند.
۲) تبلیغ ایران در شبکه‌های جهانی و چاپ مطالب مختلف در مورد جاذبه‌های ایران در رسانه‌های بین المللی
۳) حمایت از بخش خصوصی برای ایجاد مناطق نمونه گردشگری
۴) تدوین موضوعات درسی ویژه توسط وزارت آموزش و پرورش در ارتباط با میراث فرهنگی و گردشگری
۵) از بین بردن انحصار ایران ایر در پروازهای داخلی و بین المللی و ایجاد بستر مناسب برای ورود شرکتهای هواپیمایی داخلی و خارجی توسط وزارت راه.
در همین اسناد به یکی از مشکلات و تنگناها اشاره شده است:
الف) عدم ساماندهی جاذبه‌ها و امکانات گردشگری
ب) ضعف مدیریت خدمات گردشگری
ج) کیفیت پایین خدمات عمومی
د) وجود تبلیغات منفی در خارج از کشور
در بخش میراث فرهنگی وگردشگری نیز اقداماتی مورد نظر است از جمله:
۱ ) توسعه زیر ساختهای مرتبط با گردشگری
۲) گسترش سطح کاوش، حفاظت فنی و فیزیکی مستند سازی وثبت آثار تاریخی و فرهنگی و طبیعی
۳) همگانی کردن حفاظت، مرمت، احیاء و معرفی آثار تاریخی و فرهنگی کشور
۴) گسترش تبلیغات داخلی برای ترویج فرهنگ گردش پذیری
۵) تقویت پایه‌های آماری بخش
۶) ایجاد تنوع در محصولات گردشگری
همه اقدامات گفته شده در بالا توسط بخشهای مختلف سازمان اجرا و مورد نظارت و ارزیابی قرار می‌ گیرند تا اقدامات انجام شده اهداف مورد نظر را محقق سازد.
در همین مسیر در اسناد توسعه استانی بخش ویژهای به میراث فرهنگی وگردشگری اختصاص یافته است.
● جمع بندی ونتیجه گیری:
به طور ویژ هر صنعت و هر بخش از اقتصاد کشور نیازمند یک حوزه تخصصی و اجرایی سازمانی است تا سیاستگذاری‌های منسجمی در آن حوزه تدوین و اجرا کند. اکثر کشورهای فعال در گردشگری، وزارتخانه ای را تحت عناوین گردشگری یا فرهنگ و گردشگری ایجاد کرده‌اند و در این بخش اقدامات مهمی را انجام داده¬اند از حمله ترکیه .
در ایران بعد از انقلاب سازمان متولی میراث فرهنگی و گردشگری، تغییرات گسترده¬ای را داشته است. ابتدا زیر مجموعه وزارت فرهنگ بود که خود آن وزارت خانه نیز تغییراتی داشت و سپس تبدیل به سازمان ایرانگردی و جهانگردی زیر نظر وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی شد و هم اکنون بعد از کش و قوس های فراوان سازمان اخیر ایجاده شده است و از آنجا که مستقیماً زیر نظر رئیس جمهور اداره می‌شود، قدرت اجرایی بیشتری از قبل خواهد داشت. این تغییرات در دو دهه گذشته، تأثیرات منفی در تدوین راهبردها و سیاستهای بلند مدت گردشگری داشته است. بطور مثال طرح جامع گردشگری الکترونیکی با تغییرات اخیر سازمانی با وقفه مواجه شد اما دوباره از سر گرفته شده است. از طرفی صنعت گردشگری با جنبه هایی چون سیاست خارجی و تبلیغات جهانی – ریسک سرمایه گذاری خارجی، ارتباطات، خدمات مسافرتی اقامتی، در ارتباط است که بایستی مورد توجه جدی قرار گیرد.
از جمله مشکلات ایران در مسیر توسعه گردشگری مبهم بودن مرجعیت های تدوین سیاست ها ونوع نگاه مسئولان به این صنعت است از طرفی موانع ساختاری توسعه گردشگری از جمله تبلیغات منفی خارجی و موانع فرهنگی مورد توجه جدی قرار نگرفته اند.
با توجه به این مشکلات، به نظر می‌رسد با توجه به ایجاد و سازمان گسترده میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری که از قدرت اجرایی بالایی برخوردار است می توان امیدوار بود صنعت گردشگری حداقل در مرحله تدوین سیاستها قوی‌تر عمل کند.
یحیی کمالی
منابع و مأخذ
۱- وحید مجید، سیاستگذاری عمومی، نشر میزان ۱۳۸۳
۲- ناطقی، فریدون، مجموعه قوانین ایران گردی و جهانگردی، وزارت ارشاد ۱۳۷۸
۳- روزنامه ابرار اقتصادی
۴- سایت سازمان میراث فرهنگی گردشگری
۵- سند چشم انداز ۲۰ ساله ایران
۶-قانون برنامه چهارم توسعه کشور
۷- اسناد توسعه بخشی، فرابخشی و استانی
۸- لایحه بودجه سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی وگردشگری۱۳۶۵
۹- گزارش اقتصادی بانک مرکزی ۱۳۸۰- ۱۳۷۹

مطالب مرتبط
موگرینی با مانتو و روسری - فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا امروز با محمد جواد ظریف وزیرامورخارجه کشورمان دیدار و گفتگو کرد.
فریادهای کوچک زاده به خاطر متن توافق / صوت - دو هفته است مجلس رسیدگی به توافق نهایی را به تعویق انداخته تا ترجمه مطلوب به دست نمایندگان برسد. باید پرسید چه کسی تضمین می‌کند این ترجمه مطلوب است؟ مردم بدانید مجلس تا امروز با برخورد سلطنت‌مآبانه‌ای که رهبر معظم انقلاب هم صریحا آن را منع کردند،
آگهی کنسرت استاد در برج میلاد: قدقد قدا کن! - یک روزنامه با درج چند آگهی طنز، به حواشی این روزهای یک خواننده جوان واکنش نشان داد.( احمدرضا کاظمی. قانون )
مستندات جهانگیری از تخلفات 294 میلیارد دلاری احمدی نژاد - روز گذشته وکیل احمدی نژاد اعلام کرد که از جهانگیری معاون اول رییس جمهور شکایت کرده است. خبری که بلافاصله انعکاس رسانه ای گسترده و پاسخ دفتر جهانگیری را به همراه داشت.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / تصاویر اینستاگرامی - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
عکسی جدید از بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) - بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) در نمایی از فیلم رستاخیز در کنار تهیه کننده این مجموعه. احتمالا بهادر حالا که دیده فیلمشان قرار نیست اکران بشود روی به منتشر کردن عکس های آن در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی آورده است تا در آن محیطِ پر مخاطب برجسته و دیده شوند.
تصاویر نشست عوامل سریال پایتخت - نشست صمیمانه عوامل سریال پایتخت با اصحاب رسانه
سلفی با جسد دانشجویان ایرانی ! / تصاویر - عکاسی و سلفی گرفتن در کلاس‌های تشریح پزشکی و انتشار آن در فضای مجازی، پدیده‌ای است که این روزها در حال فراگیر شدن است؛ پدیده‌ای که شاید در هیچ کجای دنیا مانند کشور ما به این صورت دیده نشود.
گفتگو با تازه عروس سینمای ایران در شب ازدواجش - گلاره عباسی بازیگر سینما و تلویزیون به خانه بخت رفت.
الناز حبیبی در فروشگاه شاهرخ استخری / تصاویر - عکس جدید سحر قریشی، بهاره کیان افشار، لیندا کیانی، شهرزاد عبدالمجید، کوروش تهامی در روز تولد همسرش، عکس یادگاری نفیسه روشن با کودکان افغان و تصاویر تتلو در ناو جنگی و ...
صحنه نادر شکار شیرها وسط جاده / تصاویر - در این گزارش تصویری که در دو روز اخیر منتشر شده و میلیون‌ها کاربر آن را تماشا کرده‌اند شاهد شکار دو شیر نر در وسط جاده‌ای در آفریقای جنوبی که در برابر چشمان حیرت زده دهها توریست رخ داد، خواهیم بود.
سلفی همسر شهرام محمودی / تصاویر اینستاگرامی - علی لهراسبی، مهدی ماهانی و کامبیز دیرباز چند روز مانده به تعطیلات به پیشواز تفریحات تابستانی در ترکیه رفته اند. سلفی فرزاد حسنی با نیما کرمی، علیرضا جاوید نیا، مژده لواسانی، ژیلا صادقی و صبا راد در حاشیه مراسم یادبود زنده یاد مهران دوستی.
فیلم/ توضیحات مجری زن درباره روزه‌خواری در آنتن زنده - صبا راد مجری برنامه «به خانه بر‌می‌گردیم» که در برنامه زنده تلویزیون به طور ناخواسته مزه غذایی را چشید، توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.
جنجال کلیپ هسته‌ای «تتلو» / ویدئو - تصاویر حرفه‌ای و قاب‌های هوشمندانه و کارگردانی درستی که در یک کلیپ با مضمون انرژی هسته‌ای دیده می‌شود، هم به لحاظ ساختار و هم از نگاه مضمون اتفاق خوبی محسوب می‌شود، اما اینکه کلیپ انرژی هسته‌ای را چه کسی خوانده بسیار جالب است!
رونمایی از فاجعه ملی در یک مسابقه تلویزیونی / فیلم - مسابقه تلویزیونی «ثانیه ها» که از شبکه دوم سیما پخش می شود، سطح پایین اطلاعات عمومی و سرانه مطالعه در کشور را به نمایش گذاشت. هر یک از شرکت کنندگان در این مسابقه، نماینده هزاران نفر از افراد جامعه هستند که اطلاعات عمومی آنها در حد یک دانش آموز سال دوم ابتدایی است.
عکس جدید از مهناز افشار و دخترش / عکس - بعد از ازدواج پر سر و صدای مهناز افشار با یاسین رامین پسر محمدعلی رامین معاون مطبوعاتی دولت احمدی‌نژاد، این زوج جوان وارد ماجراجویی جدیدی شده‌اند.
مهران غفوریان و همسر در تعطیلات. - مارال فرجاد، نگین صدق گویا، سیاوش خیرابی و امین زندگانی در پشت صحنه سریال جدیدشان. رز رضوی در یک جشنواره خیریه در شیراز. امیر مهدی کیا و ساغر عزیزی در نمایی از سریال معمای شاه در نقش محمدرضا شاه و فرح پهلوی.
در جستجوی همسر برای کاپیتان معروف ! - مجله ایده آل عکس کاپیتان تیم ملی والیبال را با تیتر «در جست و جوی همسر برای کاپیتان معروف» کار کرده است.
پربازدیدها
نخستین پیروزی تیم ملی بسکتبال با بائرمن/ ایتالیا برابر آسمان‌خراش‌های ایران زانو زد - دیدار تیم‌های ملی بسکتبال ایران و ایتالیا با برتری 81 بر 75 تیم کشورمان به پایان رسید.
معادل فارسی کلمات «میکسر»، «سای بای ساید» و «گاتر» چیست؟ - معادل فارسی کلمات «میکسر»، «سای بای ساید» و «گاتر» را کلمات «همزن»، «یخچال، یخ زن یا هم بر» و «آب بر» را قرار داده‌اند.
جان کری: تحریم‌ها نتوانست مانع رشد دانش هسته‌ای ایران شود/ایران مشمول شدیدترین تدابیر راستی آزمایی خواهد بود - وزیر خارجه آمریکا در نشست کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان، بر تأثیر تحریم‌های غرب در پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران تأکید کرد.
از سفر بی سرو صدای یک امریکایی مهم به ایران تا تهدید لاریجانی به کف گرگی - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می خواهیم با بخش خبری فوتو نیوز، مقامات با شما بی روتوش از همیشه و رو در رو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز، «فوتونیوز» حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش خودشان الصاق می‌کند، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
ظریف از آغاز دور جدید گفت‌وگوهای ایران و اروپا خبر داد - وزیر خارجه ایران از آغاز دور جدیدی از گفت‌وگوها بین ایران و اتحادیه اروپا که "گفت‌وگوهای سطح بالا" خوانده خواهد شد خبر داد. ادامه...
مطهری: توافق باید در مجلس تصویب شود/ نوذر شفیعی: مجلس فقط نقش مشورتی دارد - اگر مجلس در راس امور است می داند چه کار درست است و چه کاری اشتباه و همه نمایندگان هم وظیفه قانونی خود را بلد هستند، همه ما باید مطابق قانون عمل کنیم، اما به هر حال باید این مساله حل شود و بزرگان نظام باید این مساله را حل کنند.
درآمدهای خانوار ایرانی بیشتر صرف چه می‌شود؟ - بانک مرکزی گزارش متوسط هزینه و درآمد ناخالص خانوار شهری در سال 93 را برآورد کرده که کل هزینه خانوار در یک سال 32 میلیون و 875 هزار تومان و کل درآمد آن در یکسال 31 میلیون و 393 هزار تومان است.
پدیده های احتمالی لیگ پانزدهم - فهرستی که در گفت و گو با سرمربیان لیگ گرفته شده ، شامل بازیکنانی است که پیش از این سابقه چندانی در لیگ نداشته انداما شاید همه را انگشت به دهان کنند.
هدف انصاری فرد: ماجراجویی در اروپا - کریم انصاری فرد در فصل نقل و انتقالات از قریب به اتفاق تیمهای لیگ برتری پیشنهاد داشت اما ترجیح داد به هیچکدام پاسخ مثبت ندهد.
دعوت کروز از اوباما به مناظره بر سر توافق هسته‎ای ایران - سناتور جمهوری‌خواه آمریکا، اوباما را به مناظره درباره توافق هسته‌ای ایران و گروه 1+5 دعوت کرد.