جمعه ۳۱ فروردین ۱۳۹۷ / Friday, 20 April, 2018

ازدواج موقت راهکاری موثر یا شتابزده و ساده انگارانه


ازدواج موقت راهکاری موثر یا شتابزده و ساده انگارانه
انگیزه نوشتن این مقاله، در واقع کامنتی بود که مردی در یکی از پست های وبلاگم برایم نوشته بود. کامنت ایشان را بدون هرگونه دخل و تصرف و تصحیح غلط های املایی در زیر می آورم.
«قال رسول الله (ص): النکاح السنتی
بسم الله الرحمن الرحیم
برای رفاه هر چه بیشتر برادرانی که جهت زیارت به پابوس امام رضا مشرف میشوند و برای اینکه در طول اقامت در مشهد مقدس بتواننذ غرایز جنسی خود را از راه حلال ارضا کنند استان مبارکه رضوی اقدام به ایجاد مرکزی برای صیغه خواهران باکره ومطلقه نموده است. دفتر اصلی این مرکز در داخل حرم مطهر جنب ورودی اصلی نقاره خانه واقع شده وسرپرستی ان حاج اقا کریمی (صاحب وبلاگ حاچ اقا مسیله) بر عهده دارد. مذت صیغه بستگی به میزان اقامت زایر در مشهد دازد . بزای صیغه های ۱ روزه تا یک هفته برادران میتواننذ ار محلها یی که برای اجاره حرم مطهر در اخثیار انان میگذارد استفاده کنند. برای صیغه بیشتر از یک هفته تهیه جا بر عهده خود برادران است. مبلغ صیعه برای خواهدان باکره ۷۰۰۰۰ تومان برای یک هفته و برای خواهران غیر باکره بستگی به سن انان دارد. برای هر صیغه مبلغ ۳۰۰۰۰ تومان جهت واریز به ضریح مطهر دریافت میگردد که رسید ان توسط سرپرستی استان مبارکه صادر میگردد. ضمنا از کلیه خواهرانی که داوطلب این امر خیر هستندو مایلند علاوه بر کسب فیض معنوی یعنی ایجاذ شرایط مطلوب برای اینکه برادران زایر بدون به حرام افتادن و با خیال راحت زیارت کنند و هم اینکه خود درامدی به دست اورند میخواهیم مشخصات خود را شامل سن وضغیت بکارت شغل به همراه یک قطعه عکس تمام قد به ادرس دفتر امور صیغه واقع در صحن ازادی واقع در ضلع شرقی حرم مطهر ,حجره جنوب غربی حنب رواق شیخ بهایی حرم ارسال کنند. خواهران داوطلب همچنین میتوانند به وبلاگ حاج اقا سید انجوی به ادرس http://seyyedanjavi.persianblog.ir مراجعه و اطلاعات لازم را از طریق وبلاگ و یا تماس تلفنی با سید انجوی شیرازی کسب نمایند.»
● صیغه: تحقیری نسبت به زنان
صیغه گذشته از تحقیری که نسبت به زنان روا می دارد، شکلی از خشونت علیه زنان است (ماده اول اعلامیه خشونت علیه زنان،خشونت را اینگونه تعریف می کند: «هر عملی برپایه جنسیت که قطعا یا محتملا باعث آسیب جسمانی،جنسی یا روانی،همچنین رنج برای زنان – با برگرفتن بسیاری از رفتارها – خشونت محسوب می شود. همچنین خشونت محروم کردن از آزادی، به اختیار و یا به اجبار است چه در زندگی عمومی و چه در زندگی خصوصی»
کامنت بالا، فردرا به یاد بازار برده فروشان بابل می اندازد که هر کنیز بسته به میزان زیبایی و لطافت و خوشبویی دهانش قیمتی داشت. به راستی ، جواب کامنت گذار را چگونه باید داد؟ به مانند خودش که بازتولید کننده نظام و ادبیات مردسالار است؟ یا بهتر است زمینه های بروز چنین کامنتهایی را جستجو کنیم؟
«متعه» در لغت به معنای برخورداری و اسم مصدر از تمتع است (دهخدا). متعه یا صیغه که امروزه با عنوان ازدواج موقت نیز از آن یاد می شود یکی از انواع ازدواج است . تفاوت ازدواج موقت با ازدواج دائم در پرداختن مهر و ذکر مدت معین است. قانون مدنی در ماده ۱۰۷۵بیان می‌دارد که: «نکاح وقتی منقطع است که برای مدت معینی واقع شده باشد». بنابراین در نکاح منقطع ذکر مدت از شرایط صحت نکاح است. برخلاف ازدواج دائم که می‌تواند بدون مهر منعقد شود و حتی می‌توان در آن شرط عدم مهر را ذکر کرد، در متعه ذکر مهر از شرایط صحت نکاح است و عدم ذکر آن یا بطلان مهر موجب بطلان عقد نکاح می‌شود .البته در این نوع نکاح از تعداد زنانی که مرد به عقد موقت خود درآورد سخنی به میان نیامده و با توجه به فتاوی فقها محدودیتی برای تعداد زوجه ذکر نشده است. از آنجایی که در این نوع ازدواج مرد ملزم به پرداخت نفقه به زن نیست، (ماده ۱۱۱۳ قانون مدنی در این مورد مقرر می‌دارد که: «در عقد انقطاع زن حق نفقه ندارد مگر اینکه شرط شده باشد یا آنکه عقد مبنی بر آن جاری شده باشد») دست مرد برای هوسرانی بسیار باز است.
● بررسی متعه با استناد به قران و سنت
اکثر محدثان و بزرگان تفسیر از صحابه و تابعین تصریح کرده اند که آیه ۲۴ سوره ی نساء (فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجورهن فریضة و لا جناح علیکم فیما تراضیت / زنانی را که متعه می کنید، واجب است مهر آنها را بپردازید. و گناهی بر شما نیست در آنچه بعد از تعیین مهر، با یکدیگر توافق کرده اید) در مورد ازدواج موقت نازل شده است.
● احادیثی که بر معتبر بودن متعه دلالت دارد
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان۱ آورده اند که: عبداللّه بن عمیر لیثی به حضور امام ابی جعفر باقر آمد، و عرضه داشت: درباره متعه زنان چه می گوئی؟ امام فرمود، خداوند هم در کتابش آن را حلال کرده، و هم بر زبان پیغمبرش، پس متعه تا روز قیامت حلال است، عبداللّه عرضه داشت: ای ابی جعفر آیا مثل تو کسی چنین فتوا می دهد، با اینکه عمر آن را حرام کرد و از آن نهی نمود؟ حضرت فرمود: هر چند که عمر تحریم کرده باشد، عرضه داشت: من تو را به خدا پناه می دهم از اینکه حلال کنی چیزی را که عمر آن را حرام کرده؛ عبداللّه عمیر رو به آن حضرت کرد و گفت آیا دوست می داری زنان و دختران و خواهران و دختر عمه های تو متعه شوند؟ حضرت وقتی شنید که او نام زنان و دختر عموهای آن جناب را برد روی از او برگردانید(تفسیر المیزان).
● احادیثی که بر نسخ شدن حکم متعه دلالت می کنند
در صحیح ترمذی از محمد بن کعب از ابن عباس روایت آورده که گفت: متعه در اول اسلام مشروع بود شخصی که از دیاری به شهری وارد می شد که به آنجا آشنائی نداشت، زنی می گرفت به مدتی که می دانست در آن شهر می ماند، تا متاع او را حفظ نموده، کارهایش را اصلاح کند، این حکم همچنان بود تا آن که آیه «الا علی ازواجهم او ما ملکت ایمانهم» نازل شد، ابن عباس اضافه کرده که به حکم این آیه هر فرجی که غیر این دو باشد حرام است(تفسیر المیزان) .
در الدرالمنثور است که ابو داود در کتاب ناسخ خود و ابن منذر و نحاس از طریق عطا از ابن عباس روایت کرده که: درباره آیه شریفه «فما استمتعتم به منهنّ فاتوهنّ اجورهنّ فریضة» گفته است: این آیه به وسیله آیه شریفه «یا ایها النبی اذا طلقتم النساء فطلقوهنّ لعدتهن» و آیه «و المطلقات یتربّصن بانفسهنّ ثلاثه قروء»، و آیه «و اللاتی یئسن من المحیض من نساء کم ان ارتبتم فعدّتهنّ ثلاثة اشهر» نسخ شده است(همان).
و در همان کتاب است که ابو داود در کتاب ناسخ خود و ابن منذر و نحاس و بیهقی از سعید بن مسیب روایت کرده اند که گفت :آیه میراث آیه متعه را نسخ کرده و در همان کتاب است که عبدالرزاق و ابن منذر و بیهقی از ابن مسعود روایت کرده اند که گفت: حکم متعه نسخ شده، و ناسخ آن آیه طلاق و آیه صدقه و آیه عده و آیه میراث است. و باز در همان کتاب است که عبدالرزاق و احمد و مسلم از سیره جهنی روایت کرده اند که گفت: رسول خدا در سال فتح مکه به ما اجازه داد زنان را متعه کنیم ولی از مکه بیرون نشدیم مگر آن که رسول خدا متعه را تحریم کرد (همان).
از قرن اول هجری مذهب باعث مشروعیت قدرت سیاسی شده است و نیروهای سیاسی و قدرتهای اقتصادی همواره در ایجاد احادیث جعلی اصرار ورزیده اند.چرا که از این راه موفق شده اند به گفته ها و اعمال خود صحه گذاشته و به آن مشروعیت بخشند.بنابراین تاکید زیاد بر احادیث عقلایی به نظر نمی رسد.
یکی از موضوعاتی که در بین اهل سنت و شیعه بحث هایی را برانگیخته است، متعه است. این نوع ازدواج از نظر اهل سنت ملغی شده است. مرنیسی در کتاب زنان پرده نشین و نخبگان جوشن پوش می نویسد:« این نوع ازدواج که بین چادرنشینان و بازرگانانی که به سفرهای طولانی مدت می رفتند رواج داشت در بین اهل سنت ممنوع شده است زیرا آنها آن را با اصول خانواده در اسلام و با قاعده پدرسویگی در تضاد آشکار می دانند»(مرنیسی،فاطمه،زنان پرده نشین و نخبگان جوشن پوش).
در حال حاضر فقهای شیعه متعه را معتبر و اهل سنت با نهی خلیفه دوم متعه را منسوخ می دانند.اما در بین فقهای شیعه نیز نظرات مختلفی در این خصوص وجود دارد آیت الله صانعی۲ در پاسخ به استفتا در مورد ازدواج موقت فرمودند: «اساساً عقد موقّت در اسلام، برای رفع ضرورت است، نه عیّاشی مشروع و یا عِدل ازدواج دایم قرار گرفتن. بنابراین، برای کسانی که همسرشان در اختیار آنهاست و می توانند غریزه جنسی را به وسیله همسر اطفا نمایند، عقد موقت، ولو نسبت به زن مسلمان، به نظر این جانب، محلّ اشکال، بلکه محکوم به منع و عدم جواز است، و وسیله خراب شدن و از بین رفتن کانون زندگی و محیط سکن و آرامش و صدها ضرر دیگر است; و برای رفع مشکل جوانان، باید به دنبال راه های دیگر بود که مشکل ازدواج دایم آنان را مرتفع سازد.»
در مورد ازدواج موقت نیز مانند هر موضوع دیگری دیدگاه های مختلف وجود دارد، برخی آن را در شرایط فعلی مفید و موثر می دانند، برخی کاملا مخالفند و برخی آن را تحت شرایط خاص می پذیرند. در ادامه به بررسی این سه نظر می پردازیم.
۱) نظرات موافقان:
بحث ازدواج موقت با سخنرانی وزیر کشور در همایش هم‌اندیشی حجاب در قم در ۱۰ خرداد ۱۳۸۶موج جدیدی از چرا‌ها و چالش‌ها را در افکار عمومی پدید آورد. تقریباَ دو دهه پیش نیز در یکی از نمازهای جمعه تهران آیت‌ا...هاشمی رفسنجانی به این مقوله وارد شد که در آن زمان هم سخنرانی رئیس جمهور وقت با چالش هایی مواجه شد.
"مرتضی مطهری" در موافقت با ازدواج موقت، معتقد است از آنجائیکه امکان ازدواج دائم برای جوانان فراهم نیست، برای برطرف نمودن نیاز جنسی جوانان می توان از «سنت متروک» ازدواج موقت که در شیعه جعفری ریشه دارد، استفاده کرد. در واقع، وی معتقد است که به دلیل مشکلات اقتصادی و برخی تغییرات اجتماعی در جامعه معاصر جوانان نمی توانند از طریق ازدواج دائم در زمانی که نیازهای جنسی آنها افزایش یافته است استفاده کنند، و این مسئله ممکن است انحرافاتی به دنبال داشته باشد. یا باید از طریق ریاضت کشیدن نیاز جنسی خود را سرکوب کنند، یا اینکه ممکن است به ورطه هرج و مرج جنسی بیافتند.
به بیان دیگر، مطهری چنین استدلال می کند که: «آیا جوانان حاضرند یک دوره‏ رهبانیت موقت را طی کنند و خود را سخت تحت فشار و ریاضت قرار دهند، تا زمانی که امکانات ازدواج دائم پیدا شود؟ فرضاً جوانی حاضر گردد رهبانیت موقت را بپذیرد، آیا طبیعت ‏حاضر است از ایجاد عوارض روانی سهمگین و خطرناکی که در اثر ممانعت از اعمال غریزه جنسی پیدا می‏شود و روانکاوی امروز از روی آنها پرده برداشته است صرف نظر کند؟ [راه دیگر آن است که] جوانان را به حال خود رها کنیم و به روی خود نیاوریم؛ به یک پسر اجازه دهیم از صدها دختر کام برگیرد، و به یک دختر اجازه دهیم با دهها پسر رابطه نامشروع داشته باشد، و چندین بار سقط جنین کند، یعنی عملاً کمونیسم جنسی را بپذیریم». در مقابل این وضعیت، وی ازدواج موقت را راه حلی شرعی و عملی می داند(شماره ۸۷ مجله زن روز - قبل از انقلاب)
"هادی قابل" یکی دیگر از مدافعان ترویج ازدواج موقت می گوید: با توجه به فرهنگ «ضد شرعی» موجود در جامعه امروز ایران، که ازدواج مجدد «زنان بیوه» را ناممکن ساخته یا به‌ شدت تقلیل داده است، عملاً بخش عمده‌ای از زنان جامعه، در اوج جوانی از بهره‌مندی‌های طبیعی جنسی محروم مانده و می‌مانند. اگر زنان مطلقه یا شوهر از دست داده (خواه دارای فرزند باشند یا نباشند) که درصد عمده آنان را زن‌های جوان (کمتر از ۵۰ سال) تشکیل می‌دهند و اکثر آنان امکان ازدواج دائم مجدد را نمی‌یابند، در فرهنگ اجتماعی خود با تحقیر و تهدید و سرزنش مواجه نشوند و مبتنی بر «توصیه‌های شریعت محمدی» رفتار کنند و به بهره‌گیری از «ازدواج موقت» برای رفع نیاز طبیعی جنسی خود اقدام کنند، نیاز جنسی گروه عمده‌ای از پسران در جامعه‌ای مثل ایران، نیز به راحتی و از طریقی مشروع برطرف می‌شود و میزان جرائم جنسی، به‌شدت پایین می‌آید( روزنامه هم میهن ۲۰خرداد ۱۳۸۶).
۲) نظرات بینابینی:
دکتر "عفت السادات مرقاتی‌ خویی" – سکسولوژیست و عضو هیأت علــمی دانشگاه علـوم پزشکی ایران – معتقد است: ازدواج موقت با رعایت شرایط خاص، می‌تواند یکی از راه‌های جلوگیری از اپیدمی ایدز یا بیماری‌های مشابه آن باشد اما به شرطی که ما برای آن دستورالعمل‌های خاصی طراحی و آن را نظام‌مند کنیم و گرنه ازدواج موقت به خودی خود نمی‌تواند کمکی به ما بکند. اگر قوانین ازدواج موقت باعث سروسامان دادن به وضعیت زنان آسیب‌دیده شود، اگر به نفع حمایت از زنانی باشد که مورد آزار قرار گرفته‌اند، اگر برای کاهش معضلاتی مانند پدیده زنان ویژه یا خیابانی باشد و هزاران اگر دیگر که همگی به نفع زنان، مردان و جامعه است، من با ازدواج موقت موافق‌ام. اما اگر ازدواج موقت و قوانین آن، این کاربرد‌ها و اثرات مثبت و حمایتی را نداشته باشد، با آن کاملا مخالف‌ام (همشهری آنلاین)
۳) نظرات مخالفان:
"حسن یوسفی اشکوری" چند پرسش اساسی را درباره متعه مطرح می‌کند
۱) ادله قرآنی و فقهی ازدواج موقت کدامند؟
۲) در صورت مقنع بودن ادله شرعی آن،‌ آیا این یک حکم جاودانه است و برای تمام زمان‌ها و مکان‌ها (الی یوم‌القیامه) معتبر است و باید به هر قیمت اجرا شود؟
وی معتقد است در مورد اول،حتی مجال طرح موضوع و به طریق اولی امکان بررسی ادله فقهی آن نیست، اما به نظر نمی‌رسد که مبانی و مستندات نقلی فقیهان شیعه در اثبات ازدواج موقت چندان قانع‌کننده باشد.در عین حال با تکیه بر دلایل عقلی و ضرورت‌های اجتماعی، می‌توان در شرایط خاص و در چهارچوب قواعد معین و حدود تعریف‌شده با آن موافق بود. در مورد دوم، نیز می گوید: بعید می‌دانم که از جاودانگی حکم ازدواج موقت بتوان دفاع عقلانی کرد، حداکثر چیزی که می‌توان گفت، اجرای آن مشروط است به شرایط و‌ آثار و عواقب آن و پیامدهای عینی و واقعی اجرای آن و بعد اینکه اگر از کلیات و احکام بگذریم و در باب حکم شرعی متعه و حتی جاودانگی آن مناقشه نکنیم، چالش و پرسش بنیادین این است که اجرای رسمی ازدواج موقت (و صحیح‌تر همان متعه که در واقع ازدواج نیست و عمدتاً به انگیزه تمتع جنسی صورت می‌گیرد) چه تبعاتی دارد و در نهایت سود آن برای جامعه و حتی جوانان بیشتر است یا ضررآن؟
وی در ادامه می افزاید:عموم مردم و به‌ویژه زنان در طول تاریخ دیده‌اند که احکامی چون جواز تعدد زوجات یا ازدواج موقت، آشکارا جواز رسمی بوده است برای هوسرانی مردان متمکن و صاحب نفوذ اجتماعی (روحانیان و شاهان و امیران و بازاریان) و زن در این میان غالبا بازیچه‌ای بوده در دست مردان شهوت‌ران که یا فریب خورده یا از فقر و تنگدستی تن به ازدواج موقت یا دائم به عنوان زن دوم و سوم و ... داده است (روزنامه هم میهن ۲۰خرداد ۱۳۸۶).
دکتر" قرائی مقدم"، جامعه شناس و استاد دانشگاه، می گوید: ازدواج موقت علاوه بر تاثیرات نامطلوب اجتماعی، اقتصادی وفرهنگی، باعث بروز انواع آسیب های اجتماعی از قبیل جرم و جنایت ،فرار از خانه و فحشا می شود. وی می افزاید:شاید ازدواج موقت برای زنانی که قبلا ازدواج کرده اند، مناسب باشد اما این روابط برای دختران مجرد، ناصحیح و دارای عواقب منفی بسیاری است. چون این خانواده ها دارای بنیان های محکمی هم نیستند، اقتصاد خاتواده متزلزل می شود و در نتیجه اقتصاد جامعه دچار مشکل می شود.
وی می افزاید:در سال گذشته تعداد کودکان حاصل از این ازدواج ها که به مراکز نگهداری کودکان بی سرپرست و بدسرپرست سپرده شده اند، افزایش چشمگیری یافته است و با این روند باید نگران افزایش آسیب های اجتماعی بود. وی ازدواج موقت را سبب رواج بی بند و باری اجتماعی و جنسی می داند.
دکتر "نعمت الله فاضلی" استاد دانشگاه علامه طباطبایی نیز معتقداست: اگر ازدواج موقت به مثابه پاسخی برای چالش هایی که خانواده با آن روبرو است مطرح باشد نمی تواند نتیجه ای داشته باشد زیرا چالش های خانواده چالش های ناشی از رشد فرایندهای فردگرایی و دموکراتیزاسیون و همچنین تغییر کارکردهای اجتماعی خانواده است. این چالش ها در مقابل ازدواج موقت نیز وجود دارد. در نتیجه ازدواج موقت راه حل بدیلی برای حل مسئله نیست.
امروز جوانان و بطور کلی افراد خواهان روابط فردی و رمانتیک و در عین حال برابر و مساوات طلبانه و دموکراتیک هستند. رشد این ارزش ها باعث شده است از یک سو سن ازدواج افزایش یابد و افراد سعی می کنند تا حد ممکن هر چه دیر تر تن به تشکیل خانواده دهند.ازدواج موقت از نظر ابعاد اجتماعی اش نه تنها با ارزش های مدرن ناسازگار است بلکه به مراتب بیش از خانواده با چالش های اجتماعی روبروست (وبلاگ شخصی استاد، فرهنگ شناسی، ۱۷ مهر۱۳۸۶ ).
● نتیجه گیری:
ازدواج موقت ممکن است در کوتاه مدت برای رفع برخی از مسائل اثر بخش باشد اما آیا در بلند مدت نیز چنین است؟ آیا سبب افزایش آسیب های اجتماعی نمی شود؟
اصولا در این نوع رابطه نگاه به زن ابزاری و شیء انگارانه است و روشن است که چنین نگاهی سبب افزایش خشونت بر زنان و کاهش منزلت اجتماعی آنان می شود. چنین رابطه ای موقعیت زنان را چه زنانی که ازدواج دائم کرده اند، وچه زنانی که تن به چنین روابطی می دهند ،شکننده تر می کند. چنین رابطه ای نه تنها باعث حفظ کیان خانواده نمی شود بلکه برعکس باعث سست شدن پایه های آن و همچنین بدتر شدن جایگاه زنان در جامعه می شود. مردانی که تمکن مالی برای اختیار همسردوم ندارند از این طریق بدون داشتن تعهد و بدون دردسرهای ازدواج دائم که شامل پرداخت نفقه و تامین اقتصادی زن، فراهم کردن منزل مسکونی برای وی و... می شود به هوسرانی می پردازند، این مردان اگرچه بر اساس تفسیری از شرع! گناه نمی کنند اما به ناهنجاری های اجتماعی دامن می زنند .ازدواج موقت می تواند باعث افزایش نرخ طلاق و آسیب های اجتماعی زنان شود؛ چرا که با بالاتر رفتن سطح سواد و فرهنگ در جامعه ایرانی کمتر زنی حاضر می شود هوسرانی های همسرش را تحمل کند.آیا این نوع رابطه سبب افزایش همسرکشی نخواهد شد؟ زنانی که به دلیل خیانت شوهران از آن ها جدا می شوند، برای تامین معاش خود چه باید بکنند ؟ در جامعه ما که روز به روز عرصه به زنان تنگ تر می شود و زنان تنها در مشاغل سطح پایین استخدام می شوند (اگر استخدام شوند) آن هم با حقوق های پایین آیا راهکار ارائه شده به ضرر این زنان نیست، آیا سبب افزایش بهره کشی اقتصادی و جنسی از زنان نمی شود؟
در این میان سرنوشت کودکانی که مادرانشان به همین دلیل از پدرانشان جدا می شوند، چه می شود؟ همگان از اثرات مخرب طلاق بر کودکان آگاهند و این که درصد گرایش به بزهکاری افسردگی،خودکشی و... در این کودکان بیشتر است.
اگر قرار است متعه تنها برای پسران باشد اصولا چه نظارتی بر این امر می شود، حال آنکه بیشتر این عقدها در دفاتر غیر رسمی ثبت می شوند و نظارتی بر این امر صورت نمی گیرد و در این صورت نیز زن کالایی بیش نیست، کالایی که می توان خرید، از آن لذت برد و بعد رهایش کرد.
بیایید درباره کودکانی که در اثر چنین روابطی متولد می شوند فکر کنیم . با توجه به افزایش ازدواج موقت (آمار ازدواج موقت ثبت شده در کشور در سال۸۴ حدود ۷۶ % رشد داشته است،به غیر از عقدهای ثبت نشده) چند کودک بر اثر چنین روابطی بدنیا آمده اند، یا سقط شده اند؟ آیا این رابطه سبب گسترش کودک آزاری نیست؟ کودک برای بالیدن نیاز به مامن گرم و پر محبت دارد.پسرانی که به سبب نداشتن تمکن مالی تشویق به ازدواج موقت می شوند با کودکان خود چه خواهند کرد؟ آیا کسی که برای گریز از مشکلات ازدواج دائم سراغ صیغه می رود اصولا خواهان فرزند است؟ آیا مادر توان نگهداری فرزند را دارد آن هم در جامعه ای چون ایران که کودک تنها از طریق پدر شناسایی می شود و کودک بی نام پدر مورد تحقیر و طرد همگان قرار می گیرد.
اگر آنچنان که عنوان می شود ازدواج موقت برای حل مشکلات زنان بیوه و مطلقه تجویز می شود که چنین رابطه ای به ضرر این زنان است چرا که بعد از مدتی رها خواهند شد، آیا به عواطف تاراج شده این زنان فکر شده است؟ به وابستگی های عاطفی که ممکن است برای آنان بوجود آید ؟ اگر مردان از ازدواج دائم با آنان سرباز زنند، تکلیفشان چیست؟ آیا بهتر نیست به جای ترویج ازدواج موقت با زنان بیوه به فرهنگ سازی بپردازیم تا این زنان دوباره بتوانند ازدواج دائم کنند و پسرانی را که از بیم دچار شدن به گناه به تشویق به عقد موقت می کنیم، ترغیب به ازدواج دائم با این زنان کنیم؟برای کم کردن از مشکلات زنان بیوه و مطلقه و کاستن از آسیب های وارده به آنها، بهتر است به دنبال ایجاد شرایط توانمند سازی و اشتغال زایی برای آنها باشیم تا توصیه به ازدواج موقت با مردان متاهل یا پسران فاقد پشتوانه مالی لازم برای ازدواج دائم و بدین ترتیب زمینه های بروز آسیب های اجتماعی را کاهش دهیم. افزایش کودکان بی هویت و فاقد شناسنامه،افزایش سقط جنین،افزایش طلاق، قتل و همسرکشی، بروز انواع آسیب های اجتماعی و گسترش فحشا، ازعواقب ازدواج های موقت در کشور است. بنابراین به جای ساده انگاری محض و برای فرار موقت از مسائل و به جای تشکیل همایش ها و سایتهای بیشمار برای ترویج ازدواج موقت، از روانشناسان، جامعه شناسان، حقوق دانان و مددکاران، اقتصاددانان و... دعوت کنیم و بخواهیم با استفاده از نتایج تحقیقاتشان، در پی رفع مشکلات جوانان و زنان برآیند. بهتر نیست به جای صرف هزینه های هنگفت برای سرپوش گذاشتن موقت بر ناهنجاری ها به درمان ریشه ای آنها بپردازیم تا همه در جامعه ای سالم تر و با حداقل آسیبهای اجتماعی زندگی کنیم. بنابراین به جای پاک کردن صورت مسئله بهتر است به فکر چاره اندیشی باشیم نه این که با توصیه به ازدواج موقت و برجسته کردن آن، ناهنجاری های دیگری را در جامعه بوجود آوریم. آیا شرایط امروز ایران، شرایط شبه جزیره عربستان در ۱۵۰۰ سال پیش است یا ما وارد دوران دیگری شده ایم که مقتضیات خاص خودش را دارد و برای از بین بردن آسیب های اجتماعی نیاز به راه حلهای علمی و کارشناسانه داریم و نه تجویز نسخه ای دیرینه.
کوتاه سخن آنکه صیغه سبب تحکیم بنیان های نظام مردسالاری، افزایش آسیب پذیری زنان و آسیب های اجتماعی می شود و ستمی آشکار علیه افراد بی پناه جامعه یعنی زنان و کودکان(حتی آسیب پذیرترین ) است. با توجه به احادیث صیغه تنها برای تمتع بردن و لذت جنسی است، بنابراین از مصادیق اعمال خشونت جنسی بر زنان است . آیا صیغه همان استثمار جنسی نیست که مدام در ادبیات رسمی از وجودش در غرب سخن می گوییم؟ یکبار دیگر ماده اول اعلامیه خشونت علیه زنان را مرور کنیم و به رابطه میان ازدواج موقت و آسیب های جنسی، روانی و رنج هایی که این نوع رابطه برای زنان دارد بیاندیشیم.

مریم رحمانی
مدرسه فمنیستی
پانوشت ها:
۱. این مطالب را علامه طباطبایی در تفسیر آیه فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجورهن فریضه در سوره نساء با تایید ازدواج موقت آورده است.www.hozeh.net
۲. پاسخ آیت الله صانعی در مورد صیغه
سوال : سلام نظر جنابعالی درباره صیغه با توجه به شرایط کنونی در ایران چیست؟ با تشکر و احترام
پاسخ نامه شماره[۳۹۴۳۸]دفتر حضرت آیة الله العظمی صانعی
بسمه تعالی
ج - اساساً عقد موقّت در اسلام، برای رفع ضرورت است، نه عیّاشی مشروع و یا عِدل ازدواج دایم قرار گرفتن. بنابراین، برای کسانی که همسرشان در اختیار آنهاست و می توانند غریزه جنسی را به وسیله همسر اطفا نمایند، عقد موقت، ولو نسبت به زن مسلمان، به نظر این جانب، محلّ اشکال، بلکه محکوم به منع و عدم جواز است، و وسیله خراب شدن و از بین رفتن کانون زندگی و محیط سکن و آرامش و صدها ضرر دیگر است; و برای رفع مشکل جوانان، باید به دنبال راه های دیگر بود که مشکل ازدواج دایم آنان را مرتفع سازد.

منبع : روزنامه موج نو

مطالب مرتبط

صیغه ، شباهت ها و تفاوتها با فحشای مقدس

صیغه ، شباهت ها و تفاوتها با فحشای مقدس
در کنار این پیمان دائمی یک نوع دیگری از ازدواج در میان تمدن ها رواج یافت که شکل پیمانی آن مانند ازدواج تابع شرایط سخت وفاداری نبود. اما به شکل فحشایی که به معنای بی بند و باری باشد نیز نبود.به این گونه ازدواج ها که بیشتر آن ها در پناه باورهای مذهبی شکل می گرفت «فحشای مقدس» می گفتند. این گونه ازدواج که در آغاز برای خشنودی خدایان و جلوگیری از فساد اخلاقی بود؛ در هر جامعه متفاوت بود. درباره سابقه این گونه ازدواج اطلاع چندانی موجود نیست، اما براساس منابع تاریخی در نخستین تمدن های بشری بخصوص اقوام سامی بین النهرین قوانینی در این باره وجود داشته است.
این روزها که بحث صیغه مطرح شده است این سئوال دائم برای من تکرار می شود که آیا صیغه همان ادامه فحشای مقدسی است که در دوران های مختلف تاریخ تمدن بشری وجود داشته است یا نه؟ این نوشته با توجه به منابع تاریخی مسئله را بررسی می‌کند که چه شباهت هایی میان صیغه با فحشای مقدس وجود دارد؟
ازدواج و انتخاب زوج یکی از اساسی ترین مسائلی است که بشر از روز نخست خلقت به آن توجه داشته است. براساس روایات همه ادیان انسان به صورت زوج آفریده شده است. زن و مرد، آدم و حوا، روایات سامی و مشی و مشیانه ای زردشتی ، یه و حوه عبری و ... این موضوعی است که در بحث پیش از تاریخ و تمدن بشری نیز وجود داشته و لازمه حیات جوامع بوده است.
براساس مطالعات انسان شناسی و دیرینه شناسی نیز ازدواج یکی از ابداعات نیاکان کهن ما است. به نظر می رسد اتحاد زن و مرد از قدیمی ترین اتحادهایی بود که بین آدم ها رواج یافت. موضوعی که در طول حیات بشری گذشته از تولید مثل و ارضای حس جنسی به شکل پیمانی مقدس در آمد. در واقع بشر تنها به ازدواج به عنوان ارضا ی شهوات نگاه نمی کرد و همین این موضوع را تابع شرایط خاصی کرد. بشر اولیه در آغاز عصر تمدن و قانون گذاری از نخستین قوانینی که پایه گذاری قانون همسری و ازدواج بود.
بشر پس از گذر از دوره های ابتدایی انتخاب همسر و یا اتحاد میان مرد و زن به عنوان موقت و دائم سلسله قوانینی را وضع کرد که امروز ما به آن ها از قوانین ازدواج نام می بریم. این قوانین در عصر گذر از توتمیسم و در سایه انواع آیین ها و مذاهب شکل های متفاوتی به خود گرفت و گونه های مختلف آن در سطح جهان آن روزی شکل گرفت که مهمترین آن ها ازدواج های دائم و موقتی بود. ازدواج دائمی علاوه بر تفاوت هایی که در تمدن ها و ادیان مختلفی وجود دارد در گذر تاریخ یک شکل به خود گرفت. پیمانی که میان یک مرد و یک زن بسته می شد و که هر رابطه ای خارج از این پیمان میان هر کدام با مرد یا زن دیگری روی می داد به عنوان یک پیمان شکنی تلقی می شد. در کنار این پیمان دائمی یک نوع دیگری از ازدواج در میان تمدن ها رواج یافت که شکل پیمانی آن مانند ازدواج تابع شرایط سخت وفاداری نبود. اما به شکل فحشایی که به معنای بی بند و باری باشد نیز نبود.به این گونه ازدواج ها که بیشتر آن ها در پناه باورهای مذهبی شکل می گرفت «فحشای مقدس» می گفتند . این گونه ازدواج که در آغاز به عنوان خشنودی خدایان و جلوگیری از فساد اخلاقی بود؛ در هر جامعه متفاوت بود. درباره سابقه این گونه ازدواج اطلاع چندانی موجود نیست. اما براساس منابع تاریخی در نخستین تمدن های بشری بخصوص اقوام سامی بین النهرین قوانینی در این باره وجود داشته است.
در دوره سومری ها یکی از قدیمی ترین اقوامی هستند که در جامعه بشری در منطقه میان دو رود دجله و فرات نزدیک به شش هزار سال پیش از میلاد مسیح زندگی می کردند. در سده چهارم پیش از میلاد مسیح "اور ـ انگو" قانون مذهبی سومری را براساس نام" شمش" خدای بزرگ سومری منتشر ساخت. شمش خدای بزرگ بین النهرین که مظهر آن خورشید بود. در شهر نیپور معابد باشکوهی برای او خدایانی زوج به نام انلیل و نیلیل ساخته بودند. در این تمدن خدای باکره ای یا خدای زنی با عنوان ایشتار می پرسیدند که در دوران بعد از سومری نیز در بابل پرستش می شود. ایشتار نماد باروری و جزو خدایان زایش است که نمونه های زیادی در تمدن های دیگر چون آفرودیت و ونوس یونان و رومی، ازیسس مصری ، ننه آب های عیلامی و آناهیتای ایرانی وجود دارد. در معابد این خدایان علاوه بر کاهنان مذهبی عده ای زن وابسته به معبد بودند که بعضی از آن ها خدمتگزار و برخی دیگر در سمت همسر خدایان بود. این زنان که اکثرا زیباترین دختران شهرها بودند برای مدتی موقت و یا دائمی در خدمت معبد مشغول بودند و در سایه خدایان نیازهای جنسی کاهنان و عبادت کنندگان را برآورده می کردند.
عیلامی ها یکی دیگر از قدیمی ترین اقوامی هستند که تقریبا همزمان با سومری ها در منطقه ای آن سوتر از بین النهرین و از منطقه ای که امروزه به عنوان اروند رود می شناسیم تا داخل فلات ایران زندگی می کردند. براساس یافته های باستان شناسی این اقوام از نخستین اقوامی بودند که پیش از آریایی ها در ایران ساکن شدند و منطقه آن ها تا شهر سوخته در زابل امتد اد داشت. خدای بزرگ عیلامی ها این شوشیناک بود که نگاهبان شهر شوش پایتخت عیلامی ها بود. در معابد اینشوشیناک زنانی در خدمت بودند که به فحشای مقدس مشغول بودند.
مصر یکی دیگر از تمدن های بشری است که در سایه رود نیل شکل گرفت. در این تمدن خدایان با مظاهر مادی گوناگون پرستش می شد که مشهورترین آن ها ایزیس و اوزوریس خواهر و برادری بودند که در اساطیر از به عالم مردگان می رفتند و باز می گشتند و با یکدیگر ازدواج می کردند.این دو نماد رود نیل و دلتای آن بودند.در مصر نیز در برخی از دوران ها دختران و زنان دارای اهمیت زیادی بودند جمعی از دختران در خدمت معبد در می آمدند.
● فحشای مقدس در دیگر تمدن ها
این رسم در بسیاری از معابد دنیای کهن وجود داشته است. دختران معبد در بابل که دوره بعد از سومری ها در بین النهرین ساکن شدند؛ وجود داشتند. زنانی که در معبد ایشتار و بعل خدای بزرگ بابلی ها به خدمت گرفته شد و زنای مقدس را انجام می دادند. براساس گفته هرودوت بر هر زن بابلی واجب بود که در مدت زندگی یکبار در معبد ایشتار بنیشیند و با یک مرد بیگانه ارتباط جنسی برقرار کند. علاوه بر این فحشای مقدس رواج داشت. در میتانی و فنیقیه در منطقه ای که امروز لبنان و سوریه است بود، نیز زیباترین دختران و پسران به ازدواج مقدس معبد در می آمدند.
فحشای مقدس در شرق:در هند کهن معابدی وجود داشت که زنان خود را نذر و وقف آن می کردند. گاهی زنان متشخصی بودند که ثروت زیادی داشتند و به انواع هنرها آراسته بودند...
● آیین های آمیزش های مقدس دسته جمعی
در بخش اول این مطلب با ارائه مسئله ازدواج آن را مهمترین دغدغهٔ اصلی انسان بدوی به دلیل نیاز به بقا و زنده‌ماندن است، دانستیم. یکی از نمودهای این دغدغه، در توجّه مردم باستان به اجرای مراسم و آئین‌‌های باروری برای رشد گیاهان و باززایش در طبیعت مشاهده می‌شود. در اکثر قریب به تمدن های جهان اسطوره های زایش و خدایان باروری و آیین های که مربوط به خدایانی است که مرحوم بهار از آن ها به عنوان خدایان شهید شونده نام می برد. خدایانی که با مرگ و رستاخیز مجدد خود باعث زایش طبیعت می شدند. خدایانی مانند ایزیس، آدونیس و سیاوش ایرانی که همراه با زایش مجدد زمین به دنیا می آمدند. این زایش مجدد با جشن همراه بود. بیشتر جشن‌ها، مصادف با کشت یا برداشت محصول انجام می‌شده‌اند یا هنوز هم انجام می‌شوند. گیاهان و غلات خدایانی داشتند که حامی آن‌ها بود یا حتّی خودشان ایزدی مهمّ شمرده می‌شدند. در کنار این جشن ها برگزاری آمیزش های مقدس که به صورت دسته جمعی برگزار می شد؛ نیز برپا می شد. که مشهورترین آن ها آیین HIROS GAMOUS یا آمیزش مقدس بود. آمیزش مقدّس (هیروس گاموس)، زناشویی مقدّس و وصلت خدایان، نوعی ازدواج موقتی بود که یکبار در سال به طور دسته جمعی برگزار می شد. یونانی ها و مصری ها عقیده داشتند نرینه تا زمانی که با مادینه مقدس آمیزش نداشته باشد به لحاظ روحی ناقص خواهد ماند. اجرای این مراسم و برگزاری این جشن‌ها، در طول تاریخ جنبهٔ شهوانی نداشته، بلکه نوعی مراسم باروری به‌شمار می‌آمده است. در واقع این مراسم تداعی‌کنندهٔ این موضوع هستند که اگر آدمی به اجرای مراسمی بپردازد که توجّه آن بر زایش و تولید مثل باشد، طبیعت و مخصوصاً گیاهان هم تحت تأثیر انسان، به امر تولید مثل و زایش و بارورشدن تمایل بیشتری نشان می‌دهند. این آیین بعدها در برخی از گروه های مذهبی و فلسفی اروپایی ادامه یافت.
● فحشای مقدس در یونان و تمدن غرب
یونان شبه جزیره ای در شرق اروپای امروزی است که شهادت بیشتر مورخان خاستگاه تمدن غرب است. یونان براساس منابع تاریخی سرزمین اساطیر و خدایان است. خدایانی که جنبه انسانی داشتند و جایگاهشان در کوه المپ بود. صحبت درباره تفکرات و اسطوره ها و خدایان یونانی از مجال این بحث گسترده تر است. تنها ذکر این نکته خالی از اهمیت نیست که علاوه بر خدایان اصلی یونانی که در المپ زندگی می کردند هر شهر نیز خدایان خاص خود را داشت. در هر شهر تعداد زیادی معبد وجود داشت که قوانین خود را داشتند. اما در بیشتر این معابد هیرودل ها خدمت می کردند. Horodule واژه ای یونانی به معنای کنیز مقدس یا روسپیان مقدسی که در معابد کار می کردند. دختران معابد که براساس نذر یا خواست خود در معابد به کار گرفته می شدند و به کاهنان و عبادت کنندگان خدمت می کردند و نیازهای جنسی آن ها را برآورده می کردند. رومی ها که جانشین یونان شدند، در امور جنسی آزاد تر عمل می کردند و فواحش در این تمدن آزادی نسبی داشتند و شغلی رسمی به شمار می آمدند. اما در کنار این زنان زنانی بودند که در خدمت معابد در می آمدند. در معابد روم و پمپی تعداد زیادی زن بودند که در خدمت خدایان بودند.
● گیشاهای ژاپنی
شاید برای همه جالب باشد که یکی از نمونه های فحشای مقدس که همچنان در جهان امروزی وجود دارد وضعیت گیشاهای ژاپنی است. برخلاف تصور عمومی گیشاها زنان خود فروش نیستند. آن ها دخترانی هستند که از کودکی تحت تعالیم خاصی برای خدمت رسانی به مردان تربیت می شوند. در زبان ژاپنی گی به معنی هنر و مهارت و شا شخص است. ترکیب گی شا یعنی هنرمند. گیشاها قدمتی ۲۰۰ ساله دارند. این دختران از کودکی در گیشا خانه ( اوکیا ) آئین گیشایی را آموزش می دیدند که عبارت بوده از : رقص سنتی ژاپن، نواختن ساز و دانستن موسیقی سنتی ، پذیرایی با چای، گل آرایی ، شعر خوانی و دانستن ادبیات برای خوش بیانی. معمولاً یک نوآموز، پادوی یک گیشای حرفه ای می شود و پس از مدتی به یک گیشای در حال تعلیم ( مایکو ) تبدیل می گردد. که آرایش و لباسش با گیشای حرفه ای فرق می کند.لباس گیشا کیمونو است و رنگ و نقوش کیمونویی که یک گیشا می پوشد با فصل و با سن گیشا تغییر می کند. گیشا بودن در فرهنگ ژاپن شغل با احترام و با ارزشی است و اشتباه گرفتن آن با فاحشگی ، پس از جنگ جهانی دوم به وجود آمده ، در آن دوران فاحشگان برای جلب مشتریان آمریکایی ، مانند گیشا ها آرایش می کردند و خودشان را گیشا می نامیدند در حالی که یک گیشا نباید ازدواج کند یا اگر کرد باید از شغلش کناره بگیرد، او هیچ وقت برای پول تن فروشی نمی کند . گیشا می تواند برای خود یک حامی داشته باشد ( دانا ) که معمولاً مرد ثروتمندی است که وی را با برقراری پیمان تحت سرپرستی قرار داده است. گیشا هیچگاه زن واقعی آن مرد نیست اما اجازه ندارد با مرد دیگری ارتباط جنسی برقرار کند. ازدواج آیینی در ایران باستان
در ایران باستان زن دارای مقام بالایی بود. در اوستا نام زن و مرد در یک جا آمده است و در میان امشاسپندان و موکلان اهورا مزدا تعداد امشاسپندان مرد و زن برابر بود. در اوستا نام زن برابر با مردان آورده شده است. مهمترین منبعی که از فقه دوران باستان وجود دارد کتاب ماتیکان هزار دادستان از دورات ساسانی و اوستا است. کوروش بخشی از خون پادشاهی خود را از سوی ماندانا مادر خود که دختر آستیاگ برده بود. در تورات در بخشی که به کتاب استر مشهور است از خشایارشا و همسر یهودی وی استر نام برده شده است. در میان پادشاهان ایران همای، آذرمیدخت و پوران دخت که به پادشاهی رسیده اند.
اگرچه جامعه ایران به ویژه در دوران ساسانیان مرد سالار بود و زنان از حق معامله و عقد قرار داد محروم بودند اما در تغییراتی که در قوانین به ویژه ماتیکان هزار دادستان داده شد زن در عقد قرار داد اختیار پیدا کرد. از مواد یا نسک های مختلف ماتیکان هزار دادستان که مجموعه قوانین دوره ساسانی بود داتیک نسک، نیکاتوم نسک، هوسپارم نسک اصول مهمی را برای حقوق مالکیت زنان وجود دارد. اگر شوهری می خواست زن خود را به اتهام نافرمانی شایستگی طرد کند زن می توانست از وی دعوی کند. در الواح تخت جمشید زنان در کنار مردان حضور داشتند. در سال ۱۳۱۰ تعداد زیادی لوح کوچک در خزانه تخت جمشید توسط ارنست هرتسفلد پیدا شد. این الواح در مورد مسائل اقتصادی بود. در میان آن ها الواحی بود که قرار داشت که حق شیر زنان و دستمزدشان را به تفصیل نوشته شده بود. یکی از این الواح پرداخت مالیاتی زنی بود بازرگان به نام توتو.
رئیس خانواده یا مرد مراقب اجاق (دودمان) خانواده بود. اولین و آرزوی هر مردی داشتن همسری بود که که از او فرزندی برومند به وجود آورد. شخص بدون اولاد نمی توانست از روی پل چینوت نمی توانست بگذرد. به همین دلیل هر مردی باید به پسری را به فرزندی قبول کند. این اهمیت وجود ازدواج را نشان می دهد. در یشت ها آمده است که ارت باشکوه است که زنان نطفه پاک در بر می گیرند. بر پدر بود که زمانی که دختری به سن بلوغ می رسید شوهر مناسبی برای او انتخاب می کرد. سن بلوغ دختران در ایران باستان چهارده سال و سه ماه یا به نوشته دیگر پانزده سال کامل از زمان انعقاد نطفه وی در رحم مادرش بود.
یکی از مسائل مهم در زناشویی در عصر باستان به ویژه در دوره هخامنشیان ازدواج با محارم یا خیتوگ داس بود. که به معنای ازدواج خودی است. این مفهوم به این معنا بود که ایرانیان چون به فره ایزدی و پاکی خون اعتقاد داشتند با محارم خود ازدواج می کردند. کمبوجیه با خواهران خود آتوسا و رکسانا ازدواج کرده بود. کوروش سه همسر داشت که دو نفر آن ها کاساندان نام داشتند و یکی دیگر آمی تیس. داریوش چندین زن داشت که مشهورترین آن ها آتوسا دختر کوروش و فدیمه دختر اتانس یکی از یاران هفت گانه اش بود که هویت گئومت مغ را کشف کرد.
در دوره هخامنشی از آن جا که زن فقط در کنار مرد و به عنوان همسر و مادر معنا و مفهوم داشته و نداشتن شوهر نهایتا با بی فرزندی و بی باری و عقیم بودن همراه بوده است. زن باید شوهری مناسب خود می یافت. زن و شوهر باید پیش از ازدواج یکدیگر را می پسندیدند. در یسنای ۵۳ قطعه سوم از ازدواج پورچیستا دختر زردشت می گوید: پدر عروس می گوید: اینک تو ای پورچیست تو ای جوان ترین دختر زردشت .... اکنون برو و با خودت مشورت کن آن گاه با اندیشه نیک مقدس ترین کردار پارسا را به جای آر. اشکانیان اگرچه از اقوام آریایی بودند اما با توجه به این که جانشین سلوکیان بودند تا حدودی تحت تاثیر یونان قرار داشتند. پرستش ایزدبانوی نام آور ایران در این دوره دارای ارج و مقام زیادی بود و پرستشگاه های زیادی داشت. در این دوره مردان مجاز بودند یک زن رسمی و تعدادی کنیز داشته باشند. این کنیزان زنان موقت مرد بودند که وظیفه هم خوابی با مرد را داشتند.
● ازدواج موقت
در منابع ایرانی از دوران هخامنشی به بعد از پنج نوع ازدواج یا زن نام برده شده است.
ـ پتخشاه زن یا پادشاه زن:
این زن همسر قانونی مرد بود. نخستین مرد که غالبا دوشیزه ای به سن بلوغ رسیده بود و برای نخستین بار با مردی ازدواج می کرد. شاه زن یا پتخشاه زن یا کذک بانو یا همان کدبانو از تمام مزایای زناشویی بهره مند بودند و امور خانه و خانواده را در اختیار خود قرار داده است.
ـ یوکان زن یا ایوک زن:
وقتی پدر یا برادر دختری که دارای فرزند پسر نبود با این شرط به ازدواج مردی در می آمد که نخستین پسر آن وارث خانواده مادری خود باشد. چنین زنی از پدر یا برادر خود سهم یک پسر ارث می برد و نام خانوادگی خود را به پسرش می داد. این زن زمانی که فرزندش ۱۵ ساله می شد بار دیگر به ازدواج همسر خود در می آمد.
ـ ستر زن :
این نوع ازدواج شباهت زیادی به ایوک زن داشت. با این تفاوت که از آن روی که هر مرد آریایی باید دارای وارث پسر بود زمانی که پسر جوانی بدون ازدواج از دنیا می رفت، خانواده اش جهیزیه دختری را می دادند و وی را به عقد پسر متوفی در می آوردند. بعد از ازدواج این زن با مرد دیگر فرزندشان وارث مرد درگذشته می شد. در مواردی گزارش شده است که این ستر زن خواهر متوفی بوده است.
ـ خودسر زن:
یکی دیگر از گونه های ازدواج خودرای زن یا خودسرزن بود. زمانی که دختری بدون رضایت پدر و مادر یا قیم خود با مردی ازدواج می کرد خود رای زن بود و از ارث خانوادگی محروم می شد. چنین زنی در برخی از موارد تا زمانی که پسری به دنیا نمی آورد یا رضایت خانواده خود را نمی توانست پتخشاه زن باشد. چکر زن یا چکر بانو. زنی بود که پس از درگذشت همسرش به ازدواج مردی دیگر در می آمد. این زن باید زیر دست پتخشاه زن فرمان می برد و خود فرزندانش در صورتی که کذک بانو صاحب فرزند بود محروم بودند. در نامه تنسر که فقه ساسانی را توضیح داده است گونه دیگری از ازدواج آمده است که ابوریحان بیرونی از آن به عنوان ابدال نام برده می شد. اگر مردی بی پسر می مرد همسرش را به ازدواج یکی از نزدیکانش مرد در می آمد تا صاحب پسر شود. در صورت نداشتن زن دختر وی چنین وظیفه ای را داشت. اما در کنار این گونه ازدواج های رسمی و دائم گونه هایی از ازدواج موقت به چشم می خورد. این ازدواج ها ازدواج های استقراضی نامیده می شد.
گونه های ازدواج استقراضی در کنار گونه های مختلف ازدواج در ایران باستان نوعی ازدواج مرسوم بود که به عنوان ازدواج استقراضی نام برده می شد. در این نوع ازدواج شوهر حق دارد که زن اصلی خود را به مرد دیگری به جهت پرستاری و قرض دهد. در این مورد ازدواج رضایت زن مهم نبود. شوهر قرضی موظف بود. تا از این زن محافظت کرده و امرار معاش او را تامین کند. کودکانی که از این ازدواج قرضی به دنیا می آمدند متعلق به همسر اصلی زن است و به پدر خود تعلق نمی گیرند.
به موجب قوانین دوران باستان هرگاه مردی به سفر یا جنگ می رفت و غیبتش به طول می انجامید و کسی از او خبری نداشت زن می توانست ازدواج کند. در صورتی که مرد باز می گشت او بار دیگر با شوهر اول خود زندگی می کرد. در صورتی که از مرد دوم باردار بود می ماند تا فرزندش به دنیا بیاید. در مورد تعدد زوجات در دوره باستان دلیل قانعی جز تعدد زوجات شاهان نیست.
● ازدواج موقت در اسلام
ازدواج از دیدگاه اسلام، مانند سایر ادیان و مسلک ها یک قرارداد و پیمان با شرایطی ویژه‌ وبسیار پسندیده و مطلوب است. این موضوع آن چنان در میان مسلمان ریشه دارد که بخشی از آیات قرآن و همچنین فقه شیعه و سنی به این موضوع اختصاص داده شده است که بحث در باره آن خارج از حوصله این بحث است. تنها ذکر این موضوع حائز توضیح است که حکم ازدواج موقت از دیدگاه فقهی میان فقهای شیعه و سنی متفاوت است. فقهای شیعه آن را جزو ضروریات فقه می‌دانند - و فقیهی آن را انکار نمی‌کند - ‌بلکه امری مستحبی و مورد تاکید می‌دانند. در برابر این اکثریت قریب به اتفاق علمای اهل سنت با ازدواج موقت مخالفند و معتقدند این حکم در اواخر عمر پیامبراکرم(ص) منتفی شده است. حتی تعابیر شدیدی را در این‌باره در مقابل، به شیعه نسبت می‌دهند و می‌گویند ازدواج موقت به نوعی تجویز زناست. شیعه اما این حکم را تشریع شده در زمان پیامبر‌(ص) می‌داند و معتقد به انتفای آن نیست. اهل شیعه انتفای این حکم را از سوی خلیفه دوم می‌دانند که اهل سنت هم به آن قائلند. عمر بن خطاب خلیفه دوم دو متعه را حرام کرده، یکی تمتع در حج و دیگری متعه در نکاح. اما روایات معتبره‌ای از ائمه ‌شیعه موجود است که بر ازدواج موقت تاکید دارد و بعضا آن را ثواب دانسته‌اند، به‌گونه‌ای که شیعه تردیدی در آن ندارد. ازدواج موقت از نظر فقه شیعه دارای ضوابط و شرایطی است. نفقه که در ازدواج دائم از واجبات است در ازدواج موقت به عهده مرد قرار نمی‌گیرد؛ حتی اگر مدت آن طولانی باشد و چگونگی و کیفیت پرداخت نفقه مبتنی بر توافق طرفین است. البته در نفقه اولاد، تفاوتی میان ازدواج موقت و دایم نیست، چراکه فرزند، متعلق به پدر است و پدر موظف به تامین اوست.
یکی از موضوعاتی که در تعبیر شیعه حائز اهمیت است موضوع ازدواج موقت است. در بخش های نخست این سلسله بحث به این اشاره شد که ازدواج دائمی علاوه بر تفاوت هایی که در تمدن ها و ادیان مختلفی وجود دارد در گذر تاریخ یک شکل به خود گرفت. پیمانی که میان یک مرد و یک زن بسته می شد و که هر رابطه ای خارج از این پیمان میان هر کدان با مرد یا زن دیگری روی می داد به عنوان "زنا" پیمان شکنی بود.
در کنار این پیمان دائمی یک نوع دیگری از ازدواج در میان تمدن ها رواج یافت که شکل پیمانی آن مانند ازدواج تابع شرایط سخت وفاداری نداشت. اما شکل فحشایی که به معنای بی بند و باری بود نیز نداشت. این گونه ازدواج که در بیشتر آن ها در پناه دین و باورهای مذهبی شکل می گرفت در تاریخ «فحشای مقدس» می گفتند . این گونه ازدواج که در آغاز به عنوان خشنودی خدایان و جلوگیری از فساد اخلاقی بود؛ در هر جامعه متفاوت بود.
تفاسیر مختلف در تفیسر آیاتی از سوره نسا آورده اند:« و المحصنات من النساء الا ما ملکت ایمانکم کتاب الله علیکم و احل لکم ما وراء ذلکم ان تبتغوا باموالکم محصنین غیر مسافحین فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجورهن فریضهٔ و لا جناح علیکم فیما تراضیتم به من بعد الفریضهٔ ان الله کان علیما حکیما» نکاح زنان محصنه (شوهر دار) بر شما حرام شد، مگر آن زنان که (در جنگ‌های با کفار به حکم خدا) متصرف و مالک شده‌اید. بر شماست که پیرو کتاب خدا باشید (با زن‌هائی که به حرمت یاد شد، نکاح مکنید) و هر زنی غیر از آنکه ذکر شد، حلال است که به مال خود به طریق زناشوئی بگیرید، نه آنکه زنا کنید. پس چنانکه شما از آنها بهره‌مند شوید، آن مهر معین که مزد آنهاست به آنان بپردازید و باکی نیست بر شما که بعد از تعیین مهر هم به چیزی با هم تراضی کنید. (و بدانید که) البته خدا دانا و به حقایق امور آگاه است. (سوره‌ی نساء – آیه‌ی ۲۴)
همچنین در آیه ۲۵ همین سوره آمده است:« و من لم یستطع منکم طولا ان ینکح المحصنات المومنات فمن ما ملکت ایمانکم من فتیاتکم المومنات و الله اعلم بایمانکم بعضکم من بعض فانکحوهن باذن اهلهن و اتوهن اجورهن بالمعروف محصنات غیر مسافحات و لا متخذات اخدان فاذا احصن فان اتین بفاحشه فعلیهن نصف ما علی المحصنات من العذاب ذلک لمن خشی العنت منکم و ان تصبر و اخیر لکم و الله غفور رحیم» هر که را وسعت و توانایی آن نباشد که زنان پارسای با ایمان (و آزاد) گیرد، پس کنیزان مومنه که مالک آن شدید به زنی اختیار کنید، خدا آگاه‌تر است به مراتب ایمان شما که شما اهل ایمان همه و در رتبه یکسانید. پس با کنیزکان مومنه با اذن مالکش (بی هیچ کبر و نخوت) ازدواج کنید و مهر آنها را بدان‌چه معین شده بدهید؛ کنیزکانی که عفیف باشند، نه زنا کار و نه رفیق و دوست‌دار و پس چون شوهر کردند، چنانچه عمل زشتی از آنها سر زند، بر آنها نصف عذاب زنان پارسای آزاد است. این حکم (کنیز را به زنی گرفتن) درباره‌ی کسی است که بترسد مبادا به رنج افتد (یعنی به زحمت عزوبت یا گناه زنا کاری افتد) و اگر صبر کنید (تا وسعت یافته و زنی آزاد بگیرید) برای (نظم خانه و تربیت فرزند) شما بهتر است و خدا بخشنده و مهربان است. (سوره‌ی نساء – آیه‌ی ۲۵)
نویسندگان تفسیر نمونه که یکی از مهمترین تفاسیر شیعی است درشرح این دو آیه با تاکید بر این که خداوند در این آیات بر آزاد بودن ازدواج موقت اشاره می کند؛ آن را یکی از اصول اسلامی می داند که برخلاف نظر اهل سنت در زمان وفات پیامبر نسخ نشده است. در جلد سوم تفسیر نمونه صفحه ۳۴۱ در شرح این آیات آمده است :« این یک قانون کلی است که اگر به غرائز طبیعی انسان به صورت صحیحی پاسخی داده نشود برای اشباع آن ها متوجه راه های انحرافی خواهد شد. این یک حقیقت آشکار است که نمی توان جلوی غرائز طبیعی را گرفت. این موضوع قابل انکار نیست که غریزه جنسی یکی از مهمترین و نیرومندترین احساس های آدمی است. اکنون این سئوال پیش می آید که در بسیاری از شرایط و محیط ها افراد فراوانی هستند که در شرایطی قرار دارند که قادر به ازدواج دائم نیستند یا افراد متاهل در مسافرت های طولانی که با عدم ارضای غریزه جنسی خود رو به رو هستند. آیا باید این غرائز را سرکوب کرد. یا این که آن ها را در مقابل بی بند و باری های جنسی گذاشت. در این زمان است که راه سوم توسط فقهای شیعه پیشنهاد شده است که به تعبیر آن ها نه مشکلات ازدواج دائم را دارد نه باعث فساد می شود. » مسئله حائز اهمیت در این مفهومی که تفسیر نمونه به آن پرداخته است موضوع تفاوت میان ازدواج موقت با فحشا است. درست چیزی که بسیاری در مقوله فحشای مقدس به آن اشاره کرده بودند: «درست است که در مسئله فحشا و متعه هر دوی این ها در برابر پرداختن مبلغی تن خود را عرضه می کنند .
به تعبیر کسانی که به این اشکال می گیرند این نوع ازدواج پوششی برای چهره فحشااست. »پاسخی که این فقها به این موضوع داده اند این است که ازدواج موقت در واقع برای جلوگیری از فساد است و حتی برخی از فقها آن را به نوعی عمل به واجبات دینی می دانند. این فقها می گویند در ازدواج موقت تنها با گفتن دو جمله تمام نمی شود. بلکه مقرراتی دارد که همانند ازدواج دائم دارد. یعنی چنانچه زنی با ازدواج موقت انجام دهد. به عقیده مدافعان ازدواج موقت:«در ازدواج موقت ، صیغه ی عقد بین زن و مرد خوانده می شود ، که نشاندهنده تسلیم بودن آنها در برابر خداوند است ، اما در" زنا "عشوه گری و چشم چرانی مقدمه کار است. ازدواج موقت در بعضی از موارد ، زمینه ازدواج دائم می شود ، اما یک مرد هیچ گاه حاضر نیست با زنی که زنا کرده است ، پیمان وفاداری ببندد و بر عکس. کسی که ازدواج موقت می کند ، هم ثواب می کند و هم خود را از گناه نجات می دهد ، اما کسی که زنا می کند ، زشتی گناه از چشم او می افتد و نفس او برای پذیرش گناهان دیگر نیز آماده می شود .»

وبگردی
مراسم افتتاحیه سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر
مراسم افتتاحیه سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر - سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر شامگاه چهارشنبه با نمایش «آن سوی ابرها» ساخته مجید مجیدی در سینما فلسطین آغاز بکار کرد.
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس - بازیگر سریال "تعطیلات رویایی" از حمله افراد ناشناس به خود خبر داد. مریم معصومی، بازیگر سینما و تلویزیون مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفت.
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت - سعید مرتضوی که در روزهای گذشته خبری از او نبود و حتی سخنگوی دستگاه قضایی گفته بود حکم جلبش صادر شده اما گیرش نیاورده‌اند، به گفته همسرش در تهران است.
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد - «احمد مهران فر» بازيگر نقش «ارسطو عامل» در سريال پايتخت ۵ در اینستاگرام خود از ازدواجش با «مونا فائض پور» خبر داد.
اقدام عجیب سیف/ پرداخت پاداش 1 میلیارد و 200 میلیون تومانی به معاون
اقدام عجیب سیف/ پرداخت پاداش 1 میلیارد و 200 میلیون تومانی به معاون - عضو کمیسیون برنامه‌، بودجه و محاسبات مجلس از پرداخت پاداش میلیاردی در بانک مرکزی خبر داد و گفت: آقای سیف، رئیس کل بانک مرکزی؛ معاون خود را بازنشسته کرد و به او یک میلیارد و 200 میلیون تومان پاداش داد و دوباره این معاون بازنشسته را یک هفته بعد در همان شغل منصوب کرد.
حکومت نمی‌تواند ارتباط درستی با مردم برقرار کند
حکومت نمی‌تواند ارتباط درستی با مردم برقرار کند - خود اين سیاست‌گذاران توليد داخلي را بي اعتبار كردند، امنيت شبكه‌هاي داخل را از بين بردند و... حالا اعتراض مي‌كنند كه چرا رفتيد سراغ شبكه‌هاي خارجي؟ و مدعی‌اند که همه اطلاعات دست موساد و سيا و ام‌آي‌سيكس است؛ گویی که مثلا در ایمیل یاهو و جی‌میل چنین نیست؟! درحالي‌كه مسئوليت این وضع بر عهده سيستم است. وقتي رسانه‌هاي داخل تحت فشار هستند و رسانه رسمی یکسویه هر چه می‌خواهد می‌گوید و با اخبار نا‌صحیح مواجه…
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی - صحبت های جنجالی رییسی پیرامون استفاده روحانی از نام امام رضا در انتخابات
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند!
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند! - محمد غرضی می‌گوید: زمانی که به عنوان وزیر در وزارت حضور یافتم بیش از ۵۰۰ نفر را دیدم نامه‌هایی که از داخل به خارج و از خارج به داخل کشور ارسال می‌شدند را چک می‌کردند و به صورت سه شیفت فعالیت می‌کردند و نامه‌ها را می‌خواندند.
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟ - در قسمت های اخیر سریال پایتخت بازیگر جدیدی به جمع خانواده معمولی پیوسته است؛ نیلوفر رجایی فر نقش الیزابت را در سریال پایتخت ۵ ایفا می کند ؛ این بازیگر با جلب اعتماد سیروس مقدم این فرصت ط بازی در سریال پر طرفدار پایتخت را به دست آورد .
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم - ویدیوهایی از نسیم نجفی اقدم در شبکه های اجتماعی به زبان های انگلیسی و فارسی موجود است که در آن ها وی از حذف ویدیوهای خود توسط یوتیوب شکایت دارد.
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟ - بگذارید اینطور بپرسم: مگر کیروش، مربی تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ایران عرق نمی‌خورد؟ نمی‌رقصد؟ مگر برانکو و شفر نمازشب می‌خوانند و روزه می‌گیرند و اصولگرا و ارزشی و انقلابی هستند؟!
رقص های قبل از تو سوء تفاهم بود
رقص های قبل از تو سوء تفاهم بود - پایتخت ۵ با داستان های نقی و تقی ، رحمت و رحمان و رحیم سارا و نیکا و ارسطو و پرستوش
گفتگو با فرد کشمیری به نام سرباز روح الله که در ایران به سفارتخانه‌ها حمله می‌کرد
گفتگو با فرد کشمیری به نام سرباز روح الله که در ایران به سفارتخانه‌ها حمله می‌کرد - خشت خام / نوبت سی و پنجم / گفتگوی حسین دهباشی با سرباز روح الله رضوی