یکشنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۷ / Sunday, 17 February, 2019

از پرواز ۵۷ تا بزنگاه


از پرواز ۵۷ تا بزنگاه
مجموعه تلویزیونی طنز پرواز ۵۷ که در ایام دهه فجر سال ۱۳۷۲ از شبکه اول سیما پخش می شد، دومین مجموعه طنز چارچوب شکن و متفاوت سیما پس از مجموعه طنز پیشرو نوروز ۷۲ محسوب می شود. در واقع در حالی که در آن مقطع زمانی حدود ۱۵ سال از پیروزی انقلاب اسلامی می گذشت اما هنوز برنامه های طنز تلویزیونی قالب کهنه و نخ نمای طنز مبتنی بر کلام و تیپ های تاریخ گذشته رادیویی خود را حفظ کرده بودند و به رغم استفاده از تعداد زیادی از پیشکسوتان و استخوان خرد کرده های رادیو، تلویزیون و دوبله همچون زنده یادان منوچهر نوذری، فرهنگ مهرپرور و کنعان کیانی و هنرمندانی همچون حسین عرفانی، منوچهر آذری، علیرضا جاویدنیا، شهروز ملک آرایی و بسیاری دیگر عملاً در اصلی ترین ماموریت خود که همان سرگرم کردن مخاطبان و فراهم کردن لحظاتی شاد و مفرح برای آنان است ناکام مانده بودند.
اولین جرقه تغییر اساسی ساختار برنامه های طنز سیما با جنگ نوروزی نوروز ۷۲ که توسط داریوش کاردان، علی عمرانی و زنده یاد مهرداد خسروی ساخته و پرداخته شده بود زده شد و بینندگان ناامید و خسته از کلیشه های تکراری سیما به ناگاه با گونه های جدید،خلاقانه و کاملاً متفاوت طنز و نیز با چهره هایی جوان و پرانرژی ولی گمنام مانند مهران مدیری، مهرداد نظری، اردشیر منظم، داریوش موفق، غلامرضا نیکخواه و... روبه رو شدند که نه تنها حرف هایی نو برای گفتن داشتند بلکه از آنچنان درجه یی از اعتماد به نفس برخوردار بودند که با شکستن تابوهای آن روز تلویزیون آیتم های شوخی و سر به سر گذاشتن با پیشکسوت های طنز سیما را هم در برنامه خود گنجانده بودند؛ آیتم هایی مانند شوخی با برنامه پربیننده مسابقه هفته که توسط زنده یاد منوچهر نوذری اجرا می شد یا برنامه کاملاً جدی و تخصصی هنر هفتم که با اجرای مجری خشک و جدی نام آشنای برنامه های حوزه سینما یعنی اکبر عالمی روی آنتن می رفت.
اوج گیری و محبوبیت این برنامه و هسته اصلی بازیگران آن تا به آنجا پیش رفت که چند ماه بعد یعنی درست در ایام دهه فجر همان سال گروه فیلم و سریال شبکه اول سیما مجدداً به این گروه خلاق تازه وارد اطمینان کرده و بار مجموعه طنز مختص این دهه را بر دوش آنها (البته این بار با کارگردانی شاخص ترین بازیگر گروه یعنی مهران مدیری) گذاشت. برنامه جذاب پرواز ۵۷ دقیقاً همان برنامه یی بود که یکی از متفاوت ترین طنزپردازان حال حاضر تلویزیون یعنی رضا عطاران که در خیل طنزسازان این رسانه از یکی از رفیع ترین جایگاه ها نیز برخوردار است فعالیت هنری خود در عرصه تصویر را از آنجا آغاز کرد. عطاران که متولد ۱۳۴۷ در یکی از شهرستان های استان مشهد است پس از سال ها کار تئاتر در کنار مرحوم حسن حامد در مشهد جهت ادامه تحصیل در رشته طراحی صنعتی به تهران آمد و با مجموعه طنز پرواز ۵۷ فعالیت تصویری خود را به عنوان بازیگر آغاز کرد.
بینندگانی که آن مجموعه را مشاهده کرده اند حتماً به خوبی به خاطر می آورند که عطاران از همان ابتدا آینده دار و بالاتر از حد انتظار ظاهر شد و در میان بازیگران خلاق آن مجموعه و مجموعه های متعاقب آن یعنی سریال هفتگی موفق ساعت خوش که در پاییز و زمستان سال ۷۳ هر پنجشنبه شب از شبکه دوم سیما روی آنتن می رفت،همچنین مجموعه نوروزی سال خوش که به مناسبت نوروز ۷۴ تدارک دیده شده بود جایگاه درخوری را کسب کرد.
(بازیگرانی مانند نصرالله رادش، سعید آقاخانی، نادر سلیمانی، ارژنگ امیرفضلی و...) در واقع در خلال همان برنامه ها بود که او در کنار زنده یاد داود اسدی علاوه بر ارائه بازی های موفق که طیف هایی از شخصیت لاابالی امروزی او را نیز در خود داشت بار اصلی خلاقیت و ایده پردازی آیتم های طنز چند دقیقه یی را هم برعهده گرفته و گوشه یی دیگر از توانایی هایش را به منصه ظهور گذاشت. پس از پاییز ۷۴ که به ممنوع التصویر شدن و خانه نشینی گروه بازیگران ساعت خوش که بر خلاف سیاست های آن روزهای تلویزیون راه شهرت را در پیش گرفته بودند انجامید تا چند سالی از عطاران هم خبری نبود تا اینکه بینندگان شبکه اول سیما در سال ۷۶ بار دیگر نام این بازیگر و نویسنده بااستعداد را در مقام نویسنده و کارگردان مجموعه طنز کودکان سیب خنده و البته این بار با خروج نام او از زیر سایه سنگین نام مهران مدیری در تیتراژ مجموعه مشاهده کردند.
سیب خنده مجموعه کمدی پرطرفداری بود که علاوه بر کودکان در میان بزرگ ترها هم طرفداران زیادی پیدا کرده و علاوه بر تثبیت موقعیت عطاران در تلویزیون، امکان ادامه کار مستقل او در این رسانه را هم فراهم آورد. مجموعه های مجید دلبندم و ستاره ها که به ترتیب در سال های ۷۷ و ۷۸ روی آنتن رفتند آثار بعدی عطاران در مقام کارگردان محسوب می شدند که البته خود او در آیتم هایی از این آثار به عنوان بازیگر نیز مقابل دوربین ظاهر می شد.شیوه بازی با کلمات که عطاران در مجموعه مجید دلبندم به کار گرفت و در آن دو بازیگر مناظره کلامی خود را از یک کلمه آغاز کرده و در انتها به کلمه یی می رسیدند که فرسنگ ها از کلمه اولیه فاصله داشت، هنوز و پس از گذشت یک دهه از پخش مجموعه در ذهن بینندگان بسیاری مانده است. تجربه ساخت برنامه های نمایشی مختص کودکان و نوجوانان که بی تردید از حساسیت پایین تری در مقایسه با آثار پرمخاطب تر تلویزیونی برخوردار هستند به تدریج عطاران را آبدیده و آماده پذیرش مسوولیت های بزرگ تری کرد و او با مجموعه طنز قطار ابدی که در سال ۱۳۷۹ از شبکه سوم سیما پخش شد پا به دنیای برنامه سازی برای تمام گروه های سنی گذاشت.
هرچند اولین تجربه او در این جایگاه چندان موفقیتی برایش به همراه نداشت و شخصیت ها و موقعیت های دور از ذهن قطار ابدی در برقراری ارتباط با عموم مخاطبان ناموفق بودند اما به هرحال او دیگر به عنوان یک کارگردان طنز شناخته شده و فرصت های بیشتری برایش مهیا بود. عطاران در فاصله مابین قطار ابدی و پنجمین ساخته اش یعنی سریال باز هم طنز کوچه اقاقیا (۱۳۸۲) علاوه بر بازی در فیلم سینمایی سیندرلا (۱۳۸۰- مسعود رسام و بیژن بیرنگ) نویسندگی یکی از موفق ترین سریال های طنز دهه حاضر سیما یعنی زیر آسمان شهر۱ به کارگردانی مهران غفوریان را نیز به عهده گرفت. مجموعه یی که به گواه اکثر منتقدان قسمت عمده یی از موفقیت خود را مدیون متن های بکر و ایده های بی نظیر رضا عطاران بود و با اندکی تامل یا حتی بازبینی آن سریال، به راحتی می توان ردپای طنز مورد علاقه عطاران یعنی طنز موقعیت را در سکانس های متعددی از آن پیداکرد؛طنزی که هرچند عطاران در مجموعه متوسط کوچه اقاقیا نتوانست به خوبی از عهده اجرای آن برآید ولی در سریال مناسبتی خانه به دوش که به مناسبت ماه رمضان سال ۸۳ از شبکه سوم سیما روی آنتن رفت موفق شد گونه تکامل یافته یی از آن را به معرض نمایش بگذارد.
در این سریال که در حقیقت نقطه عطف و شروعی تازه در روند کاری عطاران محسوب می شود او سرانجام پس از قریب به هفت سال فعالیت در مقام کارگردان و با استفاده از تجارب مجموعه های پیشین خود نه تنها موفق شد زبان طنز دلخواهش را که بیشتر مبتنی بر طنز موقعیت است پیدا کند بلکه چون دیگر طنزسازان برجسته تلویزیون مانند مهران مدیری و در سال های نسبتاً دور مهران غفوریان به ترکیبی از بازیگران مورد علاقه خود دست یافت که در کارهای بعدی او مانند مجموعه متهم گریخت (رمضان ۸۴)،ترش و شیرین (نوروز۸۶) و در همین مجموعه رمضان امسال یعنی بزنگاه هم شاهد حضور تعدادی از آنها بوده و هستیم بازیگرانی نظیر حمید لولایی، علی صادقی، محمود بهرامی و احمد پورمخبر. مجموعه طنز رمضان امسال که بزنگاه نام دارد در واقع نهمین مجموعه تلویزیونی او در سمت کارگردان و سومین سریال رمضانی او محسوب می شود، مجموعه یی به نویسندگی مشترک نویسنده باتجربه و شناخته شده یی به نام سروش صحت و نویسنده یی نه چندان سرشناس به نام ایمان صفایی که بی گمان با توجه به توانایی و تجارب خود عطاران در حوزه نویسندگی طنز، نظرات خود او نیز در شکل گیری کلی آن موثر بوده است. در یک نگاه کلی تر بزنگاه ادامه همان سبک کاری شناخته شده و جاافتاده عطاران در سال های اخیر به حساب می آید و صرف نظر از تفاوت هایی که بزنگاه و آثار قبلی عطاران مخصوصاً ترش و شیرین و خانه به دوش در هسته اصلی داستان و شخصیت های آن دارند در بسیاری از موارد همان امضای خاص او بر ساخته هایش به راحتی قابل ردیابی هستند.
ویژگی هایی نظیر استفاده از بازیگرانی محدود و مشخص، تکیه بر ایجاد موقعیت های طنزآمیز، دوری از طنز کلامی و حتی استفاده از طنز کلامی در جهت پیشبرد موقعیت های کمیک، وقوع قصه در مناطق محروم و بافت های سنتی شهر، گنجانیدن یک نقش کاملاً خونسرد در بافت قصه که عموماً علی صادقی بازیگر آن است، تکیه بر طبیعت و گل و بلبل در تیتراژ و... که به کرات در ساخته های او مشاهده می شوند و دیگر کمی رنگ و بوی تکرار و کلیشه به خود گرفته اند. چه خوب است عطاران حالا که پس از ۱۵ سال تلاش و مرارت به جایگاه کنونی اش رسیده برای لحظه یی تامل کرده و با ارزیابی دقیق کارنامه اش به گونه یی خود را مهیای ساخت پیشنهادهای احتمالی بعدی کند که سرانجامی که درست ۱۵ سال پیش برای نسل پیشین طنزپردازان تلویزیونی رقم خورد این بار برای او و طنزهایش تعبیر نشود.

مازیار معاونی

منبع : روزنامه اعتماد

مطالب مرتبط

عاشق یادگیری ام

عاشق یادگیری ام
حمید فرخ نژاد بازیگر نام آشنای کشورمان متولد سال ۱۳۴۸ در جنوب کشور است.
او دانش آموخته کارگردانی تئاتر از دانشکده هنرهای زیبای تهران است و خودش می گوید: «عشق بازیگری من را به تهران کشاند.»
هرچند فرخ نژاد گزیده کار است، اما از ابتدای دهه ۸۰ تاکنون در هشت فیلم سینمایی حضور داشته است.
فرخ نژاد بازی طبیعی، ساده و بسیار روانی دارد و بارها در جشنواره هایی چون: کارلو واری، مسکو، هجدهمین و بیست و چهارمین جشنواره فیلم فجر، چهارمین جشن خانه سینما و... مورد تقدیر قرار گرفته است.
از سال ۸۶ برای آموزش بازیگری به آمریکا سفر کرد و پس از مدتی به ایران بازگشت. حتماً آخرین کاری که از فرخ نژاد در انتهای سال ۸۶ و از شبکه سوم سیما پخش شد را به خاطر دارید. «حلقه سبز» عنوان مجموعه ای بود به کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا که فرخ نژاد در آن خوش درخشید.
از دیگر کارهای او می توان به فیلمهای «عروس آتش، ارتفاع پست، به رنگ ارغوان، چهارشنبه سوری، تب، سفر سرخ، صحنه جرم، ورود ممنوع، طبل بزرگ زیر پای چپ، ارکستر چگونه هماهنگ می شود و پوست موز» اشاره کرد.
این هنرمند نام آشنای کشورمان در مورد اولین حضورش در عرصه های هنری می گوید: «به بازیگری علاقه بسیاری داشتم و البته هنوز هم این علاقه در من شاداب تر از قبل وجود دارد. در این حرفه ماندگاری برایم مهم بوده و از همین بابت همیشه سعی کردم با فکر، کاری را قبول کنم. اما از آنجا که دوست داشتم بازیگری را به شکل حرفه ای دنبال کنم از خوزستان به تهران آمدم و پس از تحصیل در رشته کارگردانی تئاتر، چند فیلم کوتاه و نمایشنامه نوشتم، اما پس از مدتی با اولین شروع حرفه ای ام به کارگردانی خسرو سینایی به نام «کوچه های عشق» به سرزمین رؤیاهایم درخصوص بازیگری پا گذاشتم و البته در کنار بازیگری، بارها به عنوان دستیار کارگردان در سینما فعالیت داشته ام، اما از آنجا که عقیده دارم درهای یادگیری هیچ وقت بسته نمی شوند، هنوز هم دوست دارم از این حرفه بیشتر بدانم و عاشق یادگیری ام.
به عقیده من سینما و تلویزیون و حتی تئاتر ما نیازمند بازیگران و هنرمندانی است که به این حوزه ها اشراف کامل داشته باشند تا بتوانند خلاقیت ذهنی ویژه ای از خود به خرج دهند.
سینما، تلویزیون و تئاتر ما متعلق به مردم است و اگر مردم به عنوان مخاطبان اصلی راضی نباشند، سالها کار هم بی فایده است. اما «حلقه سبز» انگار فرخ نژاد را به شکل ویژه ای به مردم معرفی کرده، او در این مورد می گوید: « در «حلقه سبز» نقش روح را بازی کردم و حتماً همه این سریال را دیده اند. البته قبل از هر چیز کارگردانی حاتمی کیا شایسته تقدیر است و اگر موفقیتی بوده حاصل تلاش ایشان هم هست.
اما انگار مردم با «من گلوب» ارتباط ویژه ای برقرار کردند و این نقش برایم بسیار ماندگار شد، من «حلقه سبز» را به لحاظ فیلمنامه بسیار قوی می دانم و اگر فیلمنامه قوی باشد ارتباط لازم با مخاطب برقرار می شود. از آنجا که به کارهای متفاوت علاقه ویژه ای دارم این نقش را قبول کردم و از بازی در این مجموعه بسیار لذت بردم، و به جرأت می گویم این سریال مخاطبان زیادی را به خود اختصاص داد و این موضوع خستگی همه عوامل را از بین برد.»
فرخ نژاد، بازیگری گزیده کار است و به قول خودش هر نقشی را نمی پذیرد، چه در سینما و چه تلویزیون. از او در مورد شرایط کار در این دو عرصه می پرسم که می گوید: «به نظرم خوب ظاهر شدن بازیگر به حوزه کاری سینما یا تلویزیون ارتباطی ندارد، چون مخاطبان ما انسانهای فهیم و هوشیاری هستند و ما نباید به سلیقه و نگاه مخاطب بی توجه باشیم.
به نظرم کار در هر دو عرصه سختی خاص خودش را دارد و البته جلب رضایت مخاطبان چه در سینما و چه در تلویزیون هم توانایی خاصی را می طلبد. من سعی می کنم کم کار کنم، اما نقشی را قبول کنم که ماندگاری آن درصد بالایی داشته باشد و این ماندگاری چیزی نیست جز ارتباط قوی با مخاطب.»
وی در ادامه می گوید: «متأسفانه گاهی در سینمای کشورمان دیده می شود که فیلمنامه های بی ارزشی به فیلم سینمایی تبدیل می شوند و فقط صرف داشتن چند ستاره به فیلم گیشه ای تبدیل می شوند، که وقتی مخاطب با دیدن نام ستاره ها برای دیدن فیلم ترغیب می شود و به سینما می رود در بازگشت از رفتن به سینما پشیمان می شود که این جای تأسف دارد و شاید اگر به همین طریق پیش برویم، دیگر مخاطبی برای سینما نداشته باشیم.»

وبگردی
زیر و روی "اصلاح ساختاری"
زیر و روی "اصلاح ساختاری" - احتمال بعدی این است که شاید هدف این است که نظام ریاست جمهوری کنار برود و مجددا جایگاه نخست وزیری احیا شود. در این حالت نخست وزیر هم به طبع توسط مجلس انتخاب می‌شود و شک نکنید حتی اگر الان با توجه به ترکیب مجلس دهم قرار بود نخست وزیر انتخاب شود، فردی مانند سعید جلیلی انتخاب می‌شد.
بازهم کپی بدون اجازه از یک برنامه آمریکایی / آیا مورد تمسخر دنیا قرار نمیگیریم !
بازهم کپی بدون اجازه از یک برنامه آمریکایی / آیا مورد تمسخر دنیا قرار نمیگیریم ! - همزمان با رونمایی از پوستر و تیزر جدیدترین برنامه احسان علیخانی، روز و ساعت پخش اولین قسمت از «عصرجدید» اعلام شد.
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر شامگاه دوشنبه در برج میلاد برگزار شد.
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.
ویدئو / روش خرید قانونی کوه در لواسان !
ویدئو / روش خرید قانونی کوه در لواسان ! - ارتفاعات تهران از جمله لواسانات یکی از این مناطق است که به گفته امام جمعه این شهر به شکل جدی و گسترده‌ای با این مشکل دست به گریبان است و ظاهراً کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری محلی برای دور زدن قانون از سوی برخی افراد شده است.
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر - الهام حمیدی بازیگر پرکار این روز‌های سینما و تلویزیون با انتشار عکسی در صفحه اینستاگرامش خبر ازدواجش را به صورت رسمی اعلام کرد اما هویت همسرش را فاش نکرد.
توهین بعیدی‌نژاد به شعور ملت ایران
توهین بعیدی‌نژاد به شعور ملت ایران - حمید بعیدی‌نژاد سفیر ایران در انگلیس توییتی را منتشر ساخت که با واکنش‌های بسیاری روبه‌رو شد. وی مدعی شده که در فهرست کشورهایی که در حفظ ارزش پول ملی در برابر دلار با بیشترین مشکلات مواجه شدند ایران با وجود فشارها و تحریم اقتصادی، عملکرد بهتری از کشورهایی چون ترکیه، برزیل، روسیه، آفریقای جنوبی و سوئد داشته است.
عکس/ کشف حجاب در تهران!
عکس/ کشف حجاب در تهران! - حجت الاسلام حمید رسایی عکسی در کنار یک زن بی حجاب از حضور در برنامه‌ای با عنوان «اعلام همبستگی با ملت ونزوئلا» در تهران منتشر کرده است.
ببینید یک مجری چقدر میتواند مزخرف بگوید !
ببینید یک مجری چقدر میتواند مزخرف بگوید ! - ژاپنی صحبت کردن جواد خیابانی