شنبه ۸ فروردین ۱۳۹۴ / Saturday, 28 March, 2015
آشنایی با گیاه اشنان و خصوصیات آن

آشنایی با گیاه اشنان و خصوصیات آناشنان درختچه ای است پایا ، چند ساله ، دارای انشعابات فرعی متعدد ، ساقه های ترد ، سفید رنگ و بر روی آن برگ های استوانه ای کم و بیش کشیده و دراز گوشتی و آب دار قرار می گیرند. برگ های متقابل ضخیم که از نوعی کرک های غده ای با راسی که دارای یک سعدل بسیار بزرگ هستند ، پوشیده شده اند . این سلول ها پر از آب و شیره ی واکوئولی غنی از املاح و اسید اگزالیک می باشند.
این پوشش کرکی به هنگام خشکی هوا همانند اندام ذخیره ی آب عمل نموده و بعد از اینکه آب خود را از دست دادند ، خشک و دوباره به صورت آردی شکل و سفید خام ، تمام سطح ساقه و برگ ها را می پوشانند.
گل های اشنان منفرد ، منظم و در هنگام رسیدن میوه در قاعده خشک و کاغذین می شوند . اشنان متعلق به خانواده اسفناجیان (chenpodiaceae) است.
● پراکنش جغرافیایی:
رویشگاه های نسبتاً گسترده اشنان در اکثر شوره زارهای نواحی بیابانی جهان مشاهده می شوند. پراکنش جغرافیایی درختچه در کشورهای حوزه ی خلیج فارس مانند قطر ، بحرین ،کویت و ... و هم چنین بخش وسیعی از اراضی شور بیابان های جنوبی مانند سیستان و بلوچستان ، زاهدان تا نواحی مرکزی ، از جمله یزد ، کرمان ، فارس ، اصفهان ، تهران و سمنان تا نواحی شمال و شمال شرقی ، نظیر دامغان ، شاهرود، سبزوار ، خراسان و حتی حاشیه ی دریاچه ی ارومیه گسترش یافته است. اشنان از جمله گیاهان بارز شوره زارهای کشورمحسوب شده که حتی شوری بالای ۴۰ میلی موس را نیز به راحتی تحمل می کند. این درختچه از لحاظ حفاظت خاک ، مخصوصا در نواحی شور و قلیایی ، نقش تعیین کننده ای ایفا می کند.
در اثر ترسیب ماسه های روان در لابه لای شاخه و برگ های اشنان ، ایجاد تپه های نبکائی (nebeka) شده که شکل گیری این تپه ها عامل بسیار مهمی در ترسیب ماسه های روان و مهار طوفان های شنی می باشد. مراتع اشنان خیز عرصه های بیابانی کشور و به ویژه بیابان های مرکزی کشور ، به عنوان یکی از مراتع بارز اراضی خشک محسوب می شوند.
سر شاخه های گیاه اشنان توسط دام های بزرگ مانند شتر تعلیف شده و به همین دلیل ، مراتع اشنان خیز ، چراگاه بسیار مناسب برای پرورش شتر به شمار می آید. در ریختارهای گیاهی (formations) اشنان، سایر گونه های گیاهی شورپسند مانند : علف شور (salsolasp) ، خارشتر ، جغجغک و anabasissp و گز به عنوان گونه های همراه موجب تنوع زیستی اجتماعات گیاهی اشنان می شوند.
● موارد استفاده ی گیاه:
۱) تعلیف دام : این گیاه از نظر خوشخوراکی ارزش کمی داشته و بیشتر مورد علاقه ی شتر می باشد. بز و گوسفند از اندام های خشک گیاه به مقدار کم مورد استفاده قرار می دهد.
۲) استحصال کلیاب : در اثر سوزاندن ساقه و برگ این گیاه املاح موجود در گیاه به صورت خاکستر یا تخته سنگ بی شکل بای می ماندکه موارد مصرف متعددی دارد.
۳) شستشوی لباس : تهیه ی پودر از شاخه و برگ جهت شستشوی لباس (که در ایام گذشته مرسوم بوده است)
۴) جهت سوخت و تهیه ی زغال: که حدودا در سه دهه گذشته مصرف بالای داشته است.
۵) مصارف دارویی : برطرف کردن آبله مرغان ، ضد عفونی کننده ، جهت بیماری های پوستی مانند سوریازیس ، برص و ... .
● کلیاب محصولی از گیاه اشنان
کلیاب به مواد قلیایی و توده های خاکستر حاصل از سوزاندن اندام های هوای برخی از گیاهان شورپسند مانند اشنان، آنابازیس و تعدادی از گونه های علف شور که به صورت تخته سنگ هایی بی شکل گفته می شود.
کلیاب برگرفته از نام قلیا است . اغلب به رنگ قهوه ای تیره و شبیه به سنگ های آذرین است . چنانچه کلیاب در محل مرطوب قرار گیرد به واسطه جذب آب توسط مواد جاذب رطوبت و مواد قلیایی ، سطح توده خاکستر را پوشش سفید رنگی فرا می گیرد که اصطلاحا کلیاب شورزده گفته می شود. در اثر حل شدن مواد قلیایی در آب ، آب به رنگ سبز ملایم در می آید .
برای استفاده از ترکیبات قلیایی کلیاب در مرکز صنعتی ابتدا توده های بی شکل کلیاب را پودر نموده و بعد درون آب می ریزند تا سطح تماس خاکستر با آب زیادتر شود . مرغوبیت کلیاب به تند و تیز بودن بوی حاصل از تماس چند قطره آب بر روی کلیاب دارد و چنانچه بوی شبیه زرنیخ استشمام شد نشان دهنده مرغوبیت بالای کلیاب است .
به استناد آزمایشات انجام گرفته در زمینه ی تجزیه مواد معدنی کلیاب ، عمده ترکیبات آن شامل کربنات های سدیم و پتاسیم می باشد. هم چنین عناصر موجود در آن شامل: میزان ازت ۳۵درصد ، فسفر ppm ۲ درصد ، پتاس ۲۵/۴ درصد ، کربن ۴ درصد و مواد آلی ۷ درصد گزارش شده است.
براساس تحقیقات انجام شده پیرامون میزان تولید کلیاب به طور متوسط به ازای هر متر مربع تاج پوشش گیاه اشنان ، بسته به نوع بوته و سن گیاه (شادابی و طراوت آن ) معمولا بین ۹۰ تا ۱۸۰ گرم کلیاب استحصال می گردد. به عبارت دیگر در هر هکتار از رویشگاه های اشنان معمولا بین ۲۵ تا ۵۰ کیلو گرم کلیاب استحصال می گردد. این ماده صنعتی ، در مراکز صنعتی از جمله صابون سازی ، سفالگری ، شیشه سازی ، شستشوی نخ های ابریشم و تیزآبی کردن برخی از مواد خشکبار (مانند آلوچه و کشمش) مورد استفاده قرار می گرفته است.
بواسطه وفور مواد شیمیایی ، امروزه کمتر از کلیاب جهت امور صنعتی استفاده می گردد. با این وجود در برخی از مراکز صنعتی بواسطه ی عدم جایگزینی مواد شیمیایی مانند مرکز ابریشم کشی ، هنوز از این ماده استفاده می گردد.
تا دو دهه قبل از پودر شاخه و برگ های اشنان به عنوان ماده پاک کننده جهت شستشوی البسه و پارچه های نخی به طور سنتی استفاده می شده است. بالا بودن هزینه های کارگری جهت پودر کردن کلیاب و حل کردن پودر در آب یکی از موانع اصلی و مهمی به شمار می رود که امروزه کمتر از کلیاب استفاده شود. با این حال هنوز در کارگاه های ابریشم کشی جهت عمل آوری نخ های ابریشم و تمیز کردن کلاف های نخ از پودر خاکستر کلیاب استفاده می شود. در اثر جوشاندن نخ ها در پاتیل های آب جوش حاوی مواد کلیابی، کیفیت رنگ پذیری نخ ها بالا رفته و مرحله تثبیت رنگ در مراحل رنگ رزی براق انجام می گیرد.
● نحوه بهره برداری از گیاه اشنان و تهیه کلیاب :
ابتدا توسط بیل یا داسِ تیز ، شاخه های بوته را از فاصله نزدیک (۱۰-۱۵ سانتی متر) به یقه گیاه مورد هرس قرار می دهند. بدین شکل که شاخه های آب دار و سنگین را با پا یا بیل می خوابانند و به علت ترد بودن شاخه ها می شکند و با بیل قطع می کنند. سپس شاخه های قطع شده را در اطراف بوته جمع آوری می کنند .
سپس به مدت دو روز به حال خود گذاشته تا برگ های آب دار قسمتی از آب خود را از دست بدهد. پس از طی شدن مدت مذکور بوته ها به علت از دست دادن آب خود ، ظاهر چروکیده به خود می گیرند . به وسیله چنگک بوته ها را جمع آوری و کپه می نمایند و با وسایل نقلیه به یک نقطه که معمولا در مرکز بوته های کنده شده است حمل و جهت سوزاندن آماده می کنند. سپس گودالی به عمق ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر و به قطر ۲ تا ۳ متر - بستگی به مقدار و حجم بوته - حفر می نمایند و مقداری از بوته ها ی کنده شده را داخل گودال ریخته و آتش می زنند . بوته ها ی کنده شده به صورت تدریجی بر روی آتش ریخته می شود. در هنگام سوزاندن بوته ها دود سفید رنگ بسیار غلیظی و پیوسته بر فراز منطقه عملیات نمایان است . به طوری که از کیلومترها دود دیده می شود . علت ایجاد دود سفید رنگ و غلیظ این است که بر اثر ریختن مداوم شاخه و برگ ها سوختن ناقص صورت می گیرد. در اثر سوزاندن گیاه تقریباً تمام مواد آلی موجود در گیاه سوخته و تنها مواد معدنی به صورت مایعی سیال به درون گودال جاری می شود و پس از سرد شدن به کلیاب تبدیل می شوند.
تهیه کنندگان : فرزانه فخره – سمانه محمدی
منبع : فصلنامه سیمای پژوهش

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
بروبچه‌های ترون , منوی استارت , آب ناسالم , ببر یا بانو , شش کار , فرستاده ویژه سازمان ملل , وبلاگ نویسی , موسسه تحلیلگران شبکه آریانا , گامهای , کانون وکلا , روابط دیپلماتیک , عمر بن خطاب , کاسانو , اجاره مسکن , وحید صدوقی , الن بولا , شبکه‌های ماهواره‌ای , پائولو مالدینی , فریبا رمضان پور , امیر دریا دار ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
کاهل و ناداشت بدم کام درآورد مرا , جانا دلم ببردی در قعر جان نشستی , اروگوتامین ـ سی - EROGOTAMINE -C , شهرها و تپه‌های باستانی، استان ایلام , روش‌های مربیان در مدرسه به‌منظور ایجاد خلاقیت (۲) , درمان , حکایت , مسجد میدان بناب، بناب , موج بافی , خالص کردن آب مصرفی خانوار , هدف‌ها و مقاصد جرم‌شناسی , پارسى‌نويسان از آغاز سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى (۵) , آب انبار کاج , نوای تو ای خوب ترک نوآیین , اختلالات تجزیه‌ای (۳) , خسارات مشمول بیمه‌گر , پخش صدا , پس‌‌آزمون , تركیبات شیمیائی , کجایی ساقیا درده مدامم , جدول مقایسهٔ دو نشانهٔ تصویری مربوط به طرف پناهگاه , اتیولوژی , اختلالات شناختی مرتبط با HIV-1 , شناخت مشکل , حزب اتحاد چیویک (در رومانی این حزب به ”چیویک“ معروف است. Party of Civic Alliance) , لباس و کفش , کردی کلهری , دیسکینزی دیررس ناشی از مصرف نورولپتیک , اشعار اردستانی , ضدعفونی بذر ذرت ,

وبگردی
خاطرات آقای همساده از انتخاب یک الگو - آقای همساده از بچگی هر کسی رو به عنوان الگو اتتخاب کرده، طرف پوکیده، نابود شده...
فیلم/ طنزنامه مرد خوش‌خنده ایران - این مرد در دوران مادها خزانه‌دار بوده، در دوران هخامنشیان مدیریت داخلی کاخ تخت جمشید را عهده‌دار شده و مدیریت وی از علل سقوط هخامنشیان بوده است. او پس از سال‌ها غیبت دوباره در دوره معاصر مدیر شده تا مدیری برای تمام حکومت‌ها نام بگیرد!
فرخنده زنده زنده سوزانده شد / تصاویر - گروهی از مردم افغانستان در کابل پایتخت این کشور یک زن را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و کُشتند. مقامات امنیتی در کابل با تأیید این خبر اعلام کردند که مردان خشمگین در مرکز شهر، یک زن را که گفته شده قرآن را به آتش کشیده کشتند.
پاسخ فرزاد حسنی به افشاگری آزاده نامداری - بر فرض محال اگر این ادعاهای کذب صحت هم داشت، آیا این روش درستی برای بیان آنهاست؟ ریختن آبروی دیگران و حتی خانواده خود به چه قیمتی؟ به قیمت پخش تصویرمان از تلویزیون؟! انسان ها را از روشی که برای رسیدن به هدفشان انتخاب می کنند بشناسید...
ضرب و شتم آزاده نامداری و افشاگری بی‌سابقه - آزاده نامداری با به اشتراک گذاشتن عکسی تلخ و دردناک از آثار شدید ضرب و شتم روی صورت و چشم خود، از اتفاقاتی غیرقابل باور مربوط به زندگی گذشته اش . آقای حسنی چهل تا فایل صوتی دست من داری که مدت هاست حتی خودم گوشش ندادم.
شایعه رابطه احسان علیخانی و آزاده نامداری! / تصاویر اینستاگرام - توضیحات آزاده نامداری درباره یک شایعه - امروز آقای علیخانی چون صفحه‌ای دراینستاگرام ندارن ازمن خواستن توضیحی به هوادارانشون ودوستای خوب خودم بدم.
دختر گلفروش تجریش پدیده جدید شبکه‌های اجتماعی - دختر گلفروش میدان تجریش. این همه چیزی بود که از پدیده این روزهای شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها می‌دانستیم و البته چند عکس که از او منتشر شده بود. دختری که با ظاهری خاص توجهات را به خود جلب کرده بود.
شبکه‌های اجتماعی با ما چه کرده‌اند / فیلم - شبکه‌های اجتماعی چگونه ما را منزوی کرده‌اند. آیا شما هم ساعت‌های زیادی را صرف شبکه‌های اجتماعی و دنیای مجازی میکنید حتما این ویدیو را نگاه کنید.
پربازدیدها
تهیه نقشه آلودگی منابع آب خام شهر تهران تا خرداد ۹۴ - رئیس ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران از تهیه نقشه آلودگی منابع آب خام شهر تهران تا ابتدای خرداد ۹۴ خبر داد.
واگذاری ۳۸ هزار واحد مسکونی به مددجویان/ ایجاد ۳۳هزار و ۸۳۰ شغل - واگذاری ۳۸ هزار واحد مسکونی، ایجاد ۳۳ هزار و ۸۳۰ شغل، رشد ۳۰ درصدی مشارکتهای مردمی، تامین وسایل کمک توانبخشی معلولان و... از جمله برنامه های سازمان بهزیستی در سال ۹۳ بوده است.
سه چراغ قرمز برای وزنه‌برداری در سال 93 - مثبت شدن 4 تست دوپینگ، کسب نتیجه کمتر از حد انتظار در بازیهای آسیایی و لغو سریالی اعزام تیمهای پایه از جمله اتفاقاتی بودند که باعث شدند وزنه‌برداری روز های پر افت و خیزی در سال 93 داشته باشد.
پایان سومین روز مذاکرات ایران و آمریکا - وزیران خارجه ایران و آمریکا جمعه شب برای پنجمین بار طی دو روز گذشته با یکدیگر دیدار کردند.
سیدحسن نصرالله: عربستان در تجاوز به یمن شکست می‌خورد/ مشکل از شماست نه از ایران - سید حسن نصرالله تاکید گفت: ارتش عربستان به طور قطع قویتر از ارتش آمریکا نیست و همه می دانند که آمریکا در عراق و افغانستان شکست خورد و علاوه بر این همه می دانند که جنگ هوایی نمی تواند به پیروزی ختم شود پس هدف جنگ برضد یمن نابودی زیرساختها و مردم این کشور است.
پیروزی دشوار اسپانیا برابر اوکراین - اسپانیا در دیداری جذاب و تماشایی، با یک گل اوکراین را شکست داد و جایگاهش در رتبه دوم گروه C مقدماتی یورو 2016 را تثبیت کرد.
وضعیت خودرو در سالی که گذشت/خودرو در سال ۹۴ گران می‌شود یا ارزان؟ - بازار خودرو در کشور مدتی است که درگیر کش مکش برای نرخ گذاری خودروهای تولید داخل است. درگیری که تا پایان سال ۹۳ نیز به پایان نرسید تا مردم همچنان سرگردان بمانند و ندانند بالاخره خودرو گران می‌شود یا ارزان.
پیروزی پرگل انگلیس مقابل لیتوانی - انگلیس با پیروزی 4-0 مقابل لیتوانی در ومبلی، رکورد 100 درصد پیروزی هایش در مرحله مقدماتی یورو 2016 را حفظ کرد.
به خاطر ایالات متحده، جلوی دخالت سعودی‎‌ها در یمن را بگیرید - همزمان با حمایت اولیه دولت اوباما از تجاوز عربستان سعودی و چند کشور عربی به یمن، برخی از برجسته‌ترین تحلیل‌گران مسائل منطقه به دولت آمریکا هشدار می‌دهند که دخالت عربستان در مسائل داخلی، چنان عواقب وخیمی برای آمریکا دارد که باید جلوی آن گرفته شود.
علی مطهری : شاید از برخی اصلاح طلبان اصلاح طلب تر باشم/ دیدگاه های سیاسی من و علی لاریجانی نزدیک به هم است - مثلث آنلاین متن مصاحبه سالنامه مثلث با علی لاریجانی را بازنشر می کند.




Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved