به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، «نیو لای»، انیمیشن سهبعدی مستقل و کمهزینه چینی که در روزهای نخست اکران با شکست تجاری روبهرو شده بود، حالا به لطف موجی از تمسخر و انتشار گسترده میمها در شبکههای اجتماعی، به یکی از عجیبترین پدیدههای گیشه چین تبدیل شده است.
نقطه عطف، اما از شبکههای اجتماعی آغاز شد؛ کاربران با انتشار بخشهایی از انیمیشن و شوخی با کیفیت پایین تصاویر، حرکات شخصیتها و داستان فیلم، آن را به یک سوژه وایرال تبدیل کردند. همین موج تمسخر، کنجکاوی مخاطبان را برانگیخت و تماشاگران برای دیدن این «انیمیشن عجیب» راهی سینماها شدند.
فروش فیلم در مدت کوتاهی جهش کرد و مجموع درآمد آن از مرز ۲۰ میلیون یوان عبور کرد؛ به این ترتیب، اثری که قرار بود خیلی زود از چرخه اکران خارج شود، در کنار فیلمهای پرهزینهای مانند «اودیسه» کریستوفر نولان و «اسپایدرمن: یک روز کاملاً تازه» قرار گرفت.
به گزارش آفتاب نیوز،
در رویدادی کمنظیر که تحلیلگران بازار سینما را شگفتزده کرده، یک انیمیشن سهبعدی کمهزینه و مستقل به نام «نیو لای» (Niu Lai / 牛来) طی روزهای اخیر به پربحثترین سوژه گیشه سینماهای چین و رسانههای سینمایی جهان تبدیل شده است؛ اثری که بدون هیچگونه بودجه تبلیغاتی یا پشتیبانی کمپانیهای بزرگ، مسیری سورئال را از یک شکست کامل تا یک پدیده فرهنگساز طی کرد.
فلاپ مطلق در ۱۰ روز نخست
این انیمیشن ۸۶ دقیقهای که کل پروسه تولید آن به صورت مستقل و تنها توسط یک تیم دو نفره (یک مادر و پسر) پیش رفته است، در اواخر ماه گذشته میلادی (اوایل اوت) روی پرده سینماها رفت. پروژه در ۱۰ روز نخست اکران با افتضاحی تجاری روبهرو شد؛ فروش کل آن حتی به ۱۰۰۰ دلار هم نرسید و در برخی روزها تنها ۳۰ دلار (کمتر از بلیط چند صندلی) میفروخت. اکثر سالنهای نمایشدهنده اثر خالی از تماشاگر بودند و کمتر کسی تصور میکرد این پروژه حتی نامش در رسانهها ثبت شود.
قدرت وایرال شدن؛ از مسخرهبازی تلگرامی تا صفهای طولانی گیشه
نقطه عطف داستان از اواسط ماه اوت و در شبکههای اجتماعی چین (مانند ویبو و تیکتاک) شکل گرفت. کاربران با برش دادن بخشهایی از گرافیک فوقالعاده ضعیف، رندرینگ آماتوری، حرکات مکانیکی کاراکترها و صداگذاری عجیب اثر، شروع به ساختن میم (Memes) کردند. لقب «بدترین انیمیشن سال» به سرعت روی فیلم نشست، اما همین موج تمسخر، موج دیگری از «کنجکاوی جمعی» را به راه انداخت.
مردم برای خندیدن دستهجمعی و تجربه دیدن این «شاهکار ضعیف» به سمت سینماها هجوم بردند. استقبال به قدری ناگهانی و غیرمنتظره بود که بسیاری از سینماها که اصلا پوستر رسمی یا مواد تبلیغاتی برای فیلم نداشتند، مجبور شدند کارمندان خود را مامور کنند تا با مداد و آبرنگ روی کاغذ پوستر دستساز بکشند و بر دیوار سالنها بچسبانند.
سبقت از کریستوفر نولان و اسپایدرمن در فروش روزانه
طی بازهای کوتاه، فروش روزانه فیلم جهشی عجیب و ۱۹۰۰ برابری را تجربه کرد و مجموع فروش آن از مرز ۱۷ میلیون یوان (حدود ۲.۵ میلیون دلار) عبور کرد. در اوج این موج، انیمیشن «نیو لای» توانست در جداول فروش روزانه چین، نهتنها از بلاکباستر جدید کمپانی مارول یعنی «اسپایدرن: یک روز کاملا تازه»
اگرچه مجموع فروش کل و جهانی «اودیسه» اصلا قابل قیاس با این انیمیشن کوچک نیست، اما حضور یک اثر دستساز ۲ هزار دلاری بالای سر پروژههای چندصد میلیون دلاری هالیوود، تیتر اول مجلات سینمایی شد.
تحلیل جامعهشناختی: خستگی از هوش مصنوعی و آثار صیقلخورده
منتقدان و جامعهشناسان فرهنگی این بنبستشکنی را ناشی از دو مؤلفه میدانند: نخست، تبدیل شدن سینما به یک «کمدی تعاملی و جمعی» برای نسل جوان، و دوم، دلزدگی مخاطبان از تصاویر کامپیوترمحور و بیروح هوش مصنوعی (AI). تماشاگران نقصها و کیفیت نازل، اما «انسانی و بااصالت» این پروژه دو نفره را به آثار صیقلخورده و استودیویی ترجیح دادهاند و سینما رفتن برای این فیلم را به یک ترند رفتاری تبدیل کردهاند.
دکتر محمدحسن ارجمندی، پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی، در پژوهشهای خود کوشیده است این موسیقی نهفته در کلام را از محدوده سنتی عروض فراتر ببرد و به الگویی برای شناخت و سنجش وزن شعر در زبانهای مختلف تبدیل کند. او پس از دفاع از رساله دکتری خود با عنوان «شعرآهنگ» در سال ۱۴۰۳، در پژوهش پسادکتری «موسیقی کلام» به بررسی امکان سنجش وزن شعر در ۱۴ زبان اصلی دنیا پرداخته است؛ پژوهشی که به گفته او نشان میدهد میتوان با تکیه بر عناصر مشترکی، چون عدد، زمان و موسیقی، میان نظامهای متفاوت وزن شعر ارتباط برقرار کرد. ارجمندی در این مسیر، علاوه بر بررسی وزنهای شعر فارسی و زبانهای دیگر، به طراحی نرمافزاری برای وزنیابی شعر نیز پرداخته است؛ نرمافزاری که قرار است ریتم شعر را نیز برای مخاطب به اجرا درآورد. با دکتر محمدحسن ارجمندی درباره ایده موسیقی کلام، ظرفیتهای شعرآهنگ، تفاوت وزن در زبانهای جهان و جایگاه وزن شعر فارسی در این منظومه گفتوگو کردهایم.
فکر شعرآهنگ کجا و چگونه شکل گرفت؟
من همیشه در دوران تحصیلم علاقه خاصی به خلاصهسازی درسها داشتم. در دوره ارشد و دکتری بیشتر منابع درسی را خلاصه کردم. هم خودم میخواندم و هم در اختیار همکلاسیها میگذاشتم و همیشه از آنها استقبال میشد.
پس بهطور ذاتی علاقه خاصی به سادهسازی مفاهیم پیچیده و دشوار مثل عروض دارید.
کاملا درست است؛ درسی که همیشه همه ادبیاتیها با احتیاط از کنارش میگذرند. در پژوهشی که درباره پایاننامهها و رسالههای دانشگاه تهران انجام دادم، دریافتم از بیش از هزار پایاننامه و رساله تحصیلات تکمیلی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران از آغاز تا سال ۱۳۹۶، فقط پنج پایاننامه سهم درباره وزن شعر و عروض بود. ابتدا شروع کردم به سادهسازی و خلاصهسازی عروض. حتی نرمافزاری هم در اکسل طراحی کردم که صورت پیشرفته آن را در حوزه هوش مصنوعی در دست تولید داریم. بعد دیدم خلاصه عروض همچنان دشوار است و باید سادهتر شود.
پس تصمیم گرفتید شیوهنامهای جدید طراحی و پیشنهاد بدهید و این چنین بود که شعرآهنگ جان گرفت؟
البته به لطف خدا. به قول علامه طباطبایی «من به سرچشمه خورشید نه خود بردم راه/ ذرهای بودم و مهر تو مرا بالا برد». در این شیوهنامه سراغ عناصری رفتم که در تمام زبانها مشترک بود.
همه زبانها؟ یعنی از همان موقع به جهانیشدن این شیوه فکر میکردید؟
از اول که نه، اما وقتی طرح اصلی شعرآهنگ شکل گرفت دیدم سه عنصر در این طرح وجود دارد که در تمام زبانها و کشورها مشترک است: عدد، زمان و موسیقی.
نظریه موسیقی کلام چه زمانی شکل گرفت؟
بعد از دفاع از شیوه شعرآهنگ بهعنوان رساله دکتری به این فکر افتادم که این طرح قابلیت گسترش در سنجش وزن شعر سایر زبانها را دارد.
از نظریه موسیقی کلام برایمان بگوید.
این نظریه بیان میکند که هر سخن و نوشتهای موسیقی دارد. در واقع هجاها مانند نتهای موسیقی عمل میکنند. وقتی متنی را میخوانیم این موسیقی با ساز تارهای صوتی ما نواخته میشود. تمام انسانها در تمام زبانها هر روز دارند این موسیقی را مینوازند. مثال خوبش، جملات آغازین گلستان سعدی است که وقت خواندن و شنیدنش گویی ارکستری در حال اجراست و از همین روی بر جانها مینشیند. از سوی دیگر بخشی از خوشایندی سخنان سخنرانان بزرگ تاریخ مثل حضرت علیبنابیطالب (ع) ناشی از چینش خوشنوای هجاها در کنار هم است.
برویم سراغ طرح پسادکتری شما و ....
آشتی وزنهای شعر در زبانهای پرکاربرد دنیا.
آشتی؟ مگر قهر بودند؟
خیر، ولی هرکدام ساز خودشان را میزدند.
علاقهمند شدیم. لطفا بیشتر توضیح دهید.
پیشتر گفتم شیوه وزنشناسی شعرآهنگ براساس زمان، عدد و نت بنا شده؛ عناصر مشترکی که در تمام زبانها وجود دارد. پس به نظر میرسید میتوان وزن شعر همه زبانها را با شعرآهنگ سنجید. پس طرح پژوهشی موسیقی کلام را با این فرضیه، به بنیاد علم ایران تقدیم کردم ــ که خدا را شکر ــ به تصویب رسید و قرار شد در دانشگاه تهران به راهنمایی استاد دکتر محمود فضیلت پژوهش را آغاز کنم. پس ۱۴ زبان اصلی دنیا را انتخاب کردم. «یاعلی گفتیم و عشق آغاز شد.» و در نهایت دریافتم شعرآهنگ میتواند با تبدیل و تحلیل، وزن اشعار زبانهای دیگر را تعیین کند.
تبریک میگوییم. پس پژوهشگری ایرانی شیوهای را به ادبیات جهان معرفی کرده که میتواند معیار سنجش وزن شعر در تمام
زبانها باشد؟
بله. البته این آغاز راه است. باید این شیوه بهصورت عملیتر در دانشگاههای ادبیات ایران و جهان بازآزمایی و در محضر استادان زبانهای غیرفارسی در خارج و داخل کشور آزموده و ثابت شود. امیدوارم این اتفاق بیفتد و بهعنوان نمایندهای کوچک از ادبیات غنی فارسی، بتوانیم پرچم وزنشناسی شعر را در جهان به نام ایران بالا ببریم. البته ناگفته نماند که بعد از پژوهش و نگارش وزن شعر در هر زبان، آن بخش را به استادان همان زبان در دانشکده زبانهای خارجی دانشگاه تهران عرضه کردم و پس از تایید این دانشمندان، پژوهش را تکمیل کردم. جا دارد از این استادان به نام و با احترام یاد کنم. از استادان دکتر آیت حسینی، دکتر اعظم فرزانه لطفی، دکتر مریم حقروستا، دکتر زهرا محمدی، دکتر ایمان منسوببصیری، دکتر عباس فرهادنژاد، دکتر محمدباقر شعبانپور، دکتر حامد وفایی، دکتر محمد حسین حدادی و بالاخره دکتر مهدی رضائی از دانشگاه علامه طباطبایی.
در جریان این پژوهش چه نکتهای برایتان جالب بود؟
من انسان ایراندوستی هستم. همه چیز ایرانم را دوست دارم و از همه مهمتر ادبیاتش را. تا پیش از این، ادبیات فارسی را برترین ادبیات جهان میدانستم. شاید بخشی از این برتربینی به ایرانی و فارسیزبان بودنم برگردد، اما اکنون ــ بعد از یک سال پژوهش ــ با اطمینان و به دور از هر بیان احساسی میگویم دستکم در وزن شعر، ادبیات فارسی بر قله ادبیات جهان ایستاده است و برای این ادعا دلیل دارم. همیشه کشورهای غربی ــ طی قرنهای گذشته ــ کوشیدهاند باور غلط کم بودن را به ما بقبولانند، اما اینک به جان باور دارم که آنها دانسته این کار را کردهاند، چون میدانند اگر جلوی این رود خروشان استعداد و نبوغ ایرانی را نگیرند دیگر سهمی از علم و ادبیات و فرهنگ و موسیقی به آنها نخواهد رسید. ایرانیان بهطور خاص مردمانی برگزیده و برترند و کشورهای غربی این را میدانند و چند قرن است تمام همت خود را برای خاموشکردن این کوه آتشفشانی مصروف داشتهاند، اما ما همچنان میخروشیم و میجوشیم و ثابت میکنیم که به لطف خدا در همه چیز برتریم. دنیا باید برای علم و فرهنگ و ادبیات به دکان ما بیاید و ماناترین عطرهای علم و هنر و ادبیات را از ما خریداری کند.
اما دلیل شما بر برتری ادبیات ایران بر ادبیات سایر زبانهای جهان؟
در این مجال و مقال، فرصت نیست به همه جنبههای برتری ادبیات فارسی بر ادبیات دیگر زبانها بپردازم، پس به موضوع وزن شعر بسنده میکنم. با بهرهگیری از پژوهشها و نگاشتههای استادان وزنشناس فارسی مثل استادان ارجمند دکتر پرویز ناتل خانلری و دکتر ابوالحسن نجفی، ۵۵۰ وزن را در کتاب شعرآهنگ، همراه با نمونه شعر و نت هر وزن فهرست کردم و این تعداد به غیر از وزنهای جمعآورینشده اشعار محلی، اشعار ترانهها و تصنیفها و ... است که به گمانم این آمار را به هزار وزن خواهد رساند. من نمیدانم خاک ایران چه برکتی دارد که آدمهایی که از این خاک جوانه میزنند، بار طلا و جواهر میدهند. این رنگارنگی و این تنوع را نهفقط در وزن شعر که در تمام شئون زندگی، ادبیات و هنر ایرانیان از گذشته تا امروز میبینیم. این واقعیت زمانی در پژوهش موسیقیکلام بر من رخ نمود که دیدم در مقابل رنگارنگی وزنهای شعر فارسی ــ که تا این لحظه به ۵۵۰ وزن رسیده است ــ زبانهای پژوهششده، ۲ تا حداکثر ۱۰ وزن شعر دارند. تنها رقیب ما در این عرصه که شرایطی مانند کشور ما داشته و قرنها انگلیسیها تلاش کردهاند آنها را متوقف کنند و موفق نبودهاند، زبان و ادبیات سانسکریت و هندی است؛ که البته با زبان فارسی همریشهاند.
بله، همین طور است. زبان سانسکریت ــ که مادر زبان هندی است ــ با زبان فارسی خویشاوند است. جالب است بدانید شخصی به نام «پینگله»، دو قرن پیش از میلاد مسیح کتاب وزنشناسی با عنوان «چندسشاسترا» نوشت و در آن نزدیک به ۸۰۰ وزن را معرفی کرد و این نشانگر قوت زبان مردمان ایران و هند است. من امیدوارم بهعنوان نمایندهای کوچک از این سرزمین پهناور فرهنگی بتوانم با سفر به سایر کشورها نظریه موسیقی کلام را به ادبیاتدانان دیگر زبانها معرفی کنم تا همه زبانها وزن شعرشان را با شیوهای فارسی ــ ایرانی بسنجند. البته این امر نیازمند حمایت دولتی است که امیدوارم چنین شود.
در صحبتهایتان از نرمافزاری کاربردی صحبت کردید.
بله، نرمافزار تلفن همراه شعرآهنگ. بخش دوم طرح پسادکتری من طراحی نرمافزار وزنیابی است که با طراحی و دادههای من و با برنامهنویسی دوست عزیزم دکتر محمد رنجبرپور در حوزه هوش مصنوعی تولید خواهد شد. البته این نرمافزار قابل توسعه به همه زبانهاست، اما نسخه اول آن برای وزن شعر فارسی آماده شده است. شما شعری را برای اپلیکیشن میخوانید و وزن شعر را برای شما نمایش میدهد با نامگذاری به شیوه شعرآهنگ و عروض و مهمتر از همه، ریتم شعر را برای شما مینوازد و ما با این نرمافزار نظریه موسیقی کلام را در عمل به نمایش درمیآوریم.
