نعیم قاسم: «تسلیم» نمی‌شویم

به گزارش مشرق، جی.دی ونس معاون ترامپ در مصاحبه‌ای با کانال تلویزیونی نیوزمکس در پاسخ به اینکه به نظر او ایران تا چه مدت قادر به تحمل فشار اقتصادی خواهد بود، گفت: «می‌دانید، پیش‌بینی این موضوع همیشه دشوار است و صادقانه بگویم، تمرکز ما روی این موضوع نیست.»

ونس گفت: «ما اکنون تقریباً در مرحله جدیدی هستیم که در آن مؤثرترین ابزار، فشار اقتصادی است که ما بر آنها وارد می‌کنیم و این یک مرز باریک است زیرا در حالی که ما بر آنها فشار اقتصادی وارد می‌کنیم، آنها سعی خواهند کرد بر ما فشار اقتصادی وارد کنند.»

معاون رئیس جمهور آمریکادر ادامه ادعاهایش افزود: «آنها (ایران) تحت فشار زیادی هستند. این فشار برای هدف ما که اطمینان از نداشتن سلاح هسته‌ای است، مفید است، چه بتوانند چند هفته یا چند ماه یا احتمالا بیشتر دوام بیاورند.»

پیش از این، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا آغاز «خردکننده‌ترین عملیات اقتصادی» علیه ایران را اعلام کرده بود. او همچنین هشدار داد کشورهایی که موسسات مالی، مشاغل، فرودگاه‌ها یا نهادهای دولتی آنها از تهران حمایت می‌کنند، با عواقب اقتصادی جدی از سوی ایالات متحده روبه‌رو خواهند شد. به گفته ترامپ، واشنگتن به همه متحدان خود نیاز دارد تا در کنار ایالات متحده باشند.

معاون رئیس جمهور آمریکا در ادامه اعلام کرد واشنگتن در حال ورود به مرحله جدیدی از اعمال فشار اقتصادی بر ایران است و آن را موثرترین ابزار برای دستیابی به اهداف آمریکا می‌داند.

این اظهارات در حالی مطرح شد که وزارت خزانه‌داری تحریم‌های جدیدی را اعمال کرده و دولت وعده انزوای اقتصادی بی‌سابقه‌ای را داده است.

ایالات متحده استراتژی خود را در قبال تهران تغییر داده و وارد چیزی شده است که به ادعای ونس، «مرحله جدیدی» است که در آن اجبار اقتصادی نقش محوری دارد.

معاون ترامپ همچنین در اظهاراتی واهی افزود که اهرم مالی اکنون مکانیسم اصلی واشنگتن برای تغییر اجباری رفتار ایران است و این نشان دهنده فاصله گرفتن از رویکردهای قبلی است.

صادرات انرژی به عنوان اهرم

ونس تاکید کرد که افزایش تولید انرژی ایالات متحده می‌تواند دو هدف را دنبال کند یکی کاهش هزینه‌های سوخت داخلی و همزمان تشدید فشار بر اقتصاد ایران و مدعی شد: «اگر بتوانیم نفت و گاز کافی صادر کنیم تا به برخی از آمریکایی‌ها کمی در پمپ بنزین و کمی در قیمت انرژی سهولت دهیم، این امر فشار اقتصادی زیادی بر تهران نیز وارد می‌کند و محاسبات استراتژیک آن را تغییر می‌دهد.»

او در ادامه به این مساله اعتراف کرد که ایران همچنان می‌تواند دست به اقدامات تلافی جویانه بزند.

معاون رئیس جمهور ایالات متحده در بخش دیگری از صحبت‌هایش فشار اقتصادی علیه ایران را به «یک رقص ظریف» توصیف کرد و مدعی شد چنین اقدامی «موثرترین ابزار» ایالات متحده علیه ایران است.

ونس در ادامه اعتراف کرد که اهرم اصلی ایران دسترسی به تنگه هرمز است و افزود: «اگر بتوانیم، حتی این وضعیت را به جایی که قبلا بود برنگردانیم و بتوانیم نفت و گاز کافی خارج کنیم تا برای برخی از آمریکایی‌ها در پمپ‌ها کمی سهولت ایجاد کنیم، قیمت انرژی کمی کاهش می‌یابد.»

دیدارنیوز _ سرویس بین‌الملل: در پی تجاوز نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران در روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ و ترور آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر انقلاب، درگیری میان طرف‌ها آغاز شد و در روز چهلم، موقتا جنگ متوقف و آتش‌بس به مدت دو هفته برقرار شد.

به گزارش دیدارنیوز، روز شنبه (۲۲ فروردین)، مذاکرات طولانی میان ایران و آمریکا در اسلام‌آباد پاکستان برگزار شد اما طرفین با وجود مذاکره تا بامداد یکشنبه در اسلام آباد به توافقی نرسیدند. بنابر گزارش رسانه‌های داخلی، گفته می‌شود درخواست‌های آمریکا به ویژه درباره تنگه هرمز و اورانیوم غنی‌شده مانع از دستیابی به توافق شده است.

روز یکشنبه ۱۳ اردیبهشت، ترامپ اعلام کرد که پیشنهاد ایران قابل قبول نیست و مذاکرات در بن‌بست قرار دارد. روز دوشنبه ۱۴ اردیبهشت، حملات موشکی و پهپادی به امارات صورت گرفت، اما ایران این حملات را تایید نکرد. امارات مدعی شده که این حملات از سوی ایران انجام شده است.

پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت حملاتی از سوی آمریکا به بندرعباس و قشم صورت گرفت و نیروی دریایی ایران با ناوشکن‌های آمریکایی درگیر شد. همچنین صدای شدید پدافند هوایی در غرب تهران شنیده شد.

دوشنبه شب ۲۸ اردیبهشت، ترامپ مدعی شد که به دلیل درخواست چند کشور عربی، حمله دوباره به ایران را به تعویق انداخته است. بامداد یکشنبه ۳ خرداد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا ادعا کرد که به توافق با ایران نزدیک شده‌ایم.

ساعت ۲۲:۳۰ یکشنبه ۱۷ خرداد، جمهوری اسلامی ایران حملات موشکی خود را به اسرائیل، در پاسخ به حملات تل‌آویو به ضاحیه جنوبی بیروت آغاز کرد و تنش‌ها بار دیگر بالا گرفت. بامداد روز دوشنبه ۱۸ خرداد، اسرائیل به مناطقی در ایران حمله کرد. پس از یک روز درگیری نظامی، دو طرف پایان حملات را اعلام کردند.

بامداد روز چهارشنبه ۲۰ خرداد، آمریکا به بهانه سرنگون شدن یک هلی‌کوپتر در تنگه هرمز، انگشت اتهام را به سمت ایران نشانه گرفت و حملاتی را به جنوب کشورمان انجام داد که با پاسخ ارتش و سپاه مواجه شد. روز جمعه ۲۲ خرداد دو طرف از نزدیک شدن به توافق خبر دادند.

بامداد دوشنبه ۲۵ خرداد، ایران و آمریکا از توافق برای پایان جنگ گفتند و بامداد روز پنجشنبه ۲۸ خردادماه مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور ایران و دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا در فاصله زمانی کوتاهی متن یادداشت تفاهم اسلام‌آباد را به‌صورت دیجیتال و غیرحضوری امضا کردند.

روز جمعه ۲۹ خرداد، مذاکرات ایران و آمریکا که قرار بود در سوئیس برگزار شود، لغو شد. روز شنبه ۳۰ خرداد، هیات مذاکره‌کننده ایرانی به سرپرستی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس راهی سوئیس شد.

روز یکشنبه ۳۱ خرداد، مذاکرات سوئیس با حضور هیات‌های ایرانی و آمریکایی و میانجیگری دو کشور پاکستان و قطر برگزار شد. در پی تهدیدهای ترامپ در شروع مذاکرات، هیات ایرانی اعتراض خود را اعلام کرد و طبق گفته برخی رسانه‌ها مقامات سیاسی ایران از محل مذاکرات خارج شدند.

روز دوشنبه اول تیرماه، آمریکا تحریم نفت و پتروشیمی ایران را تا آخر مرداد لغو کرد.

روز دوشنبه ۸ تیرماه، آمریکا از نشست با ایران در دوحه خبر داد، اما تهران این موضوع را رد کرد.

بامداد ۱۷ تیرماه، آمریکا به بهانه حمله به چند کشتی در تنگه هرمز که ایران را مسوول آن دانسته، به چند شهر جنوبی کشورمان حمله کرد و ترامپ از پایان آتش‌بس با ایران خبر داد. در واکنش به این تجاوز نظامی، ارتش و سپاه مواضع آمریکا را در کشور‌های عربی هدف قرار دادند.

بامداد روز جمعه ۱۹ تیرماه، پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی و خانواده ایشان در حرم امام رضا (ع) به خاک سپرده شد.

روز شنبه ۳ مرداد و پس از حدود ۲ هفته، حملات آمریکا به جنوب ایران متوقف شد. بامداد روز پنجشنبه ۸ مرداد، آمریکا به بهانه حملات سپاه به پایگاه این کشور در اردن، بار دیگر به جنوب ایران حملات هوایی انجام داد.

ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز ۲۹ مرداد از آغاز عملیات اقتصادی خردکننده بی‌سابقه علیه جمهوری اسلامی ایران خبر داد.

لازم به ذکر است، اینترنت بین‌الملل در کشورمان که از زمان حمله هوایی روز شنبه (۹ اسفندماه ۱۴۰۴) به ایران قطع شده بود، سرانجام بعدازظهر روز سه‌شنبه ۵ خرداد ۱۴۰۵ پس از ۸۸ روز وصل شد هرچند که محدودیت‌ها و فیلترینگ شدید همچنان برقرار است.

پوشش خبر‌های جنگ، مذاکرات، تحولات منطقه و جهان در روز جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵:

ساعت: ۱۲:۳۴/ مخالفان نتانیاهو در یک قدمی پیروزی در انتخابات

طبق نتایج نظرسنجی روزنامه اسرائیلی معاریو، حزب یاشار به ریاست آیزنکوت، نسبت به هفته پیش، ۳ کرسی بیشتر به دست آورد و ۲۶ کرسی را به خود اختصاص داد؛ یعنی ۶ کرسی بیشتر از حزب لیکود که تشکیلات سیاسی متبوع نتانیاهو است.

بنیامین نتانیاهو و گادی آیزنکوت، دو گزینه اصلی نخست‌وزیری بعد از انتخابات آتی اسرائیل به شمار می‌آیند.

ساعت: ۱۰:۴۶/ ۸ کشته در سقوط هواپیما در آلاسکا 

به نقل از تسنیم، مقام‌های آمریکایی اعلام کردند هر ۸ سرنشین یک فروند هواپیمای چارتر که روز پنجشنبه در منطقه‌ای دورافتاده در غرب آلاسکا سقوط کرد، جان باخته‌اند.

این هواپیما هنگام نزدیک‌شدن به فرودگاه سایت راداری کیپ نیوِنهم سقوط کرد. بر اساس اعلام مقام‌های نظامی آلاسکا، عملیات جست‌و‌جو و امداد تأیید کرد که هیچ بازمانده‌ای وجود ندارد.

هواپیما از نوع Cessna ۴۴۱ بود و ۲ خلبان و ۶ مسافر داشت.

ساعت: ۱۰:۰۰/ وال‌استریت‌ژورنال: امارات فشار بر ایران را مرحله‌ای افزایش می‌دهد

وال‌استریت‌ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد محدود کردن مبادلات با ایران از سوی امارات بخشی از برنامه‌ای از پیش طراحی‌شده برای افزایش فشار و بازدارندگی بوده است.

بر اساس این گزارش، ابوظبی قصد قطع کامل روابط با تهران را ندارد و رویکرد خود را بر تشدید تدریجی محدودیت‌ها قرار داده است.

این منابع می‌گویند امارات ابتدا محدودیت‌های حمل‌ونقل کالا را افزایش خواهد داد و در صورت ادامه تنش‌ها، ممکن است اقدامات گسترده‌تری علیه نهاد‌های مرتبط با ایران در نظر بگیرد.

ساعت: ۰۹:۴۴/ گزارش اسپوتنیک از احتمال حمله اسرائیل به ترکیه

به گزارش رسانه اسرائیلی، برنامه‌ریزان استراتژیک اسرائیل به این نتیجه رسیده‌اند که ضمانت‌های دفاع جمعی از دارایی‌های نظامی ترکیه که در خارج از مرز‌های ترکیه فعالیت می‌کنند، محافظت نمی‌کند.

در این گزارش آمده است که محاسبه این است که نیرو‌های ترکیه مستقر در سوریه به طور خودکار تحت پوشش ماده ۵ قرار نمی‌گیرند.

فرض اسرائیل بر این است که در صورت تشدید اوضاع، ناتو دخالت نخواهد کرد.

دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، اعلام کرد که سوریه ظاهراً با اجازه دادن به استقرار نیرو‌های ترکیه در پایگاه هوایی ابوالظهور، در آستانه نقض توافق‌های امنیتی با اسرائیل است.

ساعت: ۰۸:۰۴/ آمریکا به چین و متحدانش برای تشدید فشار اقتصادی و انزوای ایران هشدار داد

ایالات متحده به متحدان خود و چین هشدار داد که به کارزار جدید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای منزوی کردن اقتصاد ایران بپیوندند.

قرار است شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در تاریخ ۲۴ سپتامبر (دوم مهرماه) به آمریکا سفر کند. 

ایران تهدید‌های آمریکا را «تروریسم اقتصادی» خواند و گفت این تهدید‌ها شکست خواهند خورد. ترامپ وعده داده است که «کوبنده‌ترین» عملیات اقتصادی تاریخ را علیه ایران اجرا کند.

اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، هم اظهارات رئیس‌جمهور را تکرار کرد و بر فشار اقتصادی بر تهران تأکید کرده است.

ترامپ و وزیر دارایی هنوز جزئیات اقداماتی را که قرار است علیه ایران انجام دهند، اعلام نکرده‌اند.

بسنت گفت که روز دوشنبه آینده در یک نشست خبری جزئیات بیشتری در این مورد ارائه خواهد کرد.

ساعت: ۰۵:۴۱/ کپلر: روز پنجشنبه تنها هفت شناور در تنگه هرمز تردد کردند

به نقل از بی بی سی، داده‌های اولیه کشتیرانی نشان می‌دهد که عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز در روز پنجشنبه نسبت به روز قبل کاهش یافته است.

تردد کشتی‌ها در این تنگه، در بحبوحه نگرانی‌های فزاینده و در حالی که مذاکرات صلح ایران و آمریکا همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، تحت تاثیر قرار گرفته است.

به گزارش رویترز، داده‌های شرکت دریابی دریایی کپلر نشان می‌دهد که تنها هفت کشتی باری در روز پنجشنبه از تنگه هرمز عبور کرده‌اند.

بنا به آمار کپلر، این تعداد معادل نصف کشتی‌هایی است که روز چهارشنبه از این منطقه عبور کردند. از این هفت شناور، چهار کشتی وارد تنگه هرمز شده و سه کشتی از آن خارج شدند.

به گزارش کپلر هیچ یک از این شناورها، نفتکش یا تانکر گاز طبیعی مایع نبوده است. با این حال، داده‌ها نشان می‌دهد که یک کشتی بسیار بزرگ حامل گاز پروپان و بوتان، از طریق مسیر ایران از تنگه هرمز خارج شده است.

در روز‌های اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بار‌ها تاکید کرده که آمریکا کنترل این تنگه را در اختیار دارد.

ساعت: ۰۳:۳۷/ گزارش‌ها از توقیف یک نفتکش در خلیج عدن به دست افراد مسلح

گزارش‌های امنیت دریایی حاکی است که یک نفتکش در آب‌های نزدیک سواحل یمن به دست شش فرد مسلح توقیف و به سوی سومالی هدایت شده است.

سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گفته که این کشتی هنگام حرکت به سمت غرب در خلیج عدن با یک قایق غیرمجاز روبه‌رو شد و پیام اضطراری ارسال کرد.

در ماه‌های اخیر حملات دزدان دریایی سومالی پس از بیش از یک دهه بار دیگر افزایش یافته است.

این حمله همزمان با تهدید‌های ایران درباره استفاده از حوثی‌های یمن برای مختل کردن کشتیرانی در دریای سرخ اتفاق افتاده است.

ساعت: ۰۲:۲۵/ تحریم‌های تازه آمریکا علیه حزب‌الله؛ تاکید بر ارتباط این گروه با ایران

آمریکا تحریم‌های تازه‌ای علیه حزب‌الله لبنان اعلام خواهد کرد و همزمان این گروه را بار دیگر در چارچوب تحریم‌های مربوط به تروریسم طبقه‌بندی می‌کند؛ اقدامی که هدف آن برجسته کردن ارتباط حزب‌الله با حکومت ایران عنوان شده است.

براساس بیانیه‌ای که رویترز مشاهده کرده، وزارت دارایی آمریکا حزب‌الله را بار دیگر به عنوان «تروریست جهانی به‌طور ویژه تعیین‌شده» معرفی می‌کند و می‌گوید که این گروه «در خدمت حکومت ایران و تحت فرمان نیروی قدس سپاه پاسداران» فعالیت می‌کند.

یک مقام آمریکایی به رویترز گفت که هدف از این اقدام، تاکید بر این است که حزب‌الله به نمایندگی از حکومت ایران عمل می‌کند و همچنین به‌روزرسانی مستندات رسمی درباره ارتباط این گروه با نیروی قدس سپاه پاسداران است.

حزب‌الله نخستین بار در سال ۲۰۰۱ در این چارچوب تحریمی قرار گرفت و آمریکا این گروه را همچنین در فهرست «سازمان‌های تروریستی خارجی» قرار داده است.

وزارت دارایی آمریکا روز پنجشنبه همچنین ۱۰ نفر را به اتهام انتقال مخفیانه پول برای حزب‌الله تحریم کرده است.

مقام آمریکایی گفت که این اقدامات جدا از تحریم‌های گسترده‌تری است که واشنگتن قصد دارد علیه ایران اعمال کند. اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، پیشتر گفته بود روز دوشنبه درباره «سخت‌ترین تحریم‌های تاریخ» علیه ایران توضیح خواهد داد.

ساعت: ۰۱:۵۵/ ادعای ترامپ: اگر لازم بود صد بار دیگر هم به ایران حمله می‌کردم

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در مصاحبه‌ای با شبکه رادیویی "دبلیو‌ای‌بی‌سی۷۷" با قاطعیت از تصمیم خود برای حمله به ایران دفاع کرده و گفت: «اگر لازم بود، صد بار دیگر هم همین کار را می‌کردم. آنها نمی‌توانند سلاح هسته‌ای داشته باشند و نخواهند داشت.»

او بار دیگر با تکرار این که ایران از نظر نظامی و رهبری کاملا تضعیف شده، مدعی شد: «آن‌ها البته هنوز تعدادی موشک و پهپاد دارند، اما توانایی‌شان برای ساخت این تجهیزات در حال حاضر در مقایسه با پنج ماه پیش بسیار پایین است. آنها پنج ماه پیش حملات مؤثری انجام می‌دادند، اما حالا برایشان دشوار است که هر هدفی را مورد حمله قرار دهند.»

ترامپ در ادامه افزود: «آن‌ها در وضعیت بدی قرار دارند. نرخ تورم‌شان به ۳۰۰ درصد رسیده است. پول ملی‌شان بی‌ارزش شده، نیرو‌های نظامی‌شان حقوق دریافت نمی‌کنند. برای همین در شرایط بسیار بدی قرار دارند.»

به گزارش مشرق، شش ماه پس از آغاز جنگ جهل روزه، سیاست آمریکا در قبال ایران بیش از آنکه نشانه یک راهبرد تازه باشد، نشانه بازگشت واشنگتن به همان مسیری است که دهه‌ها آن را آزموده و نتوانسته تهران را به پذیرش خواسته‌های خود وادار کند. دولت دونالد ترامپ جنگ را با این تصور آغاز کرد که فشار نظامی می‌تواند در مدت کوتاهی ایران را به تسلیم وادار کند؛ اما اکنون، پس از ناکامی در دستیابی به اهداف اعلام‌شده، بار دیگر تحریم و فشار اقتصادی به محور سیاست آمریکا تبدیل شده است.

این تغییر مسیر را می‌توان یکی از مهم‌ترین نشانه‌های بن‌بست راهبردی واشنگتن در برابر ایران دانست. در آغاز جنگ چهل‌روزه، ادبیات دولت ترامپ بر پیروزی سریع و تحمیل اراده آمریکا متمرکز بود. قرار بود توان نظامی ایران در مدت کوتاهی تضعیف شود و تهران در برابر فشار نظامی چاره‌ای جز پذیرش خواسته‌های واشنگتن نداشته باشد. اما طولانی‌شدن درگیری و استمرار مقاومت ایران نشان داد که معادله آن‌گونه که در واشنگتن محاسبه شده بود، پیش نرفته است.

اکنون ترامپ از آغاز «شدیدترین عملیات اقتصادی» علیه ایران سخن می‌گوید؛ سیاستی که قرار است با فشار بر شبکه‌های مالی، شرکت‌ها، دولت‌ها، مسیرهای انتقال نفت، ارز و حتی ثبت کشتی‌ها، اقتصاد ایران را بیش از گذشته تحت فشار قرار دهد.

اما پرسش اساسی این است: اگر فشار نظامی نتوانست ایران را وادار به تسلیم کند، چرا واشنگتن تصور می‌کند تکرار سیاست اقتصادی چند دهه گذشته می‌تواند نتیجه‌ای متفاوت ایجاد کند؟

بازگشت به سیاستی که قبلا آزموده شده است

گزارش شبکه چینی CGTN درباره راهبرد جدید ترامپ دقیقا بر همین تردید تمرکز دارد. این رسانه ضمن بررسی «جنگ اقتصادی ترامپ علیه ایران»، تأکید می‌کند که بسیاری از اقدامات جدید آمریکا در واقع ادامه همان سیاست‌هایی است که طی سال‌های گذشته اجرا شده‌اند.

ایران طی چند دهه تحریم، شبکه‌های مختلفی برای مقابله با محدودیت‌های مالی و تجاری ایجاد کرده است. بنابراین تحریم جدید الزاماً به معنای ایجاد یک ابزار جدید نیست؛ بلکه در بسیاری موارد افزایش شدت استفاده از ابزاری قدیمی است.

حتی اگر این فشارها بتوانند هزینه‌هایی بر اقتصاد ایران تحمیل کنند، مسئله اصلی برای آمریکا همچنان پابرجاست: تحریم زمانی از نظر سیاسی موفق تلقی می‌شود که بتواند رفتار طرف مقابل را تغییر دهد. تاکنون شواهد روشنی وجود ندارد که نشان دهد افزایش فشار اقتصادی به تنهایی می‌تواند تهران را به پذیرش خواسته‌های واشنگتن وادار کند.

رابرت مالی، نماینده پیشین آمریکا در امور ایران، نیز دقیقاً نسبت به همین منطق هشدار داده است. او گفته است تصور اینکه «اگر فشار اقتصادی جواب نداد، فشار اقتصادی بیشتر حتماً جواب می‌دهد» می‌تواند فریبنده و مغالطه‌آمیز باشد.

این اظهارنظر از آن جهت اهمیت دارد که انتقاد از سیاست ترامپ صرفاً از سوی مخالفان خارجی آمریکا مطرح نمی‌شود؛ بلکه بخشی از کارشناسان و چهره‌های سیاسی آمریکایی نیز نسبت به کارآمدی این رویکرد تردید دارند.

تحریم بیشتر، الزاما نتیجه بیشتر نیست

لورا روزن، روزنامه‌نگار آمریکایی، نیز تحریم‌های تازه را تا حدی اقدامی برای نشان دادن این دانسته که واشنگتن همچنان در حال انجام کاری است تا مجبور نشود بار دیگر به سمت تشدید نظامی حرکت کند.

اگر این برداشت درست باشد، «جنگ اقتصادی» ترامپ را باید نه یک ابتکار راهبردی، بلکه تلاشی برای مدیریت یک بن‌بست دانست؛ بن‌بستی که در آن آمریکا نمی‌تواند به‌سادگی اهداف نظامی خود را محقق کند و همزمان نمی‌خواهد شکست یا محدودیت‌های خود را بپذیرد.

در چنین شرایطی، فشار اقتصادی ابزار کم‌هزینه‌تری نسبت به جنگ مستقیم به نظر می‌رسد. اما این ابزار نیز بدون هزینه نیست.

جک راید، سناتور دموکرات آمریکا، هشدار داده است که ایران در عرصه انرژی جهان تأثیرگذار است و در برابر فشار شدید سکوت نخواهد کرد. از نگاه او، افزایش فشار بر تهران می‌تواند واکنش‌های منطقه‌ای به دنبال داشته باشد.

این نکته، یکی از تناقض‌های اصلی سیاست ترامپ را آشکار می‌کند. واشنگتن تلاش می‌کند هزینه فشار را بر ایران افزایش دهد، اما ایران نیز می‌تواند بخشی از این هزینه را به آمریکا، متحدان آن و بازار جهانی منتقل کند. در نتیجه، فشار اقتصادی الزاماً یک خیابان یک‌طرفه نیست.

تهدید علیه چین؛ حلقه ضعیف راهبرد ترامپ

یکی از مهم‌ترین مشکلات سیاست جدید ترامپ، مسئله اجرای واقعی آن در سطح بین‌المللی است. واشنگتن تهدید کرده کشورها و نهادهایی که به ایران در حوزه‌های مالی، نفتی و تجاری کمک کنند با مجازات روبه‌رو خواهند شد. اما اجرای چنین سیاستی زمانی امکان‌پذیر است که آمریکا بتواند شرکای اقتصادی بزرگ ایران را نیز وادار به همراهی کند.

آرنولد برنارد، تحلیلگر فرانسوی، در همین زمینه نسبت به امکان اجرای واقعی تحریم‌ها علیه چین ابراز تردید کرده است. او یادآوری می‌کند که آمریکا پیش‌تر نیز تلاش کرده بود برخی پالایشگاه‌های چینی خریدار نفت ایران را هدف قرار دهد، اما واکنش پکن و هزینه‌های احتمالی تحریم مؤسسات مالی بزرگ چین، اجرای جدی این سیاست را دشوار کرد.

این مسئله اهمیت زیادی دارد. تحریم ایران یک موضوع است و تلاش برای تحمیل آن به چین موضوعی کاملاً متفاوت. اگر واشنگتن برای اجرای سیاست جدید خود مجبور شود بانک‌ها و مؤسسات مالی بزرگ چینی را هدف قرار دهد، مسئله دیگر صرفاً «فشار بر ایران» نخواهد بود؛ بلکه می‌تواند به یک بحران اقتصادی و مالی میان دو قدرت بزرگ جهان تبدیل شود.

به همین دلیل، ادعای «شدیدترین عملیات اقتصادی» زمانی با واقعیت روبه‌رو می‌شود که آمریکا بخواهد تهدیدهای خود را عملی کند.

تهدیدهای توخالی یا آغاز یک بحران تازه؟

سفیر سابق آمریکا در اراضی اشغالی نیز تهدیدهای ترامپ را عمدتاً «جوسازی و توخالی» توصیف کرده و گفته است ابزارهای چندانی برای چنین اقدامی وجود ندارد که استفاده از آنها مستلزم تحمل اقدامات تلافی‌جویانه علیه آمریکا نباشد.

او در عین حال تأکید کرده است حتی اگر تهدیدهای واشنگتن جدی باشند، ایران هم آمادگی تحمل هزینه و فشار را دارد و هم ابزارهایی در اختیار دارد که می‌تواند از آنها برای واردکردن هزینه به آمریکا، شرکای آن و اقتصاد جهانی استفاده کند.

این اظهارنظر یک واقعیت مهم را برجسته می‌کند: فشار علیه ایران در خلأ اتفاق نمی‌افتد. ایران صرفاً یک اقتصاد تحت تحریم نیست؛ کشوری با موقعیت مهم انرژی، جغرافیای راهبردی و شبکه‌ای از روابط منطقه‌ای است. هرچه فشار آمریکا افزایش پیدا کند، احتمال واکنش متقابل نیز افزایش خواهد یافت و همین مسئله می‌تواند هزینه‌های سیاست ترامپ را بالا ببرد.

سی ان ان و اعتراف به یک جنگ فرسایشی

شبکه سی ان ان نیز در تحلیل خود درباره راهبرد جدید ترامپ تأکید کرده که موفقیت جنگ اقتصادی علیه ایران به ماه‌ها یا حتی سال‌ها فشار مستمر و همراهی چین، اروپا و کشورهای منطقه نیاز دارد. همین نکته شاید مهم‌ترین تفاوت میان وعده‌های اولیه ترامپ و وضعیت امروز باشد.

جنگی که قرار بود سریع باشد، طولانی شد. فشار نظامی که قرار بود ایران را وادار به تسلیم کند، به بن‌بست رسید. و اکنون سیاستی که قرار بود جایگزین جنگ باشد، خود به یک فرآیند فرسایشی چندساله نیاز دارد. این فاصله میان وعده و واقعیت، مهم‌ترین نقطه ضعف سیاست ترامپ در برابر ایران است.

در ابتدای جنگ، واشنگتن از تغییر سریع معادلات سخن می‌گفت؛ امروز اما برای تحقق اهداف اقتصادی خود از فشار مستمر در ماه‌ها و حتی سال‌های آینده صحبت می‌شود. این تغییر ادبیات، به‌خودی‌خود نشان می‌دهد که محاسبات اولیه آمریکا درباره توان و اراده ایران تا چه اندازه با واقعیت فاصله داشته است.

سیاست جدید یا اعتراف به شکست؟

در نهایت، سیاست اقتصادی جدید ترامپ را نمی‌توان جدا از نتیجه جنگ نظامی تحلیل کرد. اگر آمریکا در دستیابی به اهداف نظامی خود موفق شده بود، اساساً نیازی به اعلام یک «عملیات اقتصادی» گسترده و جدید وجود نداشت. بازگشت به تحریم‌های شدیدتر در شرایط کنونی نشان می‌دهد که ابزار نظامی نتوانسته آن نتیجه سیاسی مورد انتظار واشنگتن را ایجاد کند.

البته تحریم‌ها می‌توانند برای ایران هزینه‌زا باشند و فشار بیشتری بر اقتصاد و بازار انرژی وارد کنند. اما تحمیل هزینه اقتصادی با دستیابی به پیروزی سیاسی دو مفهوم متفاوت است.

ترامپ اکنون در حال آزمودن نسخه‌ای است که پیش از او نیز دولت‌های متعدد آمریکا علیه ایران به کار گرفته‌اند. تحریم‌های گسترده، فشار حداکثری، تهدید ثانویه و تلاش برای قطع ارتباط ایران با اقتصاد جهانی، همگی بارها تجربه شده‌اند.

بنابراین مسئله اصلی این نیست که آیا آمریکا می‌تواند فشار بیشتری ایجاد کند؛ احتمالاً می‌تواند. مسئله این است که آیا این فشار بیشتر می‌تواند همان هدفی را محقق کند که فشارهای نظامی نتوانستند؟ به نظر می‌رسد واشنگتن پس از شش ماه، نه با یک راهبرد تازه، بلکه با نسخه شدیدتر همان سیاست قدیمی بازگشته است؛ سیاستی که دهه‌ها آزموده شده اما نتوانسته ایران را به تسلیم وادار کند.

در این معنا، «جنگ اقتصادی» ترامپ بیش از آنکه نشانه قدرت جدید آمریکا باشد، می‌تواند نشانه محدودشدن گزینه‌های آن در برابر ایران باشد؛ تکرار همان فشاری که قرار بود تهران را تسلیم کند، اما اکنون پس از شکست در میدان نظامی، دوباره به ابزار اصلی واشنگتن تبدیل شده است.