قاب مشترک ایران در روز غدیر

نمایش قطعات به‌جامانده از پهپادها و جنگنده‌های سرنگون‌شده در جریان درگیری‌ها، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشته و برخی رسانه‌ها این مجموعه را «نمایشگاه غنایم جنگی ایران» توصیف کرده‌اند

جوان آنلاین: یک عصر گرم تابستان، اگر از کنار مسجد‌های محله‌های مختلف شهر رد شویم، احتمالاً با صحنه‌های متفاوتی روبه‌رو می‌شویم. بعضی مسجد‌ها درهایشان باز است و چند نوجوان گوشه حیاط یا شبستان نشسته‌اند و برخی دیگر در ساعتی که مدرسه تعطیل است و وقت آزاد جوان‌ها و نوجوان‌ها بیشتر از همیشه است، تقریباً خالی‌اند. همین تصویر ساده، یک سؤال قدیمی را دوباره زنده می‌کند که چرا بخشی از نوجوان‌ها و جوان‌ها کمتر از گذشته با مسجد ارتباط دارند و اگر قرار باشد دوباره به مسجد برگردند، از آن چه می‌خواهند. برای پیدا کردن جواب، بهتر است این بار به جای مدیران و مسئولان و کارشناسان، سراغ خود نوجوان‌ها و جوان‌ها برویم. نه اینکه از آنها بپرسیم «چرا مسجد نمی‌روید» و منتظر فهرستی از جواب‌های آماده باشیم، بلکه بپرسیم اگر مسجد محله قرار بود بخشی از زندگی آنها باشد، چه شکلی پیدا می‌کرد. جواب‌ها شبیه هم نیستند. یکی از کمبود برنامه می‌گوید و دیگری از زیاد بودن برنامه‌های رسمی و یکی از رفتار بزرگ‌تر‌ها گلایه دارد و یکی دیگر مسجد را دوست دارد، اما می‌گوید مسجد محله‌شان جایی برای نسل او ندارد. 

 حس می‌کنم مسجد بیشتر برای بزرگ‌ترهاست

سارا، ۱۶ ساله، از آن دسته نوجوان‌هایی است که گاهی همراه مادرش به مسجد می‌رود، اما خودش را مسجدی نمی‌داند. وقتی از او می‌پرسیم چرا، قبل از جواب دادن کمی فکر می‌کند و می‌گوید: «من با خود مسجد مشکلی ندارم، ولی وقتی وارد مسجد می‌شوم، بیشتر آدم‌های بزرگ‌تر را می‌بینم و برنامه‌ها هم معمولاً برای آنها طراحی شده است. اگر یک نوجوان هم باشد، باید خودش را با همان فضا وفق بدهد.»

او می‌گوید: اگر قرار باشد بیشتر به مسجد برود، دوست دارد «یک فضای واقعی برای نوجوان‌ها» وجود داشته باشد و توضیح می‌دهد «نه اینکه یک اتاق بدهند و بگویند این هم فضای نوجوانان و بعد باز هم یک بزرگ‌تر بیاید و بگوید چه کار کنید. دوست دارم خودمان هم در تصمیم‌گیری نقش داشته باشیم.»

از نظر او مسجد می‌تواند محلی برای گفت‌و‌گو و فعالیت‌های مختلف باشد و فقط برنامه‌های مذهبی نداشته باشد. او می‌گوید: «مثلاً دوست دارم با چند نفر از بچه‌های محله یک کار رسانه‌ای انجام بدهیم و از آدم‌های قدیمی محله فیلم بگیریم یا برای بچه‌های کوچک‌تر برنامه برگزار کنیم. اگر قرار باشد فقط بنشینیم و گوش بدهیم، احتمالاً خیلی زود خسته می‌شوم.»

 مشکل من این است که هر وقت می‌روم، امر و نهی می‌شنوم!

امیر، ۱۸ ساله، چند سال قبل بیشتر به مسجد می‌رفته است، اما حالا به گفته خودش «تقریباً فقط در بعضی مناسبت‌ها» سراغ مسجد می‌رود. 

دلیلش را این‌طور توضیح می‌دهد «گاهی آدم حس می‌کند بیشتر از اینکه با او حرف بزنند، دارند به او می‌گویند چه کار نکند. گوشی دستت نباشد، این‌طور ننشین، این‌طور حرف نزن، لباس این‌طور نباشد. خب وقتی یک نوجوان یا جوان هر بار که وارد جایی می‌شود منتظر تذکر باشد، طبیعی است که کمتر برود.»

او تأکید می‌کند که منظورش بی‌قانونی نیست و می‌گوید «هر جایی قانون دارد، اما فرق است بین اینکه قانون داشته باشی و اینکه نوجوان احساس کند از همان اول متهم است.» امیر می‌گوید اگر قرار باشد مسجد برای جوان‌ها جذاب‌تر شود، «باید اول اعتماد شکل بگیرد» و ادامه می‌دهد: «اگر یک جوان را مسئول یک کار کنید، خودش بیشتر مراقب رفتار و کارش است، ولی اگر از اول فکر کنید قرار است خرابکاری کند، هیچ وقت احساس نمی‌کند اینجا برای خودش است.»

 من اگر مسجد بروم، دوست دارم دوستم هم آنجا باشد

محمد، ۱۴ ساله، نگاه ساده‌تری دارد. او بیشتر از هر چیز دنبال جایی برای بودن با دوستانش است و می‌گوید «من مسجد را بد نمی‌دانم، ولی خب دوست‌هایم آنجا نیستند. اگر دوستم باشد، من هم می‌روم.»

وقتی می‌پرسیم در مسجد چه کاری دوست دارد انجام دهد، می‌خندد و می‌گوید: «ورزش، بازی، مسابقه، هر چیزی که با بچه‌ها باشد.»

بعد خودش اضافه می‌کند که مسجد برایش نباید فقط محل کلاس باشد و می‌گوید: «اگر مثلاً عصر‌ها بتوانیم برویم فوتبال یا بازی کنیم و بعد نماز هم بخوانیم، خوب است، ولی اگر فقط بگویند بیا کلاس فلان، شاید نروم.»

برای محمد، مسئله چندان پیچیده نیست. مسجد باید جایی باشد که دوستانش را ببیند و بتواند چند ساعت در آن بماند. 

 برای دختر‌ها هم باید جایی برای ماندن باشد

نگار، ۲۱ ساله، دانشجو است و می‌گوید در کودکی رابطه بیشتری با مسجد داشته است. به گفته او، یکی از تفاوت‌های امروز با گذشته این است که «بعضی مسجد‌ها برای دختر‌ها برنامه دارند، اما کمتر فضایی دارند که دختر جوان بتواند خودش در آن فعالیت کند.»

او می‌گوید: «گاهی برنامه برای دختر‌ها برگزار می‌شود، ولی طراحی برنامه را بزرگ‌تر‌ها انجام می‌دهند و ما فقط شرکت‌کننده هستیم. اگر قرار باشد جوان‌ها جذب شوند، باید بتوانند چیزی را خودشان بسازند.»

نگار معتقد است مسجد می‌تواند برای دختران هم پاتوق اجتماعی باشد، البته به شرطی که «پاتوق را فقط با چند کلاس اشتباه نگیریم.» 

او پیشنهاد می‌کند دختر‌های جوان مسجد بتوانند گروه‌های کتابخوانی و فعالیت اجتماعی و خیریه و رسانه‌ای راه بیندازند و می‌گوید: «اگر دختر‌ها قرار باشد فقط برای شرکت در مراسم دعوت شوند، ارتباطشان با مسجد محدود می‌ماند.»

 متولیان مسجد باید بفهمند جوان امروز چه دغدغه‌ای دارد

رضا، ۲۶ ساله، خودش را نه مسجدگریز می‌داند و نه مسجدی و می‌گوید در سال‌های مختلف زندگی‌اش ارتباطش با مسجد کم و زیاد شده است. 

از نظر او، یکی از مشکلات این است که «گاهی متولیان مسجد درباره چیز‌هایی با جوان حرف می‌زنند که مسئله اصلی زندگی او نیست.» او توضیح می‌دهد: «جوان امروز ممکن است دغدغه کار و آینده شغلی داشته باشد، درباره ازدواج و رابطه و خانواده سؤال داشته باشد، اضطراب داشته باشد، درباره مهاجرت فکر کند و هزار مسئله دیگر داشته باشد. اگر مسجد فقط بخواهد درباره موضوعات کلی با او حرف بزند، ارتباط برقرار نمی‌شود.»

رضا می‌گوید مسجد می‌تواند «محل گفت‌و‌گو درباره زندگی واقعی» باشد و اضافه می‌کند: «مثلاً یک شب چند جوان بنشینند و درباره کار و مهارت و آینده شغلی حرف بزنند و یک آدم متخصص هم دعوت شود. یک شب درباره مسائل خانواده حرف بزنند. یک شب فیلم ببینند و درباره‌اش بحث کنند. اینها هم می‌تواند بخشی از زندگی مسجد باشد.»

 من مسجد می‌روم، چون آنجا آدم‌هایی هستند که می‌شناسم

در میان این حرف‌ها، علی ۱۹ ساله، نظر متفاوتی دارد. او همیشه به مسجد محله‌شان می‌رود و دلیلش را نه برنامه خاصی می‌داند و نه امکانات. 

او می‌گوید: «من از بچگی آنجا بودم و آدم‌های مسجد را می‌شناسم. وقتی می‌روم، احساس غریبی نمی‌کنم.»

او معتقد است همین حس آشنایی برای یک نوجوان مهم است و می‌گوید: «اگر یک نوجوان وارد مسجد شود و کسی او را نشناسد و فقط بگویند ساکت باش و این کار را نکن، احتمالاً دفعه بعد نمی‌آید. ولی اگر یک نفر اسمش را بداند و احوالش را بپرسد، فرق می‌کند.»

علی حتی معتقد است مسجد می‌تواند جایی باشد که نوجوان «یک بزرگ‌تر قابل اعتماد» پیدا کند و می‌گوید: «گاهی آدم با خانواده‌اش درباره بعضی چیز‌ها راحت نیست و شاید با معلم هم نتواند حرف بزند. اگر در مسجد یک آدم مطمئن باشد که فقط نصیحت نکند و واقعاً گوش بدهد، خیلی چیز‌ها عوض می‌شود.»

 برنامه زیاد داریم، ولی چیزی که خودمان بخواهیم کم داریم

مریم، ۱۷ ساله، برخلاف تصور رایج معتقد است مشکل کمبود برنامه نیست. او می‌گوید: «اتفاقاً بعضی مسجد‌ها برنامه زیاد دارند. مشکل این است که برنامه‌ها را برای ما طراحی می‌کنند، نه با ما!»

او می‌گوید اگر از نوجوان‌ها قبل از برنامه سؤال شود، ممکن است پیشنهاد‌های متفاوتی داشته باشند و ادامه می‌دهد: «مثلاً شاید ما اصلاً کلاس دیگری نخواهیم. شاید بخواهیم یک اردو برویم یا یک گروه درست کنیم و یک کار اجتماعی انجام بدهیم یا یک فیلم بسازیم.»

از نظر او، «اعتماد» مهم‌تر از جذابیت ظاهری برنامه است و می‌گوید: «اگر به من اعتماد کنند، احتمالاً خودم هم برای مسجد وقت می‌گذارم.»

 گاهی فقط می‌خواهم یک جایی باشد که دور هم بنشینم

شاید ساده‌ترین حرف را یک نوجوان ۱۵ ساله می‌زند که ترجیح می‌دهد نامش در گزارش نیاید. 

او می‌گوید: «گاهی آدم فقط می‌خواهد با دوستش یک‌جا بنشیند و حرف بزند. همه جا هم که نمی‌شود رفت. بعضی جا‌ها باید پول خرج کنی. اگر مسجد طوری باشد که بتوانیم عصر برویم آنجا و کسی هم کاری به کارمان نداشته باشد، خوب است.»

بعد از کمی مکث اضافه می‌کند: «البته اگر یک برنامه هم باشد که دوست داشته باشیم، شرکت می‌کنیم.»

این شاید همان چیزی باشد که در تعریف رسمی از اوقات فراغت کمتر دیده می‌شود و نوجوان همیشه برای بودن در یک مکان، به برنامه مشخص نیاز ندارد. 

گاهی فقط به یک جای امن و آشنا برای بودن نیاز دارد. 

 مسئله فقط «آمدن» نیست

حرف‌های این نوجوان‌ها و جوان‌ها یک جواب واحد برای سؤال «چرا مسجد نمی‌روید» نمی‌سازد. یکی از فضای رسمی فاصله گرفته و دیگری از تذکر‌های مداوم خسته شده است و یکی مسجد را متعلق به بزرگ‌تر‌ها می‌داند و دیگری می‌گوید دوستانش آنجا نیستند و یکی برنامه‌های مسجد را کافی نمی‌داند و دیگری معتقد است برنامه زیاد است، اما سهم نوجوان در طراحی آن کم است. در میان این تفاوت‌ها، اما چند خواسته مشترک دیده می‌شود و نوجوان‌ها بیش از آنکه دنبال یک مسجد متفاوت باشند، دنبال رابطه متفاوتی با مسجد هستند. 

می‌خواهند دیده شوند و حرفشان شنیده شود و در تصمیم‌گیری سهم داشته باشند و مسئولیت بگیرند و بتوانند بخشی از وقتشان را آنجا بگذرانند و مسجد برایشان فقط محل حضور در یک مراسم نباشد. 

شاید به همین دلیل، سؤال مهم‌تر از «چرا به مسجد نمی‌آیی» این باشد که «اگر قرار باشد مسجد محله‌ات را برای خودت تعریف کنی، چه چیزی را در آن تغییر می‌دهی.» 

جواب این سؤال شاید مسیر متفاوتی پیش پای مسجد بگذارد. مسجدی که نوجوان در آن فقط مخاطب نباشد و بتواند عضو باشد و مسجدی که فقط برای او برنامه نگذارد و بخشی از برنامه را به خود او بسپارد و مسجدی که از نوجوان فقط حضور نخواهد و به او نقش بدهد. 

شاید مسئله در نهایت این نباشد که نوجوان‌ها مسجد را نمی‌خواهند. شاید مسئله این باشد که هنوز دقیقاً نمی‌دانند در مسجدی که برایشان ساخته شده است، چه جایگاهی دارند؛ و اگر قرار باشد مسجد دوباره پاتوق جوان‌های محله شود، شاید اولین قدم نه یک برنامه تازه و نه یک تبلیغ تازه، بلکه یک سؤال ساده باشد که واقعاً از خودشان پرسیده شود و جوابش هم واقعاً شنیده شود.

جوان آنلاین: با پایان مهلت دوماهه تفاهم‌نامه ایران و امریکا، ترامپ دستور توقف مذاکرات را صادر کرده است؛ اقدامی که هرچند با هدف فلج کردن اقتصاد ایران از طریق تداوم محاصره دریایی توجیه می‌شود، اما به نظر می‌رسد امریکا پس از ناکامی در دستیابی به اهداف خود از مسیر نظامی، قصد دارد با خرید زمان، راهی برای خروج از این بحران پیدا کند. با این حال، تداوم کنترل ایران بر تنگه هرمز، تلاش ترامپ را برای یک خروج آبرومندانه یا معرفی خود به‌عنوان پیروز جنگ دشوارتر کرده است. 

در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، پیش از این تهدید می‌کرد در صورت نرسیدن به توافق با ایران در مهلت دوماهه، حملات نظامی گسترده‌ای را از سر خواهد گرفت - حملاتی که به ادعای او از زمان جنگ جهانی دوم بی‌سابقه خواهد بود -، اما با پایان مهلت تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، اکنون همزمان هم گزینه نظامی را کنار گذاشته و هم مسیر دیپلماسی را. 

در همین چارچوب، شبکه «سی‌ان‌ان» شامگاه سه‌شنبه به نقل از مقامات امریکایی گزارش داد که ترامپ به دستیاران خود دستور داده تمام مذاکرات با ایران متوقف شود. در این گزارش آمده است: «مقامات امریکایی به متحدان این کشور اطلاع دادند که در حال تغییر راهبرد خود از حملات نظامی و حرکت به سمت خفه کردن تدریجی اقتصاد ایران هستند». این منابع که نام‌شان فاش نشد، به سی‌ان‌ان گفتند: «ترامپ از تسلیم نشدن ایران در برابر خواسته‌هایش ناراضی است و می‌خواهد منتظر بماند تا سران ایران تمایل مجددی برای رسیدن به توافقی که به دنبال آن است، نشان دهند». سی‌ان‌ان همچنین افزود که انتظار می‌رود تحریم‌های شدیدی به‌زودی علیه ایران اعمال شود. پیش از این نیز ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث‌سوشال» نوشته بود: «هیچ گفت‌و‌گو یا مذاکره‌ای با ایران در جریان نیست و برنامه‌ای برای آن وجود ندارد. محاصره دریایی به قوت خود باقی است». او البته عصر دیروز در پاسخ به این سؤال خبرنگار که آیا مذاکرات با ایران را از سر می‌گیرید، گفت که شاید در یک مقطع زمانی این کار را بکند. 

ترامپ و برخی مقامات کاخ سفید بار‌ها ادعا کرده‌اند که ترجیح می‌دهند اختلافات با ایران را از مسیر دیپلماسی حل کنند، اما توقف مذاکرات همزمان با عقب‌نشینی موقت از گزینه نظامی نشان می‌دهد که واشینگتن برنامه روشنی برای خروج از این بحران ندارد. ازاین‌رو، این گمانه‌زنی مطرح است که ترامپ روی فشار اقتصادی و ادامه محاصره برای کشاندن تهران به پای میز مذاکره و گرفتن امتیازات بیشتر حساب باز کرده است. 

سی‌ان‌ان هم این مسئله را تأیید کرده و دیروز نوشت: «کاخ سفید با تغییر استراتژی از تلاش برای تحت فشار قرار دادن ایران در بازه کوتاه‌مدت فاصله گرفته و به سمت تلاش بلندمدت‌تر برای خفه کردن تهران از طریق فشار اقتصادی و نظامی مداوم حرکت می‌کند. به نظر می‌رسد هدف این راهبرد، افزایش فشار به مرور زمان است تا زمانی که ایران تمایل بیشتری به پذیرش شرایط ترامپ داشته باشد». 

به نظر می‌رسد ترامپ با ادامه محاصره تلاش دارد برای خود زمان بخرد و راهی برای خروج آبرومندانه از وضعیتی پیدا کند که به نوشته واشینگتن‌پست، او را در یک «باتلاق» گرفتار کرده است. با این حال، عزم ایران برای حفظ کنترل بر تنگه هرمز و جلوگیری از عبور و مرور کشتی‌ها می‌تواند محاسبات ترامپ را پیچیده‌تر کند، چراکه ادامه این وضعیت، علاوه بر افزایش فشار بر امریکا، خسارت‌های سنگینی به اقتصاد جهانی وارد خواهد کرد. 

 تنگه در دستان ایران 

برخلاف ادعای ترامپ که گفته تنگه هرمز باز است و کنترل آن دست ارتش امریکاست، وال‌استریت‌ژورنال دیروز در گزارشی با بیان اینکه تهران عملاً مسیر کشتی‌ها در هرمز را تعیین می‌کند، نوشت: «آنچه امروز در تنگه هرمز دیده می‌شود، بیش از آنکه نشانه موفقیت محاصره امریکا باشد، محدودیت قدرت واشینگتن را در برابر توان ایران برای مختل‌کردن یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های جهان نشان می‌دهد. ایران عملاً بر مسیر عبور کشتی‌ها اثر گذاشته و امریکا میان پاسخ نظامی و خطر گسترش جنگ گرفتار شده است». رویترز نیز دیروز گزارش داد که حرکت کشتی‌ها در تنگه هرمز همچنان با کاهش شدید روبه‌رو بوده، به طوری که طی روز سه‌شنبه تنها شش کشتی از این منطقه عبور کرده‌اند. 

از آنجا که انتخابات کنگره در نوامبر برگزار می‌شود، هرگونه اشتباه محاسباتی ترامپ می‌تواند به زیان جمهوری‌خواهان و به سود دموکرات‌ها تمام شود که برای تصاحب کرسی‌های بیشتر در کنگره دندان تیز کرده‌اند و می‌توانند از شکست دولت در برابر ایران علیه جمهوری‌خواهان استفاده کنند. ازاین‌رو، به نظر می‌رسد ترامپ دست‌کم تا زمان برگزاری انتخابات از تشدید مستقیم درگیری پرهیز کرده و به تنها اهرم فشار خود در این برهه یعنی محاصره دریایی اکتفا کند. 

با این وجود، مقامات ارشد جمهوری اسلامی با تعیین شروط شش‌گانه هشدار داده‌اند که تا زمانی که مطالبات ایران، به‌ویژه دارایی‌های بلوکه‌شده، آزاد نشود، تنگه هرمز را باز نخواهند کرد. ازاین‌رو، امیدواری ترامپ به موفقیت محاصره دریایی برای تحت فشار قرار دادن تهران با موانع و پیچیدگی‌های جدی روبه‌روست، چراکه ایران نشان داده حاضر نیست در برابر فشار اقتصادی و محاصره دریایی از مطالبات خود عقب‌نشینی کند. 

روزنامه فایننشال‌تایمز هم دیروز در گزارشی با بیان اینکه ایران برای هرگونه سناریویی آماده است، نوشت که اگر واشینگتن فشار‌ها را تشدید کند، ایران ممکن است درگیری را فراتر از خاورمیانه گسترش دهد و احتمالاً دارایی‌های ایالات متحده را در بلغارستان و قبرس هدف قرار دهد. همچنین، به ادعای این روزنامه، ایران در نظر دارد کابل‌های فیبر نوری زیر دریا را در تنگه هرمز مورد بررسی قرار دهد، زیرا مقامات تهران تجدید جنگ را اجتناب‌ناپذیر می‌دانند و هشدار می‌دهند که حملات به زیرساخت‌های ایران می‌تواند باعث انتقام‌جویی علیه اهداف خارج از منطقه شود.

منبع: تسنیم