رضا سلیماننوری در گفتوگو با ایسنا با اشاره به جایگاه جشن «چله تموز» در فرهنگ ایران باستان، اظهار کرد: چله تموز که با عنوان «چله بزرگ» نیز شناخته میشود، یکی از جشنهای کهن ایرانی است که امروزه تقریباً به دست فراموشی سپرده شده، در حالی که در گذشته بخشی از چرخه طبیعی زندگی مردم و بهویژه کشاورزان را تشکیل میداد.
وی با بیان اینکه شادی در فرهنگ ایران باستان جایگاهی بنیادین داشته است، ادامه داد: در اندیشه ایرانیان کهن، زندگی بر پایه شادی و نشاط استوار بود و غم و اندوه و گریه امری اهریمنی و برخلاف خواست خداوند تلقی میشد. از همین رو مردم در مناسبتهای مختلف گرد هم میآمدند که با مهرورزی، همدلی و برگزاری جشنها، زندگی را با نشاط بیشتری سپری کنند.
این خراسان پژوه اضافه کرد: همانگونه که از نام این جشن برمیآید، چله تابستان یا چله تموز، ۴۰ روز پس از آغاز فصل تابستان برگزار میشد. شرایط اقلیمی ایران به گونهای بود که در بسیاری از مناطق، کشاورزان تا آن زمان محصولات خود را برداشت کرده بودند و به همین دلیل این جشن را میتوان آیینی برای سپاسگزاری از نعمتهای الهی و پایان بخشی از فعالیتهای کشاورزی دانست.
سلیماننوری با اشاره به پیشینه تاریخی این آیین، بیان کرد: اگر این فرضیه را بپذیریم که جشن چله تموز با برداشت محصول پیوند داشته است، میتوان قدمت آن را به دوران یکجانشینی و آغاز کشاورزی در ایران نسبت داد. بسیاری از جشنهای طبیعی که در ابتدا با هدف سپاسگزاری از خداوند و درخواست برکت بیشتر برگزار میشدند، به مرور زمان جنبه آیینی و فرهنگی پیدا کردند و به بخشی از هویت ایرانی تبدیل شدند.
وی خاطرنشان کرد: جشن چله تموز در اصل یک جشن کشاورزی است که با ایزد «تیشتر»، ایزد باران و کشاورزی، ارتباط دارد. این آیین از یادگارهای دوران بسیار کهن ایران بزرگ به شمار میرود و اگرچه زمان دقیق شکلگیری آن مشخص نیست، اما ریشههای آن را باید در اسطورههای دوره مهری و حتی سنتهای کهنتر جستوجو کرد.
این خراسانپژوه ادامه داد: چله تموز با گرمترین روزهای سال و تغییرات طبیعی فصل تابستان ارتباط دارد. ماه تموز در تقویم سریانی و گریگوری تقریباً با دهم مردادماه انطباق پیدا میکند و همین مسئله نشاندهنده پیوند این جشن با گاهشماریهای کهن و آیینهای مرتبط با کشاورزی …
