گفتوگوی حمید ضیاییپرور ـ استاد ارتباطات ـ با ایسنا به یکی از چالشبرانگیزترین پدیدههای فضای رسانهای ایران اختصاص دارد؛ مفهومی که اینروزها با عنوان «انسانرسانه» شناخته میشود اما به گفته این استاد، در ادبیات جهانی هیچ معادلی ندارد و آن را باید در قالب مفاهیمی چون «اینفلوئنسری» و «روزنامهنگاری شهروندی» جست.
ضیاییپرور با نفی رویکردهای صرفاً نظارتی و امنیتی، ریشه رشد این پدیده را در افول نفوذ رسانههای رسمی و غیبت آنها در پلتفرمهای خارجی میداند و تأکید دارد که این فعالان، فارغ از نبود تخصصهای حرفهای، به دلیل آگاهی از سازوکارهای وایرالشدن و جذب مخاطب، به بازیگرانی تأثیرگذار در افکار عمومی تبدیل شدهاند.
ضیاییپرور با این حال در این گفتوگو، راهکار برونرفت از آسیبهای موجود را نه در برخورد و محدودیت که در به رسمیتشناسی، حمایت نظاممند و ارتقای سواد رسانهای از طریق آموزشهای هدفمند و تعاملگرا میداند.
«انسانرسانه» از کجا آمد و «شهروند خبرنگار» چیست؟
دکتر ضیاییپرور در ابتدای این گفتگو با اشاره به پرسش مطرحشده درباره تفاوت بنیادین «انسانرسانه» و «شهروند خبرنگار» اظهار کرد: «اولاً اصطلاح انسانرسانه کاملاً مندرآوردی و ابداعی در ایران است و در ادبیات جهانی ارتباطات و فضای مجازی، چنین واژهای وجود ندارد. در ترجمههای بینالمللی، ما با دو مفهوم نزدیک به این معنا روبهرو هستیم؛ یکی روزنامهنگاری شهروندی (Citizen Journalism) و دیگری اینفلوئنسرها (Influencers) که شامل بلاگرها و فعالان تأثیرگذار در شبکههای اجتماعی میشوند. این دو مفهوم، نه تنها قابلجایگزینی با یکدیگر نیستند، بلکه هرکدام کارکرد و بستر متفاوتی دارند.»
وی در توضیح بیشتر افزود: «شهروند خبرنگار به افرادی گفته میشود که بهعنوان یک شهروند عادی، رویدادی را مشاهده و مستند میکنند، اما اینفلوئنسرها معمولاً دارای مخاطب انبوه و قدرت جهتدهی به افکار عمومی هستند. در ایران، آنچه تحت عنوان انسانرسانه رایج شده، در واقع به همان فعالان شبکههای اجتماعی بانفوذ اشاره دارد که گاه از رسانههای رسمی نیز تأثیرگذارتر عمل میکنند.»
توجه جهانی به بلاگرها
این استاد ارتباطات برای روشنتر شدن موضوع، خاطرهای از دوران خبرنگاری خود در روزنامه همشهری روایت کرد: …
