سیدحسین سیدموسوی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه فلسفه اشراق سهروردی بر مبنای نور و ظلمت بنا نهاده شده است، اظهار کرد: سهروردی نور را دارای مراتب میداند و پایینترین مراتب نور را ظلمت معرفی میکند و از آن با عنوان غواسق نیز نام میبرد. این تعبیر بعداً از سوی کسانی چون ملاصدرا و پیروان حکمت متعالیه مورد پذیرش قرار نگرفت به این دلیل که موجودات مادی را از مرتبه نوری خارج میکند و در عین حالی که این موجودات هستی دارند، معتقد است که ارتباطی با نور ندارند و ظلمت صرف هستند.
وی ادامه داد: طبیعی است که این تقسیمبندی، ارتباط مخلوقات را با خداوند دچار مشکل میکند، در حالی که اگر تقسیم بندی بر مبنای وجود و عدم باشد، باید گفت که وجود دارای مراتب تشکیکی یا حتی مظاهر تشکیکی است که از عالیترین درجه آن آغاز میشود و تا پایینترین درجه ادامه مییابد و در این تقسیمبندی موجودات مادی نیز لحاظ میشوند و ارتباطشان با حق که عالیترین درجه هستی را داراست، روشن میشود و یک ارتباط علی و معلولی بین آنها برقرار میگردد، در حالی که این حالت در نور و ظلمت اتفاق نمیافتد.
دانشیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد افزود: تقسیم هستی به نور و ظلمت باعث میشود که بخشی از موجودات هستی، یعنی موجودات مادی، ارتباطشان با مبدأ هستی قطع شود. اما رابطه عقل و شهود را بنگرید که عقل مرتبهای پایینتر از شهود دارد، عقل استدلال میکند و گاهی این استدلالات برای استدلالکننده چندان تأثیرگذار نیست، از همین رو میبینید که بسیاری از عقلا خطا میکنند و گاه حتی دانسته خطا میکنند. برای نمونه، متخصصان پزشکی که سیگار میکشند یا ممکن است اعتیادهایی داشته باشند، در عین حال که برای بیماران و مراجعان چنین چیزهایی را توصیه نمیکنند، یا انسانهایی که مدرس اخلاق هستند اما در مباحث ابتدایی اخلاق نیز گیر کردهاند، مصداق این سخن هستند.
سیدموسوی با بیان اینکه مرتبه شهود عبارت است از اینکه فرد با همه وجود به درک و دریافت میرسد، گفت: مثال بسیار ساده اینکه ما کی میتوانیم درک حس پدر و مادر را داشته باشیم؟ زمانی که خود پدر یا مادر شویم و تا پیش از آن، درک درستی از مادر بودن و پدر بودن نداریم. از همین رو گاهی دقت میکنید که بین والدین در برخورد با فرزندان اختلاف …
