شایان کرمی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: بسیاری تصور میکنند تاریخ تنها نقل وقایع گذشته است، در حالی که تاریخپژوهی علمی، فرایندی پیچیده برای شناخت چرایی رخدادها، کشف روابط میان رویدادها و تحلیل روندهای تاریخی است. مورخ صرفاً ناقل گذشته نیست، بلکه پژوهشگری است که با اتکا به دانش، روششناسی و نگاه انتقادی، به فهم عمیقتری از تاریخ دست پیدا میکند.
وی افزود: مورخ برای ورود به عرصه پژوهش تاریخی به ابزارهای شناخت تاریخی نیاز دارد؛ همانگونه که یک مسافر بدون نقشه، قطبنما و برنامهریزی نمیتواند مسیر خود را به درستی طی کند، پژوهشگر تاریخ نیز بدون روش، چارچوب علمی و تعهد حرفهای قادر به ارائه تحلیلی معتبر نخواهد بود.
این عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان با اشاره به مسئولیت مورخان ادامه داد: از منظر تعهد علمی، میتوان مورخان را در دو گروه کلی قرار داد؛ گروهی که بیش از هر چیز خود را متعهد به گذشته و بازسازی دقیق آن میدانند و گروهی که تلاش میکنند با بهرهگیری از تاریخ، به مسائل و نیازهای امروز جامعه پاسخ دهند. با وجود تفاوت این دو رویکرد، هر دو بر ضرورت پایبندی به اصول علمی، پرهیز از تحریف و اتکا به شواهد معتبر تأکید دارند.
کرمی با بیان اینکه هر فردی ممکن است درباره گذشته سخن بگوید، اما هر روایت تاریخی الزاماً یک پژوهش تاریخی محسوب نمیشود، تصریح کرد: افراد بسیاری در طول تاریخ درباره وقایع مختلف نوشته یا اظهار نظر کردهاند، اما آنچه یک مورخ را از دیگران متمایز میکند، توانایی تحلیل، نقد منابع، ساماندهی دادهها و ارائه تصویری منسجم از گذشته است. شناخت تاریخی محصول پژوهش روشمند است، نه صرفاً نقل خاطرات یا بازگویی رویدادها.
وی مهمترین ویژگیهای یک مورخ را برخورداری از ذهنی منظم و ساختاریافته، حفظ بیطرفی، نگاه انتقادی، مسئولیتپذیری علمی و توانایی تشخیص مرز میان استفاده صحیح از تاریخ و سوءاستفاده از آن عنوان کرد و گفت: تاریخ زمانی ارزش علمی پیدا میکند که پژوهشگر بتواند بدون پیشداوری، دادهها را ارزیابی و تحلیل کند.
این پژوهشگر تاریخ با تأکید بر اینکه تاریخپژوهی بر کشف الگوهای پنهان استوار است، اظهار کرد: اهمیت تاریخ تنها در ثبت رویدادها نیست، بلکه در شناسایی روندها، ساختارها و نقاط تحول تاریخی …
