غلامرضا ظریفیان با بیان این مطلب در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه ایران پیش از آنکه یک جغرافیا باشد، یک «جهان فرهنگی» است، اضافه کرد: متفکر معاصر سیدحسین نصر تأکید میکند: «ایران یکی از معدود تمدنهایی است که توانسته است میان میراث باستانی و معنویت اسلامی پیوندی پایدار برقرار کند.» از همین رو صفویه را نباید صرفاً یک سلسله سیاسی دانست بلکه باید آن را مرحله ای از تداوم تمدن ایران تلقی کرد.
وی ادامه داد: فرناند برودل در نظریه زمان بلند تمدنها معتقد است تمدنها از دولتها پایدارترند زیرا بر حافظه، فرهنگ و شیوه زندگی استوارند». صفویه نیز هنگامی موفق شد که بر همین حافظه تمدنی ایران تکیه کرد.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: امروز نیز ایران بیش از هر زمان دیگر نیازمند بازگشت به این تجربه تاریخی است نه بازگشت به گذشته بلکه بازگشت به منطق تمدنی گذشته. منطقی که در آن دین در کنار عقل عرفان در کنار اخلاق، حکمت در کنار سیاست، فرهنگ در کنار قدرت و ایران در کنار اسلام قرار میگیرد.
شیخ صفی؛ پیوند عرفان و اجتماع
استاد تاریخ دانشگاه تهران گفت: در بررسی دقیق روشن است که خانقاه شیخ صفی صرفاً محل ریاضت نبوده بلکه مدرسه تربیت و آموزههای اخلاقی، دانشگاه تربیت انسان، مرکز همبستگی اجتماعی و شبکه فرهنگی با امتداد از اردبیل تا قفقاز، آناتولی، خراسان و عراق بوده است.
ظریفیان تصریح کرد: بر همین اساس امروز جامعهشناسان از آن به عنوان سرمایه اجتماعی یاد میکنند. جامعهشناس سرشناس رابرت پاتنام، سرمایه اجتماعی را مهمترین عامل شکلگیری دولتهای پایدار میداند در حالیکه شیخصفی قرنها پیش این سرمایه را تولید کرد.
صفویه؛ احیای ایران سیاسی
وی با اشاره به اینکه پس از فروپاشی ساسانیان، ایران نزدیک به نهصد سال دولت ملی فراگیر نداشت، خاطرنشان کرد: دولت صفوی نخستین حکومتی بود که دوباره مرزهای ایران را تثبیت کرد. راجر سیوری در کتاب Iran under the Safavids مینویسد: «مهمترین دستاورد صفویان ایجاد دوباره وحدت سیاسی ایران بود». این وحدت صرفا همبستگی …
