به گزارش ایسنا، «محمدرضا گیلانی» مشاور رسانهای سفارت ایران در مکزیک در یادداشتی به بررسی توافق جدید هستهای میان ایالات متحده و عربستان سعودی پرداخت و گفت: در نگاه نخست یک قرارداد اقتصادی و فناورانه برای توسعه انرژی هستهای غیرنظامی به نظر میرسد؛ اما در پس این توافق، مجموعهای از نگرانیهای امنیتی و ژئوپلیتیکی نهفته است که از واشنگتن تا پایتختهای غرب آسیا را درگیر کرده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند این توافق میتواند معادلات هستهای منطقه را برای سالها دگرگون کند.
متن این یادداشت به شرح زیر است:
در سیاست بینالملل، فناوری بهتنهایی بحرانساز نیست؛ آنچه بحران میآفریند، نحوه برخورد با یک فناوری واحد در قبال بازیگران مختلف است. اگر یک فناوری برای کشوری «حق مشروع» و برای کشوری دیگر «تهدید امنیت جهانی» تلقی شود، مسئله دیگر صرفاً هستهای نیست، بلکه به اعتبار نظم بینالمللی و اصل برابری دولتها در اجرای قواعد بازمیگردد.
در هفتههای اخیر، خبر پیشرفت مذاکرات میان ایالات متحده و عربستان سعودی برای همکاری گسترده در حوزه انرژی هستهای بار دیگر این پرسش قدیمی را زنده کرده است: آیا معیار واشنگتن در موضوع هستهای، اصول حقوق بینالملل و رژیم عدم اشاعه است یا ملاحظات ژئوپلیتیکی و روابط با متحدان؟
این توافق، حتی اگر با محدودیتها و نظارتهای بینالمللی همراه باشد، تنها یک قرارداد انرژی نیست؛ بلکه میتواند آغازگر مرحلهای تازه در رقابتهای راهبردی غرب آسیا باشد.
توافقی فراتر از یک پروژه انرژی
عربستان سالهاست اعلام کرده که برای کاهش وابستگی به نفت، بهدنبال توسعه انرژی هستهای است. برنامه «چشمانداز ۲۰۳۰» نیز بر تنوعبخشی به منابع انرژی تأکید دارد. از این منظر، ساخت نیروگاههای هستهای، آموزش نیروی انسانی و انتقال فناوری، بخشی از برنامه توسعه اقتصادی ریاض بهشمار میرود.
اما آنچه این مذاکرات را حساس کرده، صرف ساخت نیروگاه نیست. موضوع اصلی، میزان دسترسی عربستان به چرخه سوخت هستهای، بهویژه غنیسازی اورانیوم، است. در ادبیات حقوق هستهای، غنیسازی یک فناوری «دو منظوره» محسوب میشود؛ همان فناوری که میتواند سوخت نیروگاه تولید کند، در صورت تصمیم سیاسی و خروج از تعهدات بینالمللی، قابلیت تولید مواد لازم برای ساخت سلاح هستهای …
