سیدحسین سیدی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه راز ماندگاری اشعار محتشم کاشانی را باید در دو ساحت جستوجو کرد، اظهار کرد: گاه اگر از دریچهٔ ادبیات به این موضوع بنگریم، میتوان دلایل متعددی برای ماندگاری اشعار محتشم، بهویژه شعر معروف «باز این چه شورش است»، برشمرد. اما وقتی صنایع ادبی همچون جناس، تشبیه، استعاره، کنایه، لف و نشر و نظایر آن را در اشعار او بررسی میکنیم، درمییابیم که بسیاری از شاعران دیگر نیز از این شگردها برخوردارند؛ پس چرا آنان ماندگار نشدند؟ بنابراین باید دلیلی فراتر از تواناییهای ادبی یا قدرت کلامی صرف شاعر در کار باشد.
وی ادامه داد: به باور من، پشت این ماندگاری عاملی دیگر نهفته است؛ چه اینکه با وجود همهٔ اشعار زیبایی که سروده شده، اگر قرار باشد صرفاً در ترازوی ادبیات وزن شوند، بیگمان آثاری سنگینتر از این شعر نیز یافت میشود، اما هنوز بر پرچمهای عزای امام حسین(ع) «باز این چه شورش است» نقش بسته و محرم با همین ابیات برای ما معنا و مفهوم مییابد. پس نباید این راز را در ترازوی ادبیات جست، بلکه در ترازوی الهیات، در عالم بالا و در کبریا، اتفاقاتی رخ داده که این شعر را خریده و اراده کردهاند.
این شاعر با بیان اینکه در منابع و نقلهای ادبی، داستانی درباره محتشم کاشانی و مقبل کاشانی نقل شده است که بر اساس آن، امام علی(ع) در عالم رؤیا از محتشم میخواهند برای اهلبیت(ع) شعر بخواند، افزود: همچنین گفته میشود مقبل کاشانی نیز در رؤیا، مرثیه مشهور خود با مطلع «نه ذوالجناح دگر تاب استقامت داشت / نه شاهِ تشنهجگر بر جدال طاقت داشت» را در محضر ایشان میخواند. این روایتها، صرفنظر از میزان اعتبار تاریخی آنها، بیانگر جایگاه ویژه این آثار در سنت مرثیهسرایی و تلقی معنوی از مقبولیت و تأیید آنها در میان اهل ادب و ارادت است.
سیدی با تاکید بر اینکه شعر محتشم کاشانی از حیث «نظرکردگی» و جایگاه معنوی، در میان آثار شاعران آیینی جایگاهی متمایز دارد، گفت: در روایتی آمده است که شاه عباس از محتشم میخواهد اشعاری در مدح و مرثیه اهلبیت(ع) بسراید. این روایتها نشاندهنده جایگاه ویژه محتشم و شعر او در سنت ادبی و آیینی ایران است. مدتی بعد، محتشم امیرالمؤمنین(ع) را در خواب میبیند که به او عنایت میکنند و سپس همان دوازدهبند …
