سیدمهدی جوادی در گفتوگو با ایسنا به مناسبت هفته اردبیل افزود: اردبیل در حافظه تاریخی ایران تنها یک شهر با پیشینهای کهن نیست بلکه این دیار در یکی از مهمترین مقاطع تاریخ ایران به کانون شکلگیری جریان فکری، معنوی و اجتماعی تبدیل شد که در ادامه نقش مهمی در ایجاد انسجام و وحدت سرزمینی ایران ایفا کرد.
وی با بیان اینکه نام شیخ صفیالدین اردبیلی و خاندان صفوی با این تحول تاریخی پیوندی ناگسستنی دارد و بررسی این میراث بخشی از هویت تاریخی و تمدنی اردبیل را آشکار میکند، اضافه کرد: نقش شیخ صفیالدین اردبیلی در این میان فراتر از یک شخصیت عرفانی و مذهبی است.
این پژوهشگر تاریخ اضافه کرد: شکلگیری شبکهای از پیوندهای اجتماعی و فرهنگی پیرامون مکتب صفویه، زمینهای برای تقویت اعتماد، همبستگی و ارتباط میان گروهها و مناطق مختلف فراهم کرد و این سرمایه اجتماعی در نسلهای بعدی گسترش یافت تا سرانجام در دوره شاه اسماعیل صفوی در قالب تشکیل دولت صفوی و ایجاد ساختاری منسجمتر در ایران نمود پیدا کرد.
جوادی با اشاره به اینکه امروز بازخوانی این تجربه تاریخی میتواند فراتر از روایت گذشته زمینهای برای توجه به ظرفیتهای علمی، فرهنگی و انسانی اردبیل باشد، ادامه داد: همانگونه که همگرایی نیروهای مختلف در گذشته توانست جریانی اثرگذار در تاریخ ایران ایجاد کند، انسجام میان پژوهشگران، دانشگاهیان و نخبگان فرهنگی و علمی استان نیز میتواند در شناخت دقیقتر میراث تاریخی اردبیل و بهرهگیری از آن برای توسعه فرهنگی و علمی استان مؤثر باشد.
دانشنامه تاریخی استان اردبیل، نمونهای از همگرایی پژوهشگران
مولف کتابهای «کتابشناسی توصیفی استان اردبیل» و «شهرهای تاریخی ورثان(اولتان)، برزند و باجروان در ناحیه مغان»، «پژوهشی نو در تاریخ و جغرافیای تاریخی مغان» و «خاستگاه سادات مبارز خلیفهلو» با اشاره به فعالیت گروه علمی و پژوهشی «دانشنامه تاریخی استان اردبیل» گفت: تأسیس این گروه علمی و پژوهشی با حمایت نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه اردبیل میتواند نمونه و الگوی مناسبی از فراهم شدن زمینههای پیشبرد اهداف رشد همهجانبه در استان اردبیل باشد.
جوادی افزود: این گروه علمی و پژوهشی افزون بر ایجاد انسجام، هرچند حداقل به صورت مقطعی، در میان فارغالتحصیلان و پژوهشگران رشته تاریخ به معنای عام در استان، مجموعهای علمی، شایسته، ارزشمند و در واقع کمنظیر با عنوان «دانشنامه تاریخی استان اردبیل» را تدوین کرده است.
وی تأکید کرد: تجربه شکلگیری و فعالیت شورای علمی تدوین دانشنامه تاریخی استان اردبیل نشان میدهد که با ایجاد همگرایی میان پژوهشگران و حمایت از ظرفیتهای علمی و بومی میتوان گامهای مؤثری در حفظ هویت تاریخی و فرهنگی استان، تقویت انسجام علمی و اجتماعی و فراهم کردن زمینههای توسعه علمی و فرهنگی اردبیل برداشت.
عضو شورای عالی علمی دانشنامه تاریخی استان اردبیل خاطرنشان کرد: همانگونه که در گذشته حضور و فعالیت چهرههای برجسته اردبیلی در عرصههای مختلف دینی، اجتماعی، فرهنگی، نظامی و علمی توانست در تحولات بزرگ تاریخ ایران اثرگذار باشد امروز نیز شناسایی، ساماندهی و حمایت از نیروهای متخصص و خلاق استان میتواند سرمایه انسانی اردبیل را به عاملی مؤثر برای توسعه استان و کشور تبدیل کند.
جوادی با تاکید اینکه دانشنامه تاریخی استان اردبیل علاوه بر ثبت و حفظ بخش مهمی از میراث تاریخی شهرستانهای استان، زمینهای برای همگرایی پژوهشگران و فارغالتحصیلان رشته تاریخ فراهم کرده است، اضافه کرد: این سند تاریخی میتواند در آینده نیز به عنوان بستری برای تولید آثار علمی و پژوهشی جدید مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه این دانشنامه در سه جلد و با تمرکز بر شهرستانهای مختلف استان تدوین و منتشر شده که بخشهای مربوط به اردبیل، مغان و مشگینشهر و خلخال و کوثر(گیوی) را دربر میگیرد، خاطرنشان کرد: بخش چهارم و پایانی این مجموعه نیز شامل شهرستانهای سرعین، نمین و نیر است که در آستانه چاپ و انتشار از سوی مسئولان فرهنگی استان قرار دارد.
ضرورت توجه به دانشنامه تاریخی اردبیل
ناظر علمی دانشنامه تاریخی استان اردبیل با تأکید بر ضرورت معرفی و حمایت از این مجموعه علمی و پژوهشی اظهار کرد: شایسته بود به مناسبت هفته اردبیل از این مجموعه ارزشمند رونمایی میشد و بیگمان معرفی و حمایت از چنین اثری از یک طرف مورد نیاز استان است و از طرف دیگر میتواند در استحکام وحدت ملی و مذهبی در استان و به تبع آن در کشور مؤثر باشد.
جوادی اظهار کرد: در صورت تداوم حمایت برخی بزرگان مذهبی و فرهنگی استان، تلاشگران علمی و تحقیقی این دانشنامه میتوانند آثار و دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگری را که مورد نیاز مجامع علمی و دانشگاهی استان در زمینههای تاریخی است، تهیه و در اختیار هماستانیها و حتی سایر هموطنان قرار دهند.
ضرورت شناسایی و ساماندهی نخبگان اردبیلی
این عضو شورای عالی علمی دانشنامه تاریخی استان اردبیل با اشاره به ظرفیتهای انسانی و علمی استان گفت: به میمنت مناسبتهایی چون هفته اردبیل میتوان نیروهای فعال و خلاق استان کنونی اردبیل را با در نظر گرفتن استعدادهای بالقوه و بالفعل شناسایی و گروهبندی کرد و در قالب برنامههای رشد و ارتقای همهجانبه استان از آنان بهره گرفت.
وی افزود: با نگاهی کوتاه به مقدمات تأسیس دولت صفوی در ایران درمییابیم که در آستانه تشکیل این دولت در سال ۹۰۷ قمری، نیروهای برجسته اردبیلی در عرصههای مختلف سیاسی، نظامی، تصوف، عرفان و نهضتهای سیاسی و اجتماعی در صحنههای مختلف آذربایجان و کشور حضور داشتند.
جوادی بیان کرد: در عرصه سیاسی و نظامی شخصیتهایی همچون فیروزشاه زرینکلاه، عوضالخواص، محمد حافظ، صلاحالدین، قطبالدین و شیخ جبرائیل و در عرصه تصوف و عرفان نیز شیخ صفی، صدرالدین و خواجه علی سیاهپوش حضور داشتند و در عرصه نهضت نیز شیخ جنید و شیخ حیدر نقشآفرینی کردند.
وی تصریح کرد: امروز نیز میتوان با شناسایی و گروهبندی متخصصان امور در رشتههای مختلف علمی، از دیدگاههای علمی و فنی آنان نهتنها در پیشبرد اهداف مختلف استان، بلکه در رشد امور کلان کشوری بهره برد.
جوادی در پایان تاکید کرد: چنین اقدامی میتواند ضمن ارتقای کیفیت امور اجرایی در استان، از مهاجرت و پراکندگی چهرههای برجسته، توانا و کارساز اردبیل جلوگیری کند و مانع از وقوع آسیبهایی شود که در گذر زمان میتواند به روند رشد استان و کارنامه توسعه آن خدشه وارد کند.
انتهای پیام
