کاروانسرای سردار مفخم، به دستور یار محمد خان شادلو معروف به سردار مفخم ساخته شده است. سردار مفخم مقارن با دوران طولانی حکومت ناصرالدینشاه قاجار حاکم بجنورد، گنبد، گرگان، استرآباد، جاجرم و اسفراین بود. وی در سن ۳۲ سالگی حاکم بجنورد شد تا وظیفه حفظ و دفاع از مرزهای این ناحیه را از دست تعدی افراد و اقوام مهاجم شمال و شمال شرقی کشور عهدهدار شود.
وی در سال ۱۲۸۸ قمری ایلخان شادلوها در بجنورد بود و در سال ۱۲۹۸ قمری لقب سهام الدوله به او داده شد و در سالهای ۱۳۰۲ تا ۱۳۰۳ قمری با تقدیم مبالغی حکومت گرگان را نیز به قلمرو حکومتی خود افزوده و در سال ۱۳۱۲ به لقب سردار مفخم نائل شد. محدوده این مجموعه که تا محلههای چهارشنبه بازار، پای توپ و ساربان محله را شامل میشود که درگذشته یکی از هستههای اصلی دادوستد شهر محسوب میشد و اهم جشنها و آیینهای اجتماعی در این محل برگزار میشد.
مجموعه سبزهمیدان بجنورد یا کاروانسرای سردار مفخم شامل یک میدان، کاروانسرای قدیمی، حمام، راسته بازار و چند بازارچه بهیادگارمانده از اواخر دوران قاجاریه و اوایل عهد پهلوی است که هم اکنون نیز اهمیت اقتصادی خود را تا حد زیادی حفظ کرده است. این مجموعه همراه با بناهای شکلگرفته اطراف آن بهعنوان یکی از مجموعه فضاهای شهری که به شکل سنتی و با کارکرد تاریخی خود هنوز هم نقش خود را در ارتباطات و تعاملات شهری حفظ نموده است. از جمله مجموعههایی است که در دوران قاجار در شهرستان بجنورد شکلگرفته است و شامل سبزهمیدان، کاروانسرا، راسته بازار، بازارچهها و حمام است.
این مجموعه تاریخی دارای معماری سادهای بوده و مصالح بهکاررفته در این بنا شامل آجر، ملاط ساروج و گچ است. این بنا ۵۰ متر طول و ۵۰ متر عرض دارد و در چهار طرف آن ۳۸ غرفه آجری به چشم میخورد که سقف آنها با تیرهای چوبی پوشانده شده است و در مقابل غرفهها ایوانی سراسری به عرض ۵.۲ متر در چهار طرف کاروانسرا وجود دارد که بهوسیله تاقهای نیمدایره پوشیده شده و ارتباط اتاقهای کاروانسرا به حیاط را مقدور میساخته است و ستونهایی به قطر ۷۰ سانتیمتر ایوان را برپا نگه داشته است. تزئینات آن شامل قوسهای نیمدایره و تزئینات آجری است.
بازارچههای موجود در اطراف این کاروانسرا که شامل مجموعه مدنظر جهت ثبت است در امتداد شرقی، غربی، …
