میرحامد فلاحیراد در گفتوگو با ایسنا با اشاره به جایگاه تاریخی خراسان در شکلگیری شعر آیینی، اظهار کرد: اگر بخواهیم به ریشههای این گونه ادبی نگاه کنیم، بدون تردید خراسان یکی از مهمترین مناطق اثرگذار در شکلگیری و تداوم آن بوده است. عوامل مختلفی در ایجاد این جایگاه نقش داشتهاند که در رأس آنها میتوان به وجود بارگاه مطهر امام رضا(ع) اشاره کرد.
وی اضافه کرد: حضور مضجع شریف امام هشتم(ع) در خراسان باعث شد، این منطقه طی قرنهای متمادی محل رفتوآمد شاعران، اندیشمندان، عالمان و دوستداران اهلبیت(ع) باشد. همین ارتباط مستمر، بستری مناسب برای رشد و گسترش شعر آیینی فراهم کرد و موجب شد این جریان ادبی به تدریج در خراسان به شکوفایی برسد.
مدیر فرهنگی دانشگاه بینالمللی سوره ادامه داد: از سوی دیگر، زبان فارسی دری نیز از همین منطقه رشد و گسترش یافت و همین مسئله زمینه را برای شکلگیری جریانهای مختلف شعر فارسی، ازجمله شعر آیینی، فراهم کرد. قالب قصیده که در آن روزگار بیشترین کاربرد را برای مدح داشت، به تدریج به عرصه مدح و منقبت پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) نیز راه یافت و همین مسئله نقش مهمی در تثبیت شعر آیینی در خراسان ایفا کرد.
از کسایی مروزی تا شاعران معاصر
فلاحیراد با اشاره به برجستهترین شاعران آیینی خراسان، بیان کرد: اگر بخواهیم همه چهرههای اثرگذار این حوزه را نام ببریم، فهرست بسیار طولانی خواهد شد، اما بدون تردید برخی شاعران نقش تعیینکنندهای در مسیر شعر آیینی فارسی داشتهاند. یکی از نخستین و برجستهترین شاعران این حوزه، کسایی مروزی است که از نخستین شاعرانی به شمار میرود که به صورت جدی مدح و منقبت اهلبیت(ع) را وارد شعر فارسی کرد و نام او همواره در تاریخ شعر آیینی به عنوان یکی از پایهگذاران این جریان مطرح بوده است.
وی دامه داد: پس از او سنایی غزنوی قرار دارد که قصاید ارزشمند و ماندگاری در مدح پیامبر اکرم(ص) و حضرت علی(ع) سروده و آثارش هنوز از نمونههای برجسته شعر آیینی محسوب میشود. عطار نیشابوری نیز در آثار خود، بهویژه در «مصیبتنامه»، بارها به مدح، منقبت و مراثی اهلبیت(ع) پرداخته و جلوههایی از ارادت خود را نسبت به حضرت زهرا(س)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و دیگر ائمه اطهار(ع) به تصویر کشیده است.