گروه اندیشه: علی نیکویی (دکتری پژوهش هنر، کارشناسارشد تاریخ ایران باستان) در مقاله ای که به مناسبت هشتم مرداد، روز بزرگداشت شیخ شهاب الدین سهروردی نگاشته، تاکید می کند که در تاریخ اندیشه ایران، اگر فردوسی هویت ملی و حافظه زبانی کشور را از گزند نابودی رهانید، شهابالدین یحیی سهروردی (شیخ اشراق) معمارِ تداوم حافظه فلسفی و معنوی این سرزمین شد. او با بررسی حیات کوتاه اما اثرگذار این فیلسوف ۳۸ ساله، به تشریح نحوه احیای «حکمت خسروانی» و «حکمت فهلویون» در دستگاه اندیشگی او میپردازد. سهروردی برخلاف نگرشهای باستانگرایی صرف، میراث ایران پیش از اسلام را نه ویرانهای فراموششده، بلکه سنتی زنده و مبتنی بر نور، شهود و معرفت حضوری میداند. از نظر نیکویی، شیخ اشراق با برجستهسازی مفاهیمی چون «نورالانوار»، «انوار قاهره» و بازتعریف نمادهایی نظیر زرتشت و کیخسرو در قالب «شاهِ حکیم»، توانست سه رود بزرگِ فلسفه یونان، عرفان اسلامی و حکمت ایران باستان را در هم بیامیزد و مکتب اصیل اشراق را پایهگذاری کند. نیکویی معتقد است از این منظر، سهروردی صرفاً شارح مشائیان یا احیاگر آیینهای کهن نبود، بلکه با ایجاد پلی استوار میان ایران پیش از اسلام و جهان فکری اسلامی، ثابت کرد هویت ایرانی نه با گسست و انکار، بلکه بر بنیاد تداوم تاریخی و بازآفرینی خلاقانه استوار است؛ پیوندی ماندگار که نشان میدهد برای درک جامعِ تمدن ایرانی، همگام با شنیدن صدای فردوسی در شاهنامه، باید به تماشای نورِ سهروردی در حکمت اشراق نشست. این مطلب را در ادامه می خوانید:
**** علی نیکویی
اگر فردوسی زبان ایران را از گزند فراموشی رهانید، چه کسی جانِ حکمت ایران را زنده نگه داشت؟ این پرسشی است که پاسخ آن را باید نه در میدانهای نبرد و نه در کاخهای شاهان، بلکه در آثار فیلسوفی جستوجو کرد که تنها سی و هشت سال زیست، اما اندیشهاش قرنها دوام آورد؛ شهابالدین یحیی سهروردی، شیخ اشراق.
سهروردی را معمولاً فیلسوف نور میشناسند، اما او تنها بنیانگذار یک مکتب فلسفی نبود، در پسِ نظام پیچیدهٔ حکمت اشراق دغدغهای بزرگتر نهفته بود؛ احیای سنتی که خود آن را "حکمت خسروانی" مینامید، میراثی که به باور او از حکیمان ایران باستان بهیادگارمانده و در گذر سدهها زیر سایه تحولات …
