تحرکات غیرمنتظره در خلیج فارس/ تغییر مسیر کشتی‌ها خبرساز شد

نماد فارس در روز نخست معاملات بعد از بازگشایی، با استقبال سهامداران حقیقی رشدی ۱۴.۸۹ درصدی تجربه کرد. 

مجموع خرید حقیقی در دو روز معامله این نماد، ۸۹۴ میلیارد تومان و خالص ورود حقیقی معادل ۴۹۲ میلیارد تومان بود و فارس، مجموعاً با رشد ۱۳ درصد قیمت سهام به همراه سهام جایزه ۲۵ درصدی که به‌زودی برای سهام‌داران قابل‌معامله می‌شود، توانست سود قابل‌توجهی را نصیب سهام‌داران خود کند.

نورنیوز-گروه اقتصادی :چند روز است مجموعه‌ای از رسانه‌های غربی و منابع نزدیک به محافل آمریکایی، با تمرکز بر عبور نفتکش‌ها از مسیر جنوبی تنگه هرمز، تلاش می‌کنند تصویری از بازگشت جریان نفت و کاهش اثرگذاری ایران بر این گذرگاه راهبردی ارائه کنند. گزارش اکسیوس درباره ایجاد یک مسیر ویژه تحت حمایت نظامی آمریکا و عبور ۱۵ تا ۲۰ نفتکش در هر شب، نمونه شاخص این روایت است؛ گزارشی که رسانه‌های دیگری نیز آن را بازنشر و برجسته کرده‌اند. مسئله مهم در این روایتها این است که با فرض پذیرش عبور محدود و پرریسک چند نفتکش که این گزارشها مدعی آن هستند، به هیچ وجه این وضعیت معادل بازگشت تردد عادی به تنگه هرمز نیست. اتفاقاً نفس ایجاد یک مسیر ویژه، هدایت و حمایت نظامی از کشتی‌ها و تلاش برای تأمین امنیت عبور آنها، نشان می‌دهد وضعیت با شرایط عادی فاصله دارد.

حتی گزارش اکسیوس نیز تصریح می‌کند که جریان نفت همچنان پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است و عملیات آمریکا با هدف کمک به حفظ بخشی از جریان انرژی از منطقه انجام می‌شود. بنابراین نمی‌توان عبور تعدادی نفتکش را به معنای «باز بودن کامل» تنگه تعبیر کرد.

نکته مهم‌تر، تلاش برای تبدیل «عبور» به «بی‌اثر شدن کنترل ایران» است. این دو گزاره یکی نیستند. شاید در برخی موارد از این گذرگاه راهبردی تعداد محدودی کشتی با ترتیبات امنیتی ویژه عبور کنند؛ اما این وضعیت با تردد عادی، آزاد و کم‌ریسک میلیون‌ها بشکه نفت در روز تفاوت اساسی دارد. فایننشال تایمز نیز از افزایش شدید هزینه و ریسک حمل‌ونقل نفت در منطقه خبر داده و نشان داده است که شرکت‌های کشتیرانی برای پذیرش ریسک عبور، نرخ‌های بسیار بالاتری مطالبه می‌کنند.

اما شاید بهترین پاسخ به این روایت‌ها را نه در تیتر رسانه‌ها، بلکه در رفتار بازار انرژی بتوان یافت. برنت امروز به ۹۴.۰۶ دلار در هر بشکه رسید و برای پنجمین روز متوالی افزایش یافت. رویترز علت این افزایش را نگرانی از تداوم اختلال در عرضه‌های خاورمیانه عنوان کرده و تأکید کرده است که جریان محموله‌ها از تنگه هرمز همچنان به‌مراتب پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است.

وضعیت فرآورده‌ها حتی گویاتر است. بر اساس گزارش تازه رویترز، قیمت گازوئیل اروپا از آغاز جنگ بیش از ۷۰ درصد افزایش یافته و قیمت بنزین آمریکا حدود ۶۰ درصد رشد کرده است. همزمان، کاهش ظرفیت پالایشی خاورمیانه و اختلال در صادرات نفت خام، فشار بر بازار فرآورده‌ها را تشدید کرده است.

در بازار آمریکا نیز قیمت‌ها همچنان در سطوح بالایی قرار دارند و روند رشد قیمتها همچنان ادامه دارد. گزارش‌های منتشرشده در روز جاری، با استناد به داده‌های AAA، از ادامه فشار صعودی بر قیمت بنزین حکایت دارند؛ در حالی که گازوئیل نیز همچنان در محدوده بالای ۵ دلار به ازای هر گالن معامله می‌شود. گزارش رویترز از وضعیت بازار سوخت نیز نشان می‌دهد پالایشگران آمریکایی و هندی از اختلال عرضه ناشی از جنگ‌ها و محدودیت دسترسی به نفت و فرآورده سود می‌برند؛ مسئله‌ای که خود نشانه‌ای از تداوم عدم تعادل در بازار جهانی سوخت است.

حتی خود بازار گازوئیل، برخلاف روایت ساده‌سازی‌شده بازگشت جریان انرژی، تصویری از کمبود و نااطمینانی ارائه می‌دهد. اکسیوس نیز در گزارشی جداگانه درباره «بحران گازوئیل» هشدار داده و نوشته است که جنگ ایران و روسیه و اوکراین، عرضه جهانی این فرآورده را از چند مسیر تحت فشار قرار داده است.

بنابراین، مسئله اصلی این نیست که آیا چند نفتکش توانسته‌اند با شرایط خاص و پرهزینه از مسیر جنوبی عبور کنند یا خیر؛ مسئله این است که آیا این عبور محدود توانسته تنگه هرمز را به وضعیت عادی بازگرداند؟ پاسخ بازار همچنان منفی است.

اگر تنگه واقعاً به شرایط عادی بازگشته بود، باید آثار آن در کاهش ریسک کشتیرانی، افزایش پایدار جریان نفت، کاهش قیمت نفت خام و مهم‌تر از همه، فروکش‌کردن فشار بر بازار فرآورده‌ها دیده می‌شد. اما آنچه اکنون مشاهده می‌شود، برعکس، تداوم ریسک، افزایش هزینه حمل، محدودیت جریان و فشار بر ذخایر و ظرفیت پالایشی است.

از این منظر، عبور چند نفتکش را نباید به عنوان نشانه پایان اثرگذاری هرمز معرفی کرد. مسیر ویژه برای عبور محدود، با بازگشت امنیت و تردد عادی تفاوت دارد. آنچه رسانه‌های غربی برجسته می‌کنند ممکن است اثر تبلیغاتی موقت داشته باشد، اما تبدیل این بخش محدود به تصویر کلی، همان جایی است که «خبر» می‌تواند به «روایت‌سازی» تبدیل شود.

بهترین داور این مناقشه بازار است؛ بازاری که هنوز برنت را بالای ۹۴ دلار نشان می‌دهد، فرآورده‌ها را تحت فشار نگه داشته و برای عبور نفتکش‌ها ریسک و هزینه بالاتری مطالبه می‌کند. 

تنگه هرمز، شاهرگ حیاتی انرژی جهان، برای سومین روز پیاپی عملاً خالی از تردد کشتی‌های تجاری شده است. داده‌های شرکت رهگیری دریایی کپلر (Kpler) نشان می‌دهد که روز یکشنبه (۲۴ مرداد) هیچ کشتی باری از این آبراه استراتژیک عبور نکرده و روز شنبه نیز تنها ۵ فروند کشتی تردد داشته‌اند. این در حالی است که پیش از جنگ، به‌طور میانگین روزانه حدود ۱۳۰ کشتی از تنگه هرمز عبور می‌کردند. هم‌زمان با تشدید بحران، قیمت نفت خام برنت روز سه‌شنبه (۲۷ مرداد) از مرز ۹۱ دلار عبور کرد و به بالاترین سطح خود در سه هفته اخیر رسید. توقف کم‌سابقه؛ تردد در تنگه هرمز به صفر رسید

بحران تنگه هرمز که از ۲۸ فوریه (۹ اسفند ۱۴۰۴) و هم‌زمان با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد，نه‌تنها فروکش نکرده، بلکه در روزهای اخیر به اوج جدیدی رسیده است. بر اساس داده‌های کپلر، روز یکشنبه (۲۴ مرداد) هیچ کشتی باری از این تنگه عبور نکرده و روز شنبه نیز تنها ۵ فروند کشتی تردد داشته‌اند. این در حالی است که در روزهای پایانی هفته قبل (۱۵ و ۱۶ مرداد)، به‌ترتیب تنها ۵ و صفر فروند کشتی از این آبراه عبور کرده‌اند. به عبارت دیگر، تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز در عمل به صفر رسیده است و این سومین روز متوالی است که آمار عبور در پایین‌ترین سطح ممکن قرار دارد.

آمارها نشان می‌دهد که در روز سه‌شنبه (۲۰ مرداد) نیز هیچ نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) یا کشتی حامل گاز طبیعی مایع (LNG) از تنگه هرمز عبور نکرده بود. مقایسه این ارقام با میانگین ۱۰ روزه (۱۱ کشتی در روز) و به‌ویژه با آمار پیش از جنگ (حدود ۱۳۰ کشتی در روز) نشان‌دهنده سقوطی نزدیک به ۹۰ تا ۹۵ درصدی در تردد دریایی این مسیر حیاتی است. جدول آمار تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز (مرداد ۱۴۰۵) بازه زمانی تعداد کشتی‌های عبوری در روز وضعیت پیش از جنگ (تا بهمن ۱۴۰۴) ~۱۳۰ کشتی عادی میانگین ۱۰ روزه منتهی به ۲۸ مرداد ۱۱ کشتی کاهش شدید پنجشنبه ۱۵ مرداد ۵ کشتی کاهش بحرانی جمعه ۱۶ مرداد ۰ کشتی توقف کامل شنبه ۲۴ مرداد ۵ کشتی کاهش بحرانی یکشنبه ۲۵ مرداد ۰ کشتی توقف کامل دوشنبه ۲۶ مرداد ۶ کشتی کاهش بحرانی سه‌شنبه ۲۷ مرداد زیر ۱۰ کشتی کاهش شدید

منبع: داده‌های کپلر (Kpler) علت توقف؛ بن‌بست مذاکرات و حمله به نفتکش‌ها

علت اصلی این توقف تقریباً کامل، بن‌بست در مذاکرات آمریکا و ایران و ادامه حملات به کشتی‌ها در این آبراه است.

پس از امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد در ۱۷ ژوئن (۲۷ خرداد)، یک آتش‌بس ۶۰ روزه بین دو کشور برقرار شد. اما این آتش‌بس هرگز به بازگشایی کامل تنگه هرمز منجر نشد و در عمل تنها به تخلیه بخشی از کشتی‌های سرگردان در خلیج فارس کمک کرد. این تفاهم‌نامه در ۱۷ اوت (۲۶ مرداد) بدون هیچ توافق، تمدید یا مذاکره‌ای منقضی شد.

در روزهای پایانی این آتش‌بس، تنش‌ها به شدت افزایش یافت:

حمله به نفتکش‌ها: در تاریخ ۱۴ مرداد، یک نفتکش مرتبط با شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفت. این سومین حادثه در کمتر از یک هفته بود که امارات متحده عربی ایران را مسئول آن معرفی کرده است.

توقیف نفتکش: نیروی دریایی سپاه پاسداران یک نفتکش نفت‌کش با پرچم لیبریا به نام «آمارا» را در تنگه هرمز متوقف و توقیف کرد. این نفتکش که به یک شرکت مستقر در امارات مرتبط دانسته شده، به دلیل عدم رعایت مسیر تعیین‌شده و دریافت مجوز لازم توقیف شده است.

ادعای ترامپ: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز سه‌شنبه اعلام کرد که «هیچ مذاکره‌ای با ایران در جریان نیست» و بر باز بودن تنگه هرمز اصرار کرد. او همچنین تهدید کرد که تنگه هرمز را «قلمرو آمریکا» اعلام خواهد کرد. واکنش ایران؛ تنگه بسته است تا زمانی که…

در مقابل، مقامات ایرانی بر بسته بودن کامل تنگه هرمز تأکید کرده‌اند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکره‌کننده ارشد ایران، روز سه‌شنبه (۲۷ مرداد) اعلام کرد که تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا تمام شرایط تعیین‌شده در تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را اجرا نکند، بسته باقی خواهد ماند.

شرایط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز عبارت است از:

لغو کامل محاصره دریایی آمریکا علیه ایران

رفع تحریم‌های نفتی علیه ایران

آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران

توقف تهدیدها و عملیات نظامی آمریکا در تمام جبهه‌ها

علی‌رضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه، نیز پیش‌تر تأکید کرده بود که تنگه هرمز «تحت کنترل کامل و قاطع» ایران است و هرگونه فعالیتی بدون نظارت سپاه امکان‌پذیر نیست. هم‌زمان، ایران سیستم مجوز عبور اجباری و دریافت عوارض را برای کشتی‌هایی که مایل به تردد از مسیرهای تعیین‌شده توسط ایران هستند، اجرایی کرده است. تأثیر بر بازارهای جهانی؛ نفت از ۹۱ دلار عبور کرد

توقف تردد در تنگه هرمز، که پیش از جنگ حدود ۲۰ درصد از نفت خام جهان از آن عبور می‌کرد，تأثیر مستقیم و فوری بر بازارهای جهانی داشته است. قیمت نفت

قیمت نفت خام برنت در روز سه‌شنبه (۲۷ مرداد) برای سومین روز متوالی رشد کرد و به بالای ۹۱ دلار در هر بشکه رسید. این بالاترین سطح قیمت نفت در سه هفته اخیر است. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با رشد همراه بوده است.

تحلیلگران معتقدند که ریسک ژئوپلیتیک ناشی از بسته شدن تنگه هرمز و بن‌بست مذاکرات، مهم‌ترین عامل افزایش قیمت نفت است. علاوه بر این، کاهش ذخایر استراتژیک نفت آمریکا به ۲.۹۳۴ میلیارد بشکه که به خط هشدار ۲.۷ میلیارد بشکه نزدیک می‌شود، بر فشار صعودی قیمت‌ها افزوده است. طلا و ارزهای دیجیتال

بازار طلا نیز تحت تأثیر این بحران قرار گرفته است. قیمت طلا در روز سه‌شنبه با کاهش مواجه شد و به ۴,۳۳۴ دلار در هر اونس رسید. دلیل اصلی این کاهش، افزایش نرخ بهره در پی تشدید نگرانی‌های تورمی ناشی از گرانی نفت است. به عبارت دیگر، افزایش قیمت نفت، انتظارات تورمی را بالا برده و بانک‌های مرکزی را به سمت حفظ یا افزایش نرخ بهره سوق داده است که برای طلا (که بهره نمی‌دهد) یک عامل منفی محسوب می‌شود.

در مقابل، بازار ارزهای دیجیتال واکنش متفاوتی نشان داده است. بیت‌کوین که پیش‌تر به ۷۱,۰۰۰ دلار رسیده بود، در سایه تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک و افزایش جذابیت دارایی‌های امن، توانسته است سطح خود را حفظ کند. جدول تأثیر بر بازارهای جهانی بازار قیمت/وضعیت تغییرات علت نفت برنت ~۹۱.۵ دلار صعود ۳ روز متوالی ریسک ژئوپلیتیک، کاهش عرضه طلا ~۴,۳۳۴ دلار کاهش ۱.۸۶٪ افزایش نرخ بهره، تقویت دلار بیت‌کوین ~۷۱,۵۰۰ دلار ثبات نسبی پناهگاه امن جایگزین سناریوهای پیش‌رو؛ آیا تنگه هرمز بازگشایی می‌شود؟

با توجه به بن‌بست کنونی در مذاکرات و اصرار هر دو طرف بر مواضع خود، چند سناریو برای روزهای آینده قابل تصور است:

سناریوی اول (ادامه وضعیت فعلی): محتمل‌ترین سناریو، ادامه وضعیت موجود است. ایران به بسته نگه‌داشتن تنگه هرمز و اعمال سیستم مجوز و عوارض ادامه می‌دهد و آمریکا نیز محاصره دریایی خود را حفظ می‌کند. در این حالت، تردد کشتی‌ها در سطح بسیار پایین باقی می‌ماند و قیمت نفت در سطح بالای ۹۰ دلار تثبیت می‌شود.

سناریوی دوم (توافق جدید): در صورت احیای مذاکرات و توافق بر سر شرایط جدید، امکان بازگشایی تدریجی تنگه هرمز وجود دارد. با این حال، با توجه به اظهارات مقامات دو کشور، این سناریو در کوتاه‌مدت دور از ذهن به نظر می‌رسد.

سناریوی سوم (تشدید تنش): در صورت ادامه حملات به کشتی‌ها یا واکنش نظامی یکی از طرفین، تنش‌ها می‌تواند به سطح جدیدی escalate شود. در این حالت، قیمت نفت می‌تواند به سطوح بسیار بالاتری (احتمالاً بالای ۱۰۰ دلار) صعود کند و بازارهای مالی جهانی با شوک شدیدی مواجه شوند. سوالات متداول کاربران چرا تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز متوقف شده است؟

به دلیل بن‌بست در مذاکرات آمریکا و ایران و ادامه حملات به کشتی‌ها در این آبراه. تفاهم‌نامه ۶۰ روزه دو کشور در ۲۶ مرداد منقضی شد و ایران اعلام کرده است تا زمانی که آمریکا شرایط تعیین‌شده را اجرا نکند، تنگه را باز نخواهد کرد. تنگه هرمز برای اقتصاد جهانی چه اهمیتی دارد؟

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین آبراه‌های جهان است که حدود ۲۰ درصد از نفت خام جهان از آن عبور می‌کند. بسته شدن آن می‌تواند قیمت نفت را به شدت افزایش دهد و تورم جهانی را تشدید کند. قیمت نفت امروز چند دلار است؟

قیمت نفت برنت در روز سه‌شنبه (۲۷ مرداد) به بالای ۹۱ دلار در هر بشکه رسید و برای سومین روز متوالی رشد کرد. آیا تنگه هرمز باز شده است؟

خیر. ایران اعلام کرده است که تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا شرایط تعیین‌شده را اجرا نکند، بسته خواهد ماند. آمریکا نیز ادعای باز بودن تنگه را دارد، اما داده‌های رهگیری کشتی‌ها نشان می‌دهد که تردد در عمل تقریباً به صفر رسیده است. توقف تردد در تنگه هرمز چه تأثیری بر قیمت طلا دارد؟

توقف تردد و افزایش قیمت نفت، نگرانی‌های تورمی را افزایش داده و انتظارات برای افزایش نرخ بهره را بالا برده است. این عامل معمولاً برای قیمت طلا که بهره نمی‌دهد، منفی است و به کاهش آن منجر شده است. چشم‌انداز هفته پیش‌رو

هفته پیش‌رو از حیث تحولات تنگه هرمز بسیار حساس خواهد بود. با انقضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و عدم وجود هرگونه مذاکره فعال، احتمال تشدید تنش‌ها بیش از پیش افزایش یافته است. هم‌زمان، حدود ۱۳۰ میلیون بشکه نفت خام همچنان در کشتی‌های سرگردان در داخل خلیج فارس ذخیره شده است و هرگونه تداوم این وضعیت می‌تواند به یک بحران زیست‌محیطی و اقتصادی هم‌زمان منجر شود.

کارشناسان معتقدند که تنها راه حل دیپلماتیک می‌تواند این بحران را پایان دهد، اما با توجه به اظهارات اخیر مقامات دو کشور، راه حل دیپلماتیک در کوتاه‌مدت بسیار دور از دسترس به نظر می‌رسد. در چنین شرایطی، بازارهای جهانی خود را برای ادامه این وضعیت و احتمال تشدید آن آماده می‌کنند. بیشتر بخوانید قیمت نفت برنت به ۹۱.۵۳ دلار رسید / چهارمین افزایش پیاپی در سایه تشدید تنش در تنگه هرمز و ابهام در عرضه نفت هشدار سطح زرد هواشناسی برای ۱۴ استان؛ رگبار، رعد و برق و سیلابی شدن مسیلها در راه تهران، مازندران و هرمزگان زنگ خطر در بازار انرژی؛ نفت برنت بعد از جهش ۸ درصدی سقوط کرد | مذاکرات پشت پرده تنگه هرمز قیمت‌ها را شوکه کرد + پیش‌ بینی جدید (تاریخ:جمعه ۹ مرداد ۱۴۰۵) نفت برنت زیر ۶۳ دلار ماند و اوپک نگران شد | تنگه هرمز قیمت نفت جهانی را منفجر می‌کند؟ | پیش‌بینی قیمت نفت خام برنت ۱۰ تیر ۱۴۰۵ فوری / پنجشنبه ۲۹ مرداد تعطیل است؟ آخرین وضعیت ادارات و بانک‌ها