جلیل سامان، کارگردان: فاجعه رخ داده! مدیران فرهنگی به گرد نسل جدید هم نمی‌رسند

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، 

برنامه «فولوفوکوس»خبرگزاری دانشجو (SNN TV)، میزبان علی افشار، نویسنده و کارگردان تئاتر و برنامه‌ریز سینما بود. او در این گفت‌وگوی صریح و انتقادی، از آسیب‌های ساختاری سینما و تئاتر، نقش مدیران در افول کیفی آثار، سکوت برخی سلبریتی‌ها در قبال آرمان‌های ملی، و تهدید «سینمای زیرزمینی» سخن گفت.

علی افشار، کارگردان و نویسنده تئاتر، با حضور در برنامه «فولوفوکوس»، ریشه بسیاری از معضلات کنونی سینما و تئاتر را «کج‌فهمی و کج‌سلیقگی مدیران فرهنگی» دانست و نسبت به «بیماری ذائقه» مخاطبان در اثر مدیریت‌های نادرست هشدار داد. او با انتقاد از سکوت برخی سلبریتی‌ها در قبال مسائل ملی و انسانی، تأکید کرد که حمایت از فلسطین و غزه، فراتر از یک برچسب سیاسی، مسئله‌ای انسانی و شرافتمندانه است. افشار همچنین از شکل‌گیری «سینمای زیرزمینی» و نقش جوایز جعلی خارجی در تشویق هنرمندان به سیاه‌نمایی انتقاد کرد.

کج‌سلیقگی مدیران؛ ریشه اصلی افول سینما و تئاتر

علی افشار در ابتدای سخنان خود، با اشاره به رفتار مدیران فرهنگی، گفت که «کج‌فهمی و کج‌سلیقگی» برخی از آن‌ها، بزرگ‌ترین آفت سینما و تئاتر امروز است. او با بیان اینکه مدیران میانی و پایین‌دست معمولاً رفتارهای عجیب‌تری از خود نشان می‌دهند، به یک خاطره از یکی از معاونان وزیر ارشاد اشاره کرد که در جشنواره فجر، بدون هماهنگی روی صندلی ردیف اول نشسته بود و افزود: «برخی مدیران با سخت‌گیری‌های ابلهانه، زمینه را برای شکل‌گیری جریان‌های زیرزمینی فراهم می‌کنند.» افشار با تأکید بر اینکه این مدیران «بازخورد مناسبی» از عملکرد خود ندارند، ابراز امیدواری کرد که انتصابات جدید در وزارت ارشاد، تحولی مثبت ایجاد کند، اما هشدار داد که اگر کج‌سلیقگی ادامه یابد، سینما و تئاتر نابود خواهند شد.

تئاتر در باتلاق بلاگرها و بیماری ذائقه مخاطب

افشار با انتقاد تند از وضعیت تئاتر کشور، گفت که امروز بلاگرهای فضای مجازی روی صحنه تئاتر می‌روند و بازیگران واقعی و پیشکسوتانی چون اکبر عبدی و رضا رویگری به حاشیه رانده شده‌اند. او این وضعیت را حاصل «مدیریت غلط» دانست و افزود: «مدیران با کج‌سلیقگی، ذائقه مردم را بیمار کرده‌اند. طرف نگاه می‌کند می‌گوید این کار هنری درجه‌یک است اما نمی‌فروشد، پس سالن را می‌دهم به کسی که با دو بلاگر هر کاری بکند، حتی لخت شود یا متلک سیاسی بندازد، تا دیده شود.» او تأکید کرد که تئاترهای کمدی امروز صرفاً تکرار ترندهای اینستاگرامی هستند و مخاطبان نیز همانند فضای مجازی به آن‌ها می‌خندند، در حالی که این «بیماری ذائقه» خطرناک است. افشار همچنین از رها شدن پیشکسوتان گلایه کرد و گفت: «وقتی هستند، کسی به آن‌ها بها نمی‌دهد؛ وقتی اتفاقی بیفتد، همه به یادشان می‌افتند.»

سینمای زیرزمینی و دام جوایز جعلی خارجی

یکی از بخش‌های مهم صحبت‌های افشار، هشدار درباره شکل‌گیری «سینمای زیرزمینی» بود. او با اشاره به فیلم‌هایی که بدون مجوز ساخته شده و در یوتیوب اکران می‌شوند، گفت که پشت این جریان، دست‌هایی هستند که با جوایز ساختگی و جشنواره‌های نامعتبر، هنرمندان را به سیاه‌نمایی از کشور تشویق می‌کنند. افشار توضیح داد: «یوتیوب شوخی‌ترین قسمت ماجراست. آن‌ها برایت دست می‌زنند، جایزه می‌گذارند و اسم و رسمت را درمی‌آورند، به شرطی که خط قرمزها را رد کنی، حجاب را کنار بگذاری و خواننده زن وارد فیلمت کنی.» او افزود که برخی جشنواره‌ها با دبیرخانه‌هایی در «پارکینگ خانه‌ها»، به هنرمندان خط‌شکن جایزه می‌دهند و متأسفانه خبرگزاری‌های داخلی نیز بدون تحقیق، این اخبار را پوشش می‌دهند. افشار این جریان را «تهدیدی جدی» برای اصالت سینمای ایران دانست.

سکوت سلبریتی‌ها؛ ترس از قضاوت یا لجاجت برای دیده شدن؟

افشار با انتقاد از فاصله‌گذاری برخی هنرمندان از آرمان‌های ملی، گفت که در شرایط جنگ و بحران، برخی سلبریتی‌ها از ابراز موضع درباره مسائل کشور خودداری می‌کنند. او این رفتار را ناشی از «ترس از قضاوت شدن» یا «لجاجت برای دیده شدن از طریق مخالفت با نظام» دانست و تأکید کرد: «تصور کن وسط جنگی هستی که داغ فرزند و پدر دیده‌ای. رهبر انقلاب و شهید خامنه‌ای به فکر هنرمندان هستند، اما برخی هنرمندان توجهی نمی‌کنند.» او با اشاره به اینکه این رفتار، «لطمه بزرگی به سینما و تئاتر» زده است، افزود: «نسل جدید هنرمندان در این شرایط پرورش یافته‌اند و خروجی آن‌ها مشخص نیست.»

  غزه، میناب و انسانیت؛ فراتر از برچسب‌های سیاسی

علی افشار در پاسخ به سؤالی درباره حمایت از غزه و فلسطین، این موضوع را فراتر از یک برچسب سیاسی یا حکومتی دانست و آن را «مسئله‌ای انسانی و شرافتمندانه» توصیف کرد. او گفت: «حمایت از فلسطین مال امروز نیست؛ حمایت از مظلوم است. حتی یک یهودی در کشور خودمان از حادثه میناب ناراحت شد، چون مسئله انسانیت است.» افشار با اشاره به فحش‌های فضای مجازی به افرادی مانند نوید محمدزاده پس از اظهاراتش درباره غزه، گفت که برخی گروه‌ها با برچسب‌زنی، فضای گفت‌وگو را مسموم می‌کنند. او در پایان، با نقل خاطره‌ای از سردار شهید قاسم سلیمانی که به او گفته بود «بمونید بنویسید، خوب و بدمان را با هم بنویسیم»، و همچنین جمله‌ای از ابراهیم حاتمی‌کیا درباره «تکبیر دومیه»، ابراز امیدواری کرد که روزگاری کشور «آنچه را که شایسته آن است، ببیند» و تأکید کرد که اگر حاج‌قاسم زنده بود، کسی جرئت تکرار برخی وقایع را نداشت.

سی‌ودومین جشنواره فیلم سارایوو طبق اعلام پیشین خود با جایزه قلب افتخاری از اصغر فرهادی تقدیر کرد.  

فرهادی پس از دریافت این جایزه گفت: «از کشف این جشنواره بسیار خوشحال شدم و خوشحالم که می‌بینم جشنواره فیلم سارایوو در طول سال‌های گذشته چگونه شکل گرفته است؛ این یک هویت سینمایی ویژه است.»

در این جشنواره به پاس سهم برجسته‌اش در هنر سینما، جایزه «قلب افتخاری سارایوو» (Honorary Heart of Sarajevo) در تئاتر ملی سارایوو به اصغر فرهادی اهدا شد. یووان مارجانوویچ، مدیر جشنواره فیلم سارایوو، این جایزه را به یکی از تحسین‌شده‌ترین فیلمسازان ایران تقدیم کرد.

 یووان مارجانوویچ، مدیر جشنواره سارایوو گفت: «فیلمسازانی هستند که سینمای خود را حول رویدادهای خارق‌العاده می‌سازند. اصغر فرهادی کاری انجام می‌دهد که شاید حتی دشوارتر باشد. او درام خارق‌العاده را در دل زندگی عادی پیدا می‌کند. یک ازدواج، یک خانواده، یک سوءتفاهم، تصمیمی که در ابتدا کوچک به نظر می‌رسد، و ناگهان خود را در موقعیتی می‌یابیم که هر انتخابی پیامد دارد، هر شخصی قابل‌درک است و هیچ‌کس کاملاً بی‌گناه نیست. اصغر فرهادی بدنه‌ای منحصربه‌فرد از آثار را خلق کرده است.» 

او ادامه داد: «فیلم‌های او به طرز باورنکردنی دقیق هستند، آنها با مردم و زندگی روزمره‌شان آغاز می‌شوند و به تدریج به پرسش‌های بسیار بزرگ‌تری درباره حقیقت، مسئولیت، کرامت، خانواده و انتخاب‌هایی که وقتی هیچ انتخاب کاملی وجود ندارد، انجام می‌دهیم، بسط می‌یابد.

مارجانوویچ در ادامه گفت: «روش بسیار خاص شما در فیلم‌سازی، شما را به یکی از فیلمسازان تعیین‌کننده سینمای معاصر جهان تبدیل کرده است. فیلم‌های شما از زبان‌ها، فرهنگ‌ها و مرزها عبور کرده‌اند، در حالی که همیشه عمیقا در زندگی و جوامعی که از آنها برخاسته‌اند، ریشه داشته‌اند. امسال، از طریق برنامه بزرگداشت، این امتیاز را داشته‌ایم که به این بدنه قابل‌توجه از آثار با شما در سارایوو نگاه کنیم. شما پیش از این با این جشنواره سابقه دارید. در سال ۲۰۱۸ رییس هیات داوران بخش مسابقه فیلم بلند ما بودید، و دیدن دوباره شما در کنار ما فوق‌العاده است. اما امشب به خاطر فیلم‌های شماست و درباره آنچه به سینما بخشیده‌اید، و به جای اینکه بیشتر درباره آنها بگویم، بیایید به آن‌ها نگاهی بیندازیم. فیلم‌های شما مخاطبان را در سراسر جهان به نگاه دقیق‌تر به مردم، و شاید به خودشان، واداشته است. مفتخرم که قلب افتخاری سارایوو را به شما تقدیم کنم.»

اصغر فرهادی نیز در تئاتر ملی با مخاطبان صحبت کرد وگفت: «دریافت این جایزه یک‌عمر دستاورد، لحظه‌ای بزرگ برای من است. این جایزه‌ای پرمعناست و از جشنواره فیلم سارایوو برای دریافت آن سپاسگزارم. این دومین بار است که به شهر سارایوو می‌آیم. بار قبل، بخشی از هیات داوران بودم. از تمام فضای این شهر خوشم می‌آید. امشب می‌خواهم اشاره کنم که تعداد زیادی از مخاطبان به اینجا می‌آیند. در اینجا یک اکران داشتم و هزاران نفر فیلم مرا در اینجا تماشا کردند. از کشف این جشنواره بسیار خوشحال شدم و خوشحالم که می‌بینم جشنواره فیلم سارایوو در طول سال‌های گذشته چگونه شکل گرفته است؛ این یک هویت سینمایی ویژه است.»

اصغر فرهادی قرار است در مرکز جشنواره (مرکز فرهنگی بوسنی) یک مسترکلاس نیز برگزار کند.

 بزرگداشت فرهادی با اکران ویژه فیلم «جدایی (نادر از سیمین)» که یکی از مشهورترین و پرافتخارترین شاهکارهای اوست، به پایان رسید.

منبع: ایسنا 

به گزارش آفتاب نیوز،

به نقل از روابط عمومی کانون کارگردانان خانه تئاتر، در متن این بیانیه آمده است:

تالار وحدت بخشی از تاریخ تئاتر ایران است؛ صحنه‌ای که اعتبار خود را از حضور و آفرینش نسل‌های گوناگون و نخبه‌ی هنرمندان صحنه به دست آورده است.

کانون کارگردانان خانه تئاتر، نسبت به روند انتخاب و پذیرش آثار برای اجرا در تالار وحدت و اتفاقی که به تازگی در این تالار رخ داده است، اعتراض جدی خود را اعلام می‌کند.

چرا می‌خواهید تالار وحدت را به تئاترِ پول‌محور بسپارید؟! خواسته‌ی ما نه مخالفت با حضور کارگردانان جوان است و نه مخالفت با تولید آثار پرهزینه و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی. مساله این است که سرمایه و ثروت، جایگزین اندیشه محوری، تفکر هنری، خلاقیت، سابقه حرفه‌ای و معیار‌های روشن انتخاب اثر شود.

معیار‌های انتخاب اثر برای این تالار فاخر تئاتر کشور کدام‌اند؟ آیا معیار، کیفیت اثر و عیار هنری گروه است؟ آیا سابقه و کارنامه‌ی حرفه‌ای کارگردان مورد توجه قرار می‌گیرد؟ آیا شأن و جایگاه تالار وحدت و آثاری که در این تالار به صحنه می‌روند، در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ می‌شود؟ یا از این پس، هرکس بتواند سرمایه بیشتری از بیرون از ساختار رسمی تئاتر وارد چرخه‌ی اجرا کند، شانس بیشتری برای در اختیار گرفتن این صحنه خواهد داشت؟

جامعه تئاتر نمی‌تواند نسبت به این تناقض و این کج‌سلیقه‌گی بی‌تفاوت باشد که کارگردانانی با سال‌ها سابقه فعالیت حرفه‌ای، تولید آثار متعدد و حضور مؤثر در مهم‌ترین رویداد‌های تئاتری کشور، برای رسیدن به تالار وحدت با محدودیت و ممانعت مواجه شوند، اما اثری با کارگردانی کم یا بدون سابقه تئاتری، به پشتوانه توان و آورده‌ی مالی گزاف، امکان اجرای طولانی‌مدت در این تالار را پیدا کند. مساله دیگر این ست که چنین اجرا‌هایی چه با قیمت بلیت خواهند کرد؟ آیا افزایش اجتناب‌ناپذیر و فاحش قیمت بلیت برای چنین اجرا‌هایی در یک تالار دولتی راه نفس هنرمندانی که ناگزیر از اجرا در تالار دولتی را دارند نخواهد بست؟ یک نمونه‌ی دیگرتناقض در معیار‌ها است.

در سینما ورود سرمایه و مجوز کارگردانی بدون طی کردن ضوابط و قانون‌های خاص ناممکن است، اما در تئاتر هیچ رویه و قانونی برای ورود یک کارگردان اولی در مهم‌ترین تالار کشور وجود ندارد؟ دلیل این تناقض و سیاست یک بام و دو هوا چیست؟ این اعتراض به یک تصمیم است با بیم آن که به رویه تبدیل شود؛ فرایندی که اگر تثبیت شود، در آینده‌ای نزدیک می‌تواند به همه جامعه تئاتر این پیام را بدهد که اگر سرمایه دارید، می‌توانید از صف حرفه‌ای‌ها عبور کنید. بدیهی است خواسته ما نه سیاسی است، نه شخصی و نه جناحی. مطالبه‌ی ما ضرورت رعایت عدالت حرفه‌ای است.

کانون کارگردانان خانه تئاتر به عنوان متولی کارگردانی تئاتر در ایران، انتظار دارد اگر شورای هنری تالار وحدت معیار‌های مشخصی برای انتخاب آثار دارد، این معیار‌ها به‌صورت شفاف اعلام عمومی شود. متولیان تئاتر کشور باید به صراحت، شفاف و واضح و روشن اعلام کنند که از این پس تالار وحدت و یا دیگر تالار‌های شاخص دولتی متعلق به چه کسانی است، جامعه تئاتر یا صاحبان سرمایه. انتخاب یک اثر برای تالار وحدت، انتخاب درباره بخشی از پیشخوانِ رسمی تئاتر ایران است.

باشد که تالار فاخر خیابان شهریار تهران بالنده بماند و باشد که این مطالبه، اعتراض و هشدار بی‌پاسخ نماند.

هیات مدیره کانون کارگردانان خانه تئاتر