نامزدهای مسابقه عکاسی «روایت جنگ رمضان» معرفی شدند

هفته گذشته فرصت دیدن این نمایشگاه را داشتم؛ نمایشگاهی که با بازخوانی بخشی از گنجینه کمتر دیده‌شده موزه و رونمایی از شش آلبوم نفیس قرن نوزدهم از ایرانِ دوره قاجار، عثمانی و ژاپن، بیش از آنکه فقط تاریخ عکاسی را روایت کند، ما را به تأمل درباره چگونگی دیدن جهان دعوت می‌کند.

دویست سال عکاسی، در واقع دویست سال تلاش انسان برای ثبت لحظه، حافظه و واقعیت است؛ دوربینی که هم جنگ و ویرانی را دیده و هم سفر، شادی، فرهنگ، هنر، میراث و زیبایی‌های جهان را.

اما پشت هر قاب ماندگار، فقط یک نگاه خلاق نیست؛ یک انسان هم ایستاده است. انسانی که گاهی ساعت‌ها انتظار کشیده، کیلومترها سفر کرده، خستگی، سرما و گرما را تحمل کرده و در لحظه‌های دشوار، برای ثبت یک تصویر، خطر را به جان خریده است. صبر، بردباری و رنج عکاس، بخش دیده‌نشده بسیاری از عکس‌های دیده‌شده جهان است.

شاید عکاسی از همین‌جا فراتر از ثبت یک تصویر می‌رود؛ عکاس برای دیدن، گاهی رنج می‌کشد و برای دیده‌شدنِ جهان، از خودش می‌گذرد.

عکاسی در دو قرن گذشته، فقط حافظه جنگ‌ها و فجایع نبوده است. بسیاری از مقصدهای گردشگری، حوادث، رویدادها، آیین‌ها، بناها، چهره‌ها و میراث ملت‌ها، پیش از آنکه در جهان شناخته شوند، از دریچه دوربین عکاسان دیده شده‌اند. یک عکس می‌تواند مقصدی را به سفر دعوت کند، میراثی را از فراموشی نجات دهد و انسانی را در دورترین نقطه جهان، با زندگی انسانی دیگر آشنا کند.

امروز، انسان‌رسانه‌ها با تلفن همراه روایت خود را می‌سازند و هر کسی می‌تواند داستان یک شهر، یک روستا، یک سفر یا یک میراث را ثبت و روایت کند. این فرصت بزرگی است اما مسئولیت عکاس نیز بزرگ‌تر شده است. زیرا هر تصویر، فقط یک تصویر نیست؛ روایتی است که از یک انسان و یک سرزمین برای مخاطب جهانی بیان می‌شود.

در آستانه سومین قرن عکاسی، شاید پرسش مهم همین باشد: در عصر تصویرهای بی‌شمار و حتی تصویرهای بدون عکاس، هنوز چه چیزی عکاسی را ماندگار می‌کند؟

شاید پاسخ همچنان همان چیزی باشد که هیچ فناوری نمی‌تواند جای آن را بگیرد: چشم و ذهن انسان.

امروز، روز جهانی عکاسی، یاد و نام عکاسان هنرمندی را که در میان ما نیستند، اما لحظات مهم تاریخ و زندگی مردم ایران را برای همیشه در حافظه تصویری این سرزمین ثبت کردند، گرامی می‌داریم و برای عکاسان پرتلاش امروز بهترین‌ها را آرزو می‌کنیم؛ برای نگاه خلاقشان، برای صبرشان، برای رنج‌هایی که دیده نمی‌شود و قاب‌هایی که دیده می‌شوند.

به احترام عکاسانی که جهان را فقط تماشا نمی‌کنند؛ می‌ایستند، صبر می‌کنند، می‌بینند و سرانجام، لحظه‌ای از زندگی را برای همیشه به ما بازمی‌گردانند.

روز جهانی عکاسی مبارک.

فعال حوزه گردشگری

به گزارش شهرآرانیوز، کتاب عکس «تالاب هورالعظیم: طبیعت، انسان، صنعت» اثر پوریا قلیچ‌خانی در دومین دوره از جشنواره بین‌المللی عکس زیپا ۲۰۲۶ (Zipa International Photography Awards ۲۰۲۶) موفق به دریافت نشان برنز در بخش کتاب (Book/ Zine) شد.

این کتاب اثر پوریا قلیچ‌خانی، پژوهشگر حوزه تنوع زیستی، عکاس و موزیسین و مروج تلفیق هنر و محیط‌زیست است که در سال ۱۴۰۴ توسط خانه فرهنگ و هنر گویا منتشر شده است.

دومین دوره جوایز بین‌المللی عکاسی Zyne در سال ۲۰۲۶ با دریافت بیش از ۱۰ هزار اثر از ۶۵ کشور جهان برگزار شد. آثار این دوره در ۱۸ بخش مورد ارزیابی قرار گرفتند و داوری آنها بر عهده هیئتی متشکل از ۱۶ عکاس و چهره شناخته‌شده عرصه عکاسی از کشور‌های مختلف بود.

کتاب «تالاب هورالعظیم: طبیعت، انسان، صنعت» حاصل یک پروژه عکاسی مستند درباره تالاب مرزی هورالعظیم در استان خوزستان است که طبیعت و تنوع زیستی تالاب، زندگی جوامع محلی و حضور و تأثیر فعالیت‌های انسانی و صنعتی در این زیست‌بوم را در کنار یکدیگر روایت می‌کند. قلیچ‌خانی، کارشناس ارشد تنوع زیستی و عضو انجمن عکاسان ایران، در فعالیت‌های خود بر پیوند میان هنر و محیط‌زیست تمرکز دارد و تلاش می‌کند از ظرفیت عکاسی و دیگر ابزار‌های هنری برای روایت طبیعت و مسائل محیط‌زیستی استفاده کند.

او درباره کتاب می‌گوید: «هدف من از خلق این کتاب فقط ثبت تصاویر یک تالاب نبود؛ تلاشم بر این بود که صدا و روایت هورالعظیم را از طریق عکاسی به گوش مخاطبان برسانم؛ روایتی از سرزمینی که طبیعت و زندگی ساکنانش به هم گره خورده است. امیدوارم این کتاب بتواند صدای هورالعظیم را به گوش ایران و جهان برساند؛ صدایی که پیش از هر چیز، خواست مردم بومی این منطقه برای دیده‌شدن و شنیده‌شدن است. این موفقیت را به مردم نازنین تالاب‌نشین شهر رفیع تقدیم می‌کنم؛ بومیانی که زندگی‌شان با این تالاب پیوندی عمیق دارد.»

در ادامه حتما بخوانید گزارشی از نمایشگاه عکس تشییع رهبر شهید باعنوان «روایت وداع» | وداعی که در قاب ماندگار شد

در ادامه این پروژه، قرار است به‌زودی با کیوریتوری آیناز زارعی، نقاش و مدیر گروه هنری آیتیست، تور نمایشگاهی با محوریت عکس‌های این کتاب و با موضوع تالاب هورالعظیم در ایران برگزار شود.

به گزارش شهرآرانیوز، تصاویر ثبت شده که در این گزارش تصویری جای گرفته‌اند نیز این ویژگی را دارند، آنها با ثبتِ یک حقیقت، مانند عکسِ «پیدا شدن پیکر کودک سوری» تلنگری به تاریخ بوده‌اند، مانند عکس «دختر ریسنده در کارخانه نخ» یک وجدان را بیدار کرده و باعث ثبت قانونی نانوشته شده‌اند یا مانند «افغانستان»، سرنوشت یک کشور را تغییر داده‌اند. ۱۶ عکس انتخاب شده برای این گزارش متعلق به اتفاقات مختلف رخ داده در سراسر دنیاست و گزینشی انتخاب شده‌اند.

عنوان: نمایی از پنجره در لو گراس (قدیمی‌ترین عکس جهان)

مکان و زمان: سال ۱۸۲۶ اصطبل و کبوترخانه

عکاس: نیسفور نیپس

این دانشمند فرانسوی، موفق به ثبت نخستین عکس تاریخ شد. او با قرار دادن یک صفحه فلزی قیراندود در یک جعبه تاریک، از جلوی پنجره، تصویر پشت بام را ثبت کرد.

در آن زمان صفحه حساس به نور به مدت ۸ ساعت تحت تابش نور قرار داشت. این عکس بعد‌ها به دانشگاه تگزاس اهدا شد تا در معرض نمایش عموم قرار گیرد.

عنوان: دختر ریسنده در کارخانه نخ

زمان و مکان: ۱۹۰۸ کارخانه نساجی در ایالات متحده

عکاس: لوییس هاین

در آن زمان کارخانه‌ها تمایل زیادی به استخدام کودکان داشتند تا دستمزدی پایین‌تر از دستمزدِ بزرگسالان را پرداخت کنند. سایدی فایفر یکی ازاین کودکان بود که شکار دوربین هاین شد.

این عکس به یکی از تاثیرگذارترین عکس‌های قرن بیستم تبدیل شد، به حدی‌که بین سال‌های ۱۹۱۰ تا ۱۹۲۰ آن را یکی از عوامل موثر در تصویب قانون علیه بهره‌کشی از کودکان و کم شدن تعداد کودکان کار دانستند.

عنوان: مادر مهاجر

زمان و مکان: ۱۹۳۶ کمپ نیپوموِ کالیفرنیا

عکاس: دوروتیا لانگ

فلورانس اوونز تامپسون در دوران رکود بزرگ اقتصادی آمریکا، برای امرار معاش خود و ۶ فرزندش در مزرعه‌ای به کار مشغول شد. 

پس از انتشار این عکس، دولت فدرال ۹۱۰۰ کیلوگرم غذا به افرادی که در اردوگاه نخودچینی محل اقامت او بودند، اختصاص داد. رسانه‌ها این عکس را نماد رکود دولت آمریکا نامیدند.

در ادامه حتما بخوانید عکس روز ناسا | کهکشان راه شیری بر فراز یک پارک طبیعی

عنوان: برافراشتن پرچم در ایوو جیما

زمان و مکان: ۲۳ فوریه ۱۹۴۵ کوه سوریباچی جزیره ایووجیما ژاپن

عکاس: جو رزنتال

در جریان جنگ جهانی دوم نبردی میان نیروی دریایی امریکا و ژاپن در این جزیره رخ داد که مورخان جنگ جهانی از آن با عنوان پایان نبرد در اقیانوس آرام یاد می‌کنند.

با پایان نبرد و شکست ژاپن پنج تفنگدار دریایی و یک نیروی دریایی در حال برافراشتن پرچم آمریکا در بالاترین نقطه جزیره ایوو جیما هستند.

عنوان: ابر قارچی بر فراز ناکازاکی

مکان و زمان: ۹ اوت ۱۹۴۵ آسمان ناکازاکی

عکاس: ستوان چارلز لوی

سه روز پس از آنکه بمب اتمی اول آمریکا، هیروشیمای ژاپن را نابود کرد، آمریکا بمب اتمی قوی‌تری موسوم به «فاکس باک» به سمت ناکازاکی پرتاب کرد.

این انفجار ستونی از گردوغبار رادیواکتیو به ارتفاع ۴۵۰۰۰ فوت داشت. این قاب به یکی از معروف‌ترین عکس‌های تاریخ معروف شد.

عنوان: لیتل راک ناین

مکان و زمان: ۱۹۵۷ در دبیرستان مرکزی لیتل‌راک در آرکانزاس

عکاس: ویلیام «ویل» کانتس

۹ دانش‌آموز سیاه‌پوست برای اجرایی شدن بخشی از روند لغو تفکیک نژادی در مدارس دولتی، وارد دبیرستان مرکزی لیتل راک شدند، الیزابت اکفورد دانش‌آموز ۱۵ ساله

به موقع به دوستان خود نرسید و به تنهایی از در جلویی وارد مدرسه شد. قبل از ورود دانش‌آموزان به مدرسه، شهردار ایالت نیرو‌های فدرال را

برای حفاظت از دانش‌آموزان در منطقه مستقر کرده بود. این اقدام یکی از بزرگ‌ترین موفقیت سیاه‌پوستان در تاریخ آمریکا نام گرفت.

عنوان: خودسوزی راهب

مکان و زمان: ژوئن ۱۹۶۳ شهر بوهی ویتنام

عکاس: مالکوم براون

یک راهبی که در حالت نیلوفری نشسته و سرشار از آرامش، در شعله‌های آتش می‌سوزد. این عکس اعتراضی

منجر به واکنش کِندی شده و بعد از بازخواست ویتنام توسط آمریکا، دولت دیم با واسطه کودتا سرنگونی شد.

عنوان: اعدام

زمان و مکان: ۱۹۶۸ در ویتنام

عکاس: ادی آدامز

در جریان جنگ‌های داخلی در جنوب ویتنام، چند مامور پلیس، بدون تحقیق مردی را به اتهام همدستی با ویت کنگ که به پایگاه آمریکایی‌ها حمله کرده بود، دستگیر کردند.

رئیس پلیس منطقه در برابر چشم مردم او را کشت. این عکس به یکی از مشهورترین و تأثیرگذارترین تصاویر جنگ تبدیل شد و جنبش ضد جنگ را تقویت کرد.

عنوان: عکس کره زمین

زمان و مکان: دسامبر ۱۹۶۸ در ماموریت آپولو ۸

عکاس: فضانورد ویلیام اندرز

این عکس یکی از اولین و مشهورترین عکس‌هایی است که انسان توانسته از کره زمین ثبت کند. این عکس تصویر سیاره زمین را از فراز مدار ِ ماه نشان می‌دهد.

عنوان: مرد تانکی

مکان و زمان: ۵ ژوئن ۱۹۸۹ در پکن

عکاس: جف وایدنر از آسوشیتدپرس

معترض ناشناس چینی یک روز بعد از اعتراضات میدان تیان‌آن‌من در مقابل ستونی از تانک‌ها قرار گرفت. این عکس یکی از مشهورترین

و نمادین‌ترین تصاویر اعتراضی تمام دوران در نظر گرفته و به نماد جهانی مقاومت فردی در برابر سرکوب دولتی تبدیل شد.

عنوان: کودک و کرکس

زمان و مکان: ۱۹۹۳ در روستای آیُد سودان

عکاس: کوین کارتر

در ماه مارس سال ۱۹۹۳ میلادی، و در جریان سفر کوین کارتر (عکاس خبری) به سودان، وی به‌طور اتفاقی امکان عکس برداری از یک لحظهٔ عجیب و تکان دهنده

از قحطی مرگبار سودان در آن سال را پیدا نمود. در این لحظهٔ خاصّ، یک کودک خردسال و گرسنه در تلاش برای رسیدن به یک مرکز تغذیه (از مراکز کمک‌های غذایی سازمان ملل متحد).

در نزدیکی این مرکز خسته و ناتوان از پای افتاد و درست در همین لحظه یک کرکس (لاشخور)، در نزدیکی او بر زمین نشست.

گویی انتظار مرگ کودک را می‌کشید و نظاره گر جان دادن کودک بود تا پس از آن جثهٔ نحیف کودک را بدرد و خوراک خود سازد.

در این لحظات کارتر به اقتضای موقعیت حرفه‌ای و عنوان شغلی خود، برای ثبت و گزارش این لحظه تلاش کرد و صحنه را با لنز دوربین خود شکار نمود.

هرچند که او بعد‌ها و پس از انتشار این عکس، به خاطر این که برای کمک به دختربچه تلاشی نکرده و او را با لاشخور به حال خویش رها کرده‌است، تحت انتقادات بسیار شدید قرار گرفت.

عنوان: برخورد هواپیما به برج‌های دو قلوی تجارت جهانی

زمان و مکان: ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، نیویورک

عکاس: لیل اووروکو (Lyle Owerko)

موضوع: نیرو‌های القاعده با دو هواپیما در فواصل زمانی مختلف به برج‌های دو قلوی تجارت جهانی نیویورک حمله کردند.

در این اقدام همه مسافران به مراه ۵۰۰۰ نفر از کارکنان و مردمی که در ساختمان‌ها حضور داشتند کشته شدند.

واکنش آمریکا به این حملات، شروع جنگ علیه در افغانستان و برکنار کردن طالبان از قدرت بود. همچنین طرح «قانون میهن‌پرستی آمریکا» تصویب شد. این تصویر بعداً روی جلد مجله TIME هم قرار گرفت.

عنوان: مرد نقابدار

زمان و مکان: ۴ نوامبر ۲۰۰۳، زندان ابوغریب

عکاس: گروهبان ایوان فردریک

علی شلال القیسی، زندانی که کیسه‌ای روی سرش کشیده شده، روی جعبه‌ای با سیم‌های متصل به آن ایستاده است.

این تصویر به نمادی قدرتمند از نقض حقوق بشر توسط آمریکا در طول جنگ عراق تبدیل شد و انتقادات شدیدی را علیه ایالات متحده برانگیخت.

عنوان: تصویرسازی رسانه‌ای از پیروزی (پایین کشیدن مجسمه صدام)

مکان و زمان: ۹ آوریل ۲۰۰۳، میدان فردوس بغداد

عکاس: جروم دِلِی

پس از ورود نیرو‌های ائتلاف به رهبری آمریکا به بغداد، سربازان آمریکایی مجسمه برنزی صدام حسین، دیکتاتور وقت عراق را با استفاده از یک خودروی بازیابی زرهی (M ۸۸ Recovery Vehicle) که با زنجیر به گردن مجسمه متصل شده، پایین کشیده و سرنگون کردند. این تصویر برای بسیاری از رسانه‌های غربی به نماد «پایان رژیم صدام حسین» و «سقوط بغداد» تبدیل شد.

عنوان: مرگ آلان کردی

زمان و مکان: ۲۰۱۵ ساحل دریای مدیترانه در ترکیه

عکاس: نیلوفر دمیر

پسر بچه سه ساله سوری که همراه خانواده‌اش در حال فرار از سوریه بودند، در دریای مدیترانه غرق شدند. پیکر آلان را آب‌های دریا به ساحل در نزدیکی بدروم ترکیه آورد.

این تصویر و بحث پناهندگان به بحرانی گسترده در انتخابات فدرال ۲۰۱۵ کانادا تبدیل و در نهایت به افزایش کمک‌ها به موسسات خیریه برای کمک به مهاجران و پناهندگان منجر شد.