در تاریخ معاصر ایران، مردانی پا به عرصه گذاشتهاند که نامشان با مفاهیمی چون وقف، نیکوکاری و فرهنگدوستی گره خورده است. در میان این شخصیتهای برجسته، نام حاج حسین آقا ملک به عنوان بزرگترین واقف تاریخ معاصر ایران میدرخشد. مردی که ثروت بیکران موروثی را در راه پاسداری از فرهنگ، تاریخ و تمدن این سرزمین به کار بست و میراثی جاودانه برای نسلهای آینده بر جای گذاشت.
کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه آستان قدس رضوی، نهتنها گنجینهای از نسخههای خطی و آثار تاریخی است، بلکه روایتی زنده از عشق بیپایان یک انسان به سرزمین و فرهنگش محسوب میشود. این مجموعه ارزشمند، یکی از غنیترین کتابخانههای ایران به شمار میآید و با بیش از ۱۹ هزار عنوان نسخه نفیس خطی و حدود ۱۰۰ هزار کتاب چاپی، همراه با نسخههای سنگی و جراید، پذیرای پژوهشگران و دوستداران فرهنگ است (کتابخانه و موزه ملی ملک). ریشهها؛ از تبریز تا بازار تهران
حاج حسین آقا ملک در شب ۱۱ ربیعالاول ۱۲۸۸ هجری قمری برابر با ۱۰ خرداد ۱۲۵۰ خورشیدی در منزل پدری خود، واقع در بازار بینالحرمین تهران، چشم به جهان گشود (مرتضوی قصابسرایی، ۱۳۹۰). خانوادهاش اصالتاً تبریزی و مجتهدزاده بودند، اما پدربزرگش آقا مهدی راهی متفاوت از اجداد روحانی خود در پیش گرفت.
آقا مهدی در جنگهای ایران و روس به قشون دولتی پیوست و تا درجه سرهنگی ارتقا یافت. پس از جنگ، به تجارت روی آورد و از دوستی با میرزا تقیخان امیرنظام [امیرکبیر بعدی]، بهرهمند شد. امیرنظام که پیشکار ناصرالدین میرزای ولیعهد در آذربایجان بود، هنگام درگذشت محمدشاه قاجار، صد هزار تومان از آقا مهدی قرض گرفت تا ولیعهد را از تبریز به تهران بیاورد و بر تخت بنشاند. آقا مهدی نیز به تهران آمد و به پاس این خدمات، لقب ملکالتجاری را از شاه دریافت کرد (مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی).
پدر حاج حسین آقا، حاج محمدکاظم ملکالتجار، ویژگیهای رفتاری متفاوتی از پدر خود داشت. در جوانی ورزشکار و شاگرد پهلوان ابراهیم یزدی بود، سپس مانند پدر وارد تجارت شد. از سیاست نیز بیبهره نبود و در سرودن شعر دستی داشت. او …
