سهیل موفق کارگردان فیلم سینمایی «کفایت مذاکرات» که بهصورت آنلاین در شبکه نمایش خانگی و پلتفرم فیلیمو اکران شده است در گفتوگو با خبرنگار فرهنگی ایرنا درباره اینکه پیشازاین در حوزه سینمای کودک فعال بوده گفت: من بهعنوان یک کارگردان معتقدم نباید خود را به یک ژانر محدود کنم. کارگردانی پیش از آنکه وابسته به ژانر باشد، متکی بر شناخت درام، روایت، هدایت بازیگران و خلق جهان اثر است. یک فیلمساز حرفهای باید این توانایی را داشته باشد که در ژانرهای مختلف فیلم بسازد و دانش و تجربه خود را متناسب با اقتضائات هر ژانر به کار گیرد. بااینحال، همچنان بر این باورم که ساخت فیلم برای کودک و خانواده از دشوارترین و پیچیدهترین گونههای سینمایی است چرا که باید همزمان مخاطب کودک و بزرگسال را درگیر کند، از نظر فرهنگی و تربیتی مسئولانه باشد و درعینحال جذابیتهای دراماتیک خود را نیز حفظ کند. دلیل دوم به شرایط تولید سینمای کودک در ایران بازمیگردد. متأسفانه اینگونه سینمایی باوجود تمام شعارهای زیبایی که درباره اهمیت کودک، خانواده و آیندهسازان این سرزمین داده میشود، در عمل از جایگاه شایسته خود برخوردار نیست. محدودیتهای جدی در حوزه سرمایهگذاری، تولید، اکران و حمایتهای مؤثر، مسیر فعالیت در این حوزه را بسیار دشوار کرده است.
وی افزود: پس از ساخت فیلم «نوروز» که به اعتقاد من ظرفیت آن را داشت تا با حمایتهای ملی و بینالمللی به اثری ماندگار و اثرگذار تبدیل شود، انتظار میرفت سازمانها، ارگانها و مراکز دولتی که دارای ردیف بودجه مشخص هستند و حمایت از تولیدات فرهنگی و بهویژه آثار مرتبط با هویت ملی و کودکان، از وظایف ذاتی آنهاست، در مراحل مختلف تولید، پستولید و عرضه همراهی مؤثری داشته باشند. اما نهتنها چنین حمایتی صورت نگرفت، بلکه اعلام شد که حمایت از اثری با محوریت «نوروز» در اولویت آنها نیست. در چنین شرایطی و باتوجهبه رقابت گستردهای که امروز در عرصه جهانی تولید محتوای کودک وجود دارد، معتقدم کودکان و خانوادههای ایرانی شایسته تماشای آثاری هستند که از استانداردهای روز دنیا برخوردار باشند؛ آثاری که از نظر کیفیت تولید، جذابیت بصری و روایت، توان رقابت با نمونههای بینالمللی را داشته باشند.
ساخت فیلم برای کودکان را یکی از وظایف حرفهای و فرهنگی خود میدانم
موفق تاکید کرد: تحقق چنین هدفی، بدون حمایت واقعی و سرمایهگذاری هدفمند، عملاً امکانپذیر نیست. به همین دلیل تصمیم گرفتم تا فراهم شدن شرایط لازم برای تولید اثری در شأن کودکان این سرزمین، در ژانرهای دیگر نیز فعالیت کنم. این تصمیم به معنای فاصله گرفتن از سینمای کودک نیست، بلکه انتخابی مسئولانه از سر احترام به مخاطبانی است که با وجود همه دشواریهای اقتصادی، هزینه میکنند، به سینما میآیند و شایسته بهترین آثار هستند. من ساخت فیلم برای کودکان و خانوادههای این سرزمین را نه صرفاً یک علاقه، بلکه یکی از وظایف حرفهای و فرهنگی خود میدانم و هر زمان شرایط لازم برای تولید اثری در تراز استانداردهای جهانی فراهم شود، با افتخار بار دیگر در این حوزه فیلم خواهم ساخت
وی با اشاره به پرفروش بودن «کفایت مذاکرات» در اکران سینمایی گفت: من معتقدم هر فیلم، پیش از آنکه ساخته شود، باید از منظر مخاطب مورد ارزیابی قرار بگیرد. زمانی که طرح یا فیلمنامهای به دستم میرسد، ابتدا از خودم میپرسم آیا این قصه میتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند؟ آیا موضوع و تم آن دغدغهای مشترک را روایت میکند؟ آیا شخصیتها ظرفیت همذاتپنداری دارند؟ و مهمتر از همه، آیا فیلم میتواند مخاطب را تا پایان با خود همراه و سرگرم نگه دارد؟ برای من «سرگرمکنندگی» یک اصل اساسی است؛ نه به معنای سطحی بودن، بلکه به این معنا که فیلم باید بتواند مخاطب را درگیر جهان خود کند. اگر فیلمنامه این ویژگیها را داشته باشد، تازه به ساخت آن فکر میکنم. در «کفایت مذاکرات» احساس کردم همه این مؤلفهها در کنار هم قرار گرفتهاند. فیلم به موضوعی میپرداخت که بخش بزرگی از جامعه با آن ارتباط برقرار میکند و درعینحال تلاش میکرد بدون ازدستدادن جنبه سرگرمکننده، حرف خود را نیز بزند.
«کفایت مذاکرات» ظرفیت دستیابی به فروش بسیار بالاتری را داشت
کارگردان فیلم سینمایی «کفایت مذاکرات» ادامه داد: البته موفقیت یک فیلم هرگز حاصل تلاش یک نفر نیست. همراهی نویسندهای همدل، تهیهکنندهای همراه، بازیگرانی حرفهای و گروهی که هر یک دقیقاً در جایگاه درست خود قرار بگیرند، مهمترین سرمایه یک فیلم هستند. سینما یک هنر کاملاً گروهی است و من معتقدم کیفیت روابط، همدلی و انرژی حاکم بر پشتصحنه، به شکلی مستقیم در کیفیت اثر نهایی منعکس میشود؛ مخاطب شاید از جزئیات تولید خبر نداشته باشد، اما این صداقت و هماهنگی را احساس میکند. در «کفایت مذاکرات» تلاش کردیم تمام اجزای فیلم، از فیلمنامه و بازیها گرفته تا کارگردانی و سایر عناصر، در خدمت درام قرار بگیرند. وقتی چنین هماهنگیای شکل میگیرد، کارگردان نیز میتواند به چشماندازی که برای فیلم ترسیم کرده، نزدیکتر شود. تصور میکنم مخاطبان این احترام به سلیقه و شعورشان را در فیلم احساس کردند و پاسخ خود را با حضور در سالنهای سینما و استقبال از فیلم دادند. البته باور دارم اگر مجموعه اتفاقات تلخ و پیشبینیناپذیری که در مقطع اکران برای کشور رخ داد، بر شرایط اجتماعی و اقتصادی مردم و وضعیت سینماها تأثیر نمیگذاشت، «کفایت مذاکرات» ظرفیت دستیابی به فروش بسیار بالاتری را نیز داشت.
کمدی، یکی از اصیلترین و دشوارترین ژانرهای سینماست
موفق درباره اینکه برخی معتقدند فیلم کمدی در ردیف فیلمهای سخیف قرار میگیرد، اظهار کرد: من اساساً با این گزاره موافق نیستم، چون معتقدم نباید ضعف برخی آثار را به پای یک ژانر نوشت. همانطور که هر فیلم اجتماعی یا درام الزاماً اثر عمیق و ارزشمندی نیست، هر فیلم کمدی هم الزاماً سخیف نیست. کمدی، یکی از اصیلترین و دشوارترین ژانرهای سینماست و در طول تاریخ، بزرگترین فیلمسازان جهان از این ژانر برای طرح مهمترین مسائل اجتماعی، فرهنگی و حتی فلسفی استفاده کردهاند. متأسفانه گاهی به دلیل موفقیت تجاری برخی آثار، این تصور شکل گرفته که تنها راه خنداندن مخاطب، استفاده از شوخیهای سطحی، لودگی یا موقعیتهای سخیف است درحالیکه این نگاه، بیش از آنکه تعریف کمدی باشد، نشانه ضعف در فیلمنامه و اجراست. خنداندن مخاطب بدون عبور از مرزهای ابتذال، اتفاقاً بهمراتب سختتر است و نیازمند شناخت دقیق درام، شخصیتپردازی، ریتم، موقعیت و سلیقه مخاطب است.
این فیلمساز تاکید کرد: از روز اول تصمیم ما در «کفایت مذاکرات» این بود که مخاطب را با قصه، شخصیتها و موقعیتهای نمایشی بخندانیم، نه با شوخیهای دمدستی یا رفتارهای خارج از شأن مخاطب. تلاش کردیم طنز، از دل روایت و موقعیتهای انسانی فیلم شکل بگیرد؛ طنزی که در کنار سرگرمکنندگی، بتواند مخاطب را با خود همراه کند و درعینحال به شعور او احترام بگذارد. به اعتقاد من، مخاطب امروز بسیار آگاهتر از گذشته است. او بهخوبی تشخیص میدهد که یک فیلم برای خنداندنش چه مسیری را انتخاب کرده است. اگر اثری بتواند بدون توسل به ابتذال، تماشاگر را بخنداند و همزمان او را درگیر داستان و شخصیتها کند، آن فیلم به هدف واقعی کمدی دست یافته است.
وی ادامه داد: من هیچگاه اعتقاد نداشتهام که موفقیت در گیشه باید به هر قیمتی به دست بیاید. اگر قرار باشد مخاطب بخندد، ترجیح میدهم این خنده حاصل هوشمندی، موقعیتپردازی و روایت باشد، نه نتیجه سادهسازی سلیقه مخاطب. به گمان من، استقبال از «کفایت مذاکرات» نیز نشان داد که میتوان فیلمی کمدی ساخت که هم مخاطب عام را جذب کند و هم به شأن و شعور او احترام بگذارد
این کارگردان درباره رضایت از اکران آنلاین «کفایت مذاکرات» گفت: بازخوردهایی که تاکنون از مخاطبان دریافت کردهام، خوشبختانه رضایتبخش بوده و نشان میدهد فیلم توانسته در اکران آنلاین نیز با مخاطبان خود ارتباط برقرار کند اما در کنار این اتفاق مثبت، همچنان یک دغدغه جدی وجود دارد؛ معضل قاچاق آثار سینمایی. متأسفانه انتشار غیرقانونی فیلمها در فضای مجازی و پخش بدون مجوز آنها از برخی شبکههای ماهوارهای، نهتنها خسارت اقتصادی سنگینی به صاحبان آثار وارد میکند، بلکه انگیزه و امید فیلمسازان و سرمایهگذاران را نیز تحتتأثیر قرار میدهد.
وی ادامه داد: تولید یک فیلم حاصل ماهها و گاه سالها تلاش، سرمایهگذاری و همکاری یک گروه بزرگ از هنرمندان و عوامل است. طبیعی است که وقتی این اثر بهسادگی و بدون رعایت حقوق صاحبان آن به شکل غیرقانونی منتشر میشود، احساس تلخی و دلسردی ایجاد کند. سالهاست درباره ضرورت مقابله با قاچاق آثار فرهنگی صحبت میشود اما هنوز راهکارهای مؤثر و اجرایی که بتواند این معضل را به شکل جدی کنترل کند، به نتیجه نرسیده است. امیدوارم روزی برسد که حقوق مادی و معنوی آثار هنری بیش از امروز مورد حمایت قرار بگیرد چرا که حفظ امنیت اقتصادی تولید، در نهایت به نفع مخاطب و آینده سینمای ایران خواهد بود
