باشگاه کومو در سری آ مسیر جدیدی را در آکادمی خود آغاز کرده است تا میزان مواجهه کودکان با ضربات سر و آسیبهای ناشی از آن را محدود کرده و از سلامت مغز آنها محافظت کند.
این تیم ایتالیایی تدابیر جدیدی را برای تیمهای پایه خود معرفی کرده است که هدف آن «محافظت از بازیکنان جوان» از طریق محدود کردن میزان ضربه به توپ با سر در جلسات تمرینی و مسابقات است.
این رویکرد که به گفته باشگاه کومو برای «کاهش ضربات اجتانبپذیر به سر، حمایت از رفاه بازیکنان و تشویق توسعه فنی بهتر در درازمدت» طراحی شده، پیرو دستورالعملهای کلیتر نهادهای حاکم بر فوتبال است که در سالهای اخیر تلاش کردهاند تعداد ضربات سر کودکان را کاهش دهند.
دستورالعمل کومو چیست؟
کومو اعلام کرد در رده سنی زیر ۱۰ سال، هیچ ضربه سری در تمرینات یا مسابقات وجود نخواهد داشت؛ پرتابهای اوت با پاس روی زمین انجام میشود و ضربات کرنر نیز جای خود را به پرتابهایی میدهند که روی زمین بازی میشوند.
در رده زیر ۱۱ سال، تکنیکهای ضربه با سر ممکن است در اواخر فصل وارد تمرینات شود، اما تنها با استفاده از توپی سبک و لاستیکی.
بازیکنان رده زیر ۱۲ سال ماهانه یکبار تکنیک ضربه سر را آموزش خواهند دید (باز هم با توپ سبک لاستیکی) که حداکثر شامل ۵ ضربه سر در هر جلسه تمرینی است. تیم تشویق میشود در مسابقات از سبک مبتنی بر مالکیت توپ استفاده کند؛ مسابقاتی که همچنان طبق قوانین معمول فدراسیون فوتبال ایتالیا برگزار خواهند شد.
در رده زیر ۱۳ سال، ضربات سر در تمرینات همچنان به دقت محدود خواهد بود (هفتهای یکبار و حداکثر ۵ ضربه سر در هر جلسه) و پرتابهای اوت با دست اما به شکلی انجام میشود که توپ پایینتر از سطح سر هدایت شود.
این باشگاه که تیم اصلی مردان آن در فصل پیش رو نخستین حضور خود در لیگ قهرمانان اروپا را تجربه خواهد کرد، دستورالعملهای عمومی را نیز برای تمام ردههای سنی آکادمی صادر کرده است؛ طبق این دستورالعمل، مربیان مواجهه تکراری و غیرضروری با ضربات سر را کاهش خواهند داد و از بهکارگیری توپهای بیش از حد بادشده جلوگیری میشود. این قوانین در طول فصل نیز بازنگری خواهند شد.
رافائل واران، مدافع سابق منچستریونایتد که در هیئت آموزش باشگاه کومو عضویت دارد، گفت: «پیش از این بارها درباره ضرورت جدی گرفتن ضربات به سر در فوتبال و نیاز مبرم به محافظت از کودکانمان صحبت کردهام. برای بازیکنان جوان، بهترین رویکرد داشتن قوانین شفاف، مربیگری درست، درک متقابل و ایجاد فرهنگ اولویت ایمنی است. این مسیر، تماسهای غیرضروری را در کمسنترین سالها، زمانی که مغز هنوز در حال رشد است، کاهش میدهد و سپس این مهارت را گامبهگام، با کنترل مناسب و به شکل صحیح آموزش میدهد.»
واران که در دوران بازی خود به عنوان مدافع میانی برای منچستریونایتد، رئال مادرید و تیم ملی فرانسه بازی کرده، پیش از این بارها درباره پیامدهای ضربات مغزی در مسابقات و چگونگی آسیب دیدن بدنش بر اثر ضربات سر صحبت کرده بود. او در سال ۲۰۲۴ از عدم آگاهی کافی درباره آسیبهای سر انتقاد کرد و خواستار محدودیت استفاده از ضربه سر در تمرینات شد.
وسیان رابرتس، مدیر توسعه باشگاه کومو نیز اظهار داشت محدود کردن مواجهه کودکان با ضربات سر، به آنها اجازه میدهد بر جنبههای فنیتر بازی تمرکز کنند و تکنیک ضربه سر را با دقت و اعتمادبهنفس یاد بگیرند.
قوانین در بریتانیا چگونه است؟
در می ۲۰۲۴، اتحادیه فوتبال انگلیس برنامهای را برای حذف تدریجی ضربات سر از مسابقات کودکان زیر ۱۲ سال در یک بازه زمانی سه ساله اعلام کرد.
این اقدام پس از موفقیتآمیز بودن یک دوره آزمایشی دوساله توسط هیئت بینالمللی فوتبال صورت گرفت. مقرراتی مانند اعلام خطای هندیکپ (ضربهآزاد غیرمستقیم) در صورت ضربه سر عمدی، برای بازداشتن کودکان از این کار وضع شد که از سطح لیگها تا مسابقات پایه و مدارس را شامل میشد.
اتحادیه فوتبال انگلیس نخستین نهادی بود که این مقررات را پذیرفت و دستورالعملهایی ارائه کرد که تمرین ضربه سر در شرایط رقابتی را تا رده زیر ۱۸ سال ناهنجار و غیرتوصیه میداند.
در سال ۲۰۲۱، لیگ برتر تعویض به دلیل ضربه مغزی را وارد قوانین کرد تا تیمها بتوانند بدون کسر از سهمیه تعویضهای خود، بازیکن آسیبدیده از ناحیه سر را تعویض کنند. همچنین نهادهایی مانند اتحادیه بازیکنان فشار بر هیئت بینالمللی فوتبال را افزایش دادهاند تا تعویض موقت را برای بررسیهای پزشکی ممکن سازد.
این چالشها محدود به فوتبال نیست؛ در ورزش راگبی بریتانیا نیز بیش از ۱۱۰۰ بازیکن سابق علیه نهادهای حاکم دست به اقدام قانونی زدهاند و مدعی شدهاند ضربات متوالی به سر باعث بیماریهای عصبی و افسردگی آنها شده است.
پیامدهای ضربات سر تکراری چیست؟
تحقیقات سال ۲۰۲۳ دانشگاه ناتینگام نشان داد بیماری دمانس (زوال عقل) و سایر بیماریهای تخریبکننده اعصاب در میان بازیکنان حرفهای بازنشسته، سه برابر بیشتر از افراد عادی است.
درجولای، گزارش کالبدشکافی نابی استایلز، قهرمان جام جهانی ۱۹۶۶ نشان داد او به دلیل زدن حداقل ۱۳۶ هزار ضربه سر در دوران حرفهای خود، دچار بیماری پیشرونده مغزی شده بود. استایلز در سال ۲۰۲۰ درگذشت. پیش از او نیز مرگ بازیکنانی چون جف استل و الان جارویس به عنوان بیماری ناشی از شغل ثبت شده بود. همچنین پنج تن از بازیکنان ترکیب اصلی انگلیس در فینال جام جهانی ۱۹۶۶ به دمانس مبتلا شدند.
در آوریل، مطالعه دانشگاه لافبورو امواج فشاری مشخصی را در ناحیه جلویی مغز هنگام برخورد سر با توپ شناسایی کرد. پژوهشگران توضیح دادند این انتقال انرژی شبیه به آسیبهای مغزی ناشی از انفجارهای خفیف نظامی است و مکانیسم آسیبهای عصبی در ضربه سر را شفافتر میکند.
