با این حال، در میان این غولهای سرشناس، نامهایی هم به چشم میخورند که برای بسیاری از هواداران فوتبال چندان آشنا نیستند و حتی برخی تیمها برای نخستین بار در چنین سطحی حضور پیدا میکنند.
صباح افکی از جمهوری آذربایجان (واقع در شهر کوچک «ماسهزیر» با ۱۸هزار نفر جمعیت در استان «آبشوران») یکی از همین تیمهاست. این باشگاه که برای نخستین بار به مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا راه یافته، در نخستین حضور خود باید مقابل بارسلونا، آرسنال و بوروسیا دورتموند قرار بگیرد.
اما صباح افکی چه تیمی است؟ چگونه توانست در فاصلهای کوتاه خود را به سطحی برساند که مقابل بزرگترین باشگاههای اروپا قرار بگیرد؟ و والداش دامبراوسکاس، سرمربی این تیم، چه مسیر غیرمعمولی را برای رسیدن به بزرگترین صحنه فوتبال اروپا طی کرده است؟
باشگاهی که یک دهه پیش وجود نداشت
صباح افکی در ۸ سپتامبر ۲۰۱۷ تأسیس شد؛ بنابراین ممکن است نخستین بازی این تیم در مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا درست در آستانه نهمین سالگرد تأسیس باشگاه برگزار شود.
این تیم که به «جغدها» شهرت دارد، متعلق به منطقه ماسازیر، در حدود ۳۲ کیلومتری شمالغربی باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، است. مرز ایران نیز کمتر از ۳۲۰ کیلومتر در جنوب این منطقه و در امتداد ساحل دریای خزر قرار دارد.
فصل گذشته برای صباح افکی و فوتبال جمهوری آذربایجان تاریخی بود. صباح برای نخستین بار قهرمان لیگ برتر این کشور شد و با فتح جام حذفی، دبل کرد. این موفقیت همچنین به سلطه طولانیمدت قرهباغ بر فوتبال جمهوری آذربایجان پایان داد.
قرهباغ که در باکو مستقر است، در ۱۲ فصل گذشته ۱۱ بار قهرمان لیگ شده بود. این تیم فصل گذشته نیز به نخستین باشگاه آذربایجانی تبدیل شد که به مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا راه پیدا میکند و در نهایت در پلیآف مرحله حذفی مقابل نیوکاسل یونایتد شکست خورد.
صعود برقآسا به جمع بزرگان
صعود صباح به بالاترین سطح فوتبال اروپا با سرعت زیادی اتفاق افتاده، اما آغاز این مسیر داستان عجیبی دارد.
صباح در فصل ۲۰۱۸-۲۰۱۷ فعالیت خود را در لیگ دسته دوم جمهوری آذربایجان آغاز کرد و تنها پس از یک فصل به لیگ برتر رسید؛ آن هم در شرایطی که فصل را در رتبه پنجم جدول به پایان رسانده بود.
چهار تیم بالای جدول، یعنی خزر باکو، قرهداغ لوکباتان، شوالان و مویک باکو، نتوانستند مجوز لازم برای حضور در لیگ برتر را دریافت کنند. به همین دلیل، سهمیه حضور در بالاترین سطح فوتبال کشور به صباح رسید؛ فرصتی که این باشگاه از آن نهایت استفاده را کرد و دیگر به عقب برنگشت.
رشد سریع صباح، در کنار مسیرهای دشوار و هزینهبر سفر از جمهوری آذربایجان، باعث شده این تیم در برخی بازیهای اروپایی هواداران زیادی در دیدارهای خارج از خانه نداشته باشد. برای نمونه، زمانی که صباح برای برگزاری دیدار رفت پلیآف لیگ قهرمانان اروپا مقابل هاپوئل بئرشبع اسرائیل به رومانی سفر کرد، در هتل محل اقامتش تنها با یک هوادار دوآتشه روبهرو شد.
این هوادار که به تنهایی از باکو به بخارست سفر کرده بود تا از بازیکنان تیم محبوبش استقبال کند، برای بازیکنان غافلگیرشده یک نمایش آتشبازی تکنفره با شرارههای صورتی به راه انداخت.
او بعدها نیز دلیل دیگری برای جشن گرفتن پیدا کرد؛ صباح در بازی برگشت با نتیجه ۵ بر ۲ پیروز شد، در مجموع دو دیدار با نتیجه ۶ بر ۴ به برتری رسید و برای نخستین بار جواز حضور در مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا را به دست آورد.
مسابقه تلویزیونی که مسیر مربی را تغییر داد
مغز متفکر تاکتیکی صباح، والداش دامبراوسکاس است؛ نخستین مربی لیتوانیایی که یک باشگاه را به مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا رسانده است.
مسیر این مربی ۴۹ ساله برای رسیدن به بالاترین سطح فوتبال، کاملاً غیرمتعارف بوده است. دامبراوسکاس در دوران بازی هرگز در کشورش بالاتر از سطح سوم فوتبال نرفت و در ۲۳ سالگی از فوتبال خداحافظی کرد تا وارد عرصه مربیگری شود. زندگی او در سال ۲۰۰۲ تغییر کرد؛ زمانی که در نسخه لیتوانیایی مسابقه تلویزیونی «شش صفر - یک میلیون» که اقتباسی از برنامه «چه کسی میخواهد میلیونر شود؟» بود، شرکت کرد.
دامبراوسکاس در این مسابقه ۴ هزار لیتاس، معادل حدود ۱۳۰۰ دلار، برنده شد. او از این پول برای مهاجرت به لندن استفاده کرد و در کنار انجام کارهای مختلف، از جمله پخش روزنامه و نگهداری از کودکان، دورههای مربیگری خود را پشت سر گذاشت.
او فعالیت مربیگری خود را در انگلیس با کینگزبری لندن تایگرز در لیگ برتر اسپارتان ساوت میدلندز آغاز کرد؛ رقابتی که در سطح نهم فوتبال انگلیس قرار دارد. دامبراوسکاس این تیم را به بهترین رتبه تاریخش رساند و این موفقیت نخستین گام در مسیر مربیگری او بود؛ مسیری که بعدها قهرمانی در چهار جام داخلی با ژالگیریس لیتوانی، قهرمانی لیگ بلغارستان با لودوگورتس و فتح جامهای داخلی در لتونی با RFS و در کرواسی با هایدوک اسپلیت را برای او به همراه داشت.
او در سال ۲۰۲۵ هدایت صباح افکی را برعهده گرفت و حالا با این تیم به نخستین مربی لیتوانیایی تبدیل شده که یک باشگاه را به مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا رسانده است.
نخستین تیم صورتی در لیگ قهرمانان
صباح نخستین تیمی است که یکی از رنگهای اصلی لباس خانگیاش صورتی است و موفق شده به مرحله گروهی یا لیگ لیگ قهرمانان اروپا راه پیدا کند. این باشگاه طی چهار فصل متوالی از پیراهنی عمدتاً مشکی با جزئیات صورتی استفاده کرده است. نشان باشگاه نیز ترکیبی از صورتی و مشکی است و لقب این تیم در جمهوری آذربایجان «قارا-چِهرایلار» به معنای «صورتی-مشکیها» است.
قهرمان جمهوری آذربایجان پیش از این با لباسهای آبی و سفید بازی میکرد، اما در فصل ۲۰۲۴-۲۰۲۳ رنگهای خود را تغییر داد.
رنگ صورتی برای شهر زادگاه صباح نیز اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه دریاچه معروف ماسازیر به دلیل رنگ صورتی متمایز خود شهرت دارد.
چهار مرحله؛ به عنوان تیم کمشانس
صباح در هیچیک از مراحل مسیر خود تا رسیدن به مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا، تیم مدعی صعود محسوب نمیشد. این تیم در هر چهار تقابل خود برابر نیوسنتس، قهرمان ولز؛ کوپس فنلاند؛ آگف آرهوس دانمارک و هاپوئل بئرشبع اسرائیل، بدون سید بود و روی کاغذ شانس کمتری برای صعود داشت.
دیدار پلیآف مقابل هاپوئل بئرشبع نیز یکی از نفسگیرترین بخشهای این مسیر بود. صباح برای زنده نگه داشتن رویای اروپایی خود به یک گل در دقیقه ۹۴ بازی برگشت نیاز داشت تا مسابقه را به وقتهای اضافه بکشاند. این تیم در وقتهای اضافه دو گل دیگر به ثمر رساند تا در نهایت جواز حضور در مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا را به دست آورد.
پیش از صباح، تنها تعداد محدودی از تیمها موفق شده بودند برای رسیدن به مرحله گروهی یا لیگ لیگ قهرمانان اروپا، مسیر چهارمرحلهای و دشوار مقدماتی را پشت سر بگذارند.
غیرت قزاقستان در فصل ۲۰۲۶-۲۰۲۵، اسلوان براتیسلاوا از اسلواکی در فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۴، شریف مولداوی و مالمو سوئد در فصل ۲۰۲۲-۲۰۲۱، فرنسواروش مجارستان در فصل ۲۰۲۱-۲۰۲۰ و ستاره سرخ بلگراد صربستان در فصلهای ۲۰۱۹-۲۰۱۸ و ۲۰۲۰-۲۰۱۹ از جمله تیمهایی بودند که پیش از صباح توانستند چنین مسیر دشواری را برای رسیدن به جمع بزرگان فوتبال اروپا طی کنند.
حالا صباح افکی نیز به این فهرست اضافه شده است؛ باشگاهی که تنها ۹ سال از تأسیسش میگذرد و اکنون خود را در بزرگترین صحنه فوتبال اروپا میبیند؛ جایی که باید مقابل تیمهایی مانند بارسلونا، آرسنال و بوروسیا دورتموند قرار بگیرد.
همچنین بخوانید: قرعهکشی فاز گروهی لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۲۷-۲۰۲۶/ در انتظار نبردهای فینالگونه و تاریخی؛ از بایرن - یونایتد تا پیاسجی - بارسلونا
