به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، افزایش قیمت دارو و مکملهای دارویی در ماههای اخیر به یکی از نگرانیهای جدی مردم تبدیل شده است. بسیاری از مصرفکنندگان میگویند محصولاتی که تنها چند هفته قبل خریداری کردهاند، اکنون با افزایش قابل توجه قیمت مواجه شدهاند. مکملی که یک ماه پیش حدود ۷۰۰ هزار تومان قیمت داشت، امروز به یک میلیون تومان رسیده و این افزایشهای پیدرپی باعث شده بخش بزرگی از جامعه دیگر توان تهیه برخی اقلام دارویی و مکملها را نداشته باشند.
در شرایطی که سلامت مردم به طور مستقیم به دسترسی به دارو وابسته است، مسئله امروز تنها کمبود دارو نیست؛ بلکه افزایش قیمتها باعث شده حتی وجود دارو در بازار نیز برای بسیاری از مردم معنای چندانی نداشته باشد، زیرا توان پرداخت هزینه آن را ندارند.
برخی داروخانهداران نیز معتقدند افزایش مداوم قیمت دارو و مکملها باعث کاهش قدرت خرید مردم شده است؛ بهگونهای که بسیاری از مصرفکنندگان دیگر مانند گذشته امکان خرید اقلام مورد نیاز خود را ندارند. به گفته آنها، در چنین شرایطی تفاوت چندانی میان وجود دارو در قفسه داروخانه و نبود آن برای برخی بیماران وجود ندارد، زیرا مشکل اصلی به توان اقتصادی مردم بازمیگردد. دارو یک زنجیره است و وزارت بهداشت تنها تصمیمگیر این حوزه نیست
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی رکنا درباره چرخه تأمین، قیمتگذاری و توزیع دارو گفتند: زنجیره دارویی کشور تنها به یک بخش محدود نمیشود و افزایش قیمت دارو حاصل مجموعهای از عوامل در بخش تولید، واردات، تأمین مواد اولیه، توزیع و نظارت است.
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت درباره فرآیند ورود دارو و مواد اولیه به چرخه تولید و مصرف توضیح دادند: «مواد اولیه دارو وقتی وارد کشور میشود، باید مراحل مختلفی را طی کند. ابتدا مواد اولیه تأمین میشود، سپس وارد چرخه بررسی و تأیید میشود، در سامانههای مربوط مانند تیتک ثبت و تأیید میشود و بعد از آن به مرحله تولید و توزیع میرسد. این یک فرآیند مشخص است.»
آنها ادامه دادند: «اما باید توجه داشت که همه مسائل در اختیار وزارت بهداشت نیست. بخشی از موضوع مربوط به وزارت صنعت و حوزههای دیگر است، چون قیمتگذاری یک موضوع بیندستگاهی محسوب میشود. گروههای مختلفی در این فرآیند نقش دارند و وزارت بهداشت تنها تصمیمگیر این بخش نیست.»
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت با اشاره به تأثیر شرایط اقتصادی کشور بر قیمت دارو گفتند: «وقتی درباره افزایش قیمت دارو صحبت میکنیم، باید ببینیم شرایط تورمی کشور چه اثری روی قیمت تمامشده گذاشته است. باید مشخص شود افزایش قیمتها واقعاً ناشی از هزینههای تولید، واردات و تأمین مواد اولیه است یا عوامل دیگری هم در این میان نقش دارند.» اگر تأمین مواد اولیه بدون مانع انجام شود، مشکل جدی در تأمین دارو نخواهیم داشت
کارشناسان یکی از عوامل مهم در افزایش قیمت دارو را مسئله تأمین مواد اولیه دانستند و گفتند: «یکی از مسائل اصلی این است که مواد اولیه با چه شرایطی وارد کشور میشود. اگر مواد اولیه بدون مشکل وارد شود و محدودیتها و موانع وجود نداشته باشد، وزارت بهداشت در تأمین دارو مشکل جدی نخواهد داشت.»
آنها ادامه دادند: «اما وقتی واردات مواد اولیه با دشواری مواجه میشود، طبیعی است که این موضوع روی قیمت نهایی اثر بگذارد. هزینههای مربوط به تأمین، انتقال، واردات و تولید در نهایت به قیمت محصول منتقل میشود.»
کارشناسان با اشاره به نمونههایی از کمبود برخی داروها توضیح دادند: «برای مثال دارویی وجود دارد که برای بیماران قلبی مصرف میشود. ممکن است در مقطعی در بازار پیدا نشود، در حالی که در گذشته موجود بوده است. حتی گاهی مجبور میشویم برای تهیه داروی مورد نیاز خانواده، آن را از شهری دیگر تهیه کنیم و مسیر طولانی طی شود.» مشکل فقط تولید دارو نیست؛ بخش مهم ماجرا نظارت بر قیمت و عرضه است
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت تأکید کردند که بررسی بازار دارو نباید تنها به مسئله تولید محدود شود و گفتند:«یک بخش این است که مواد اولیه وجود ندارد یا گران شده است، اما بخش دیگر این است که برخی داروها یا مکملهای دارویی به شکل غیرعادی افزایش قیمت پیدا میکنند. اینجا بحث نظارت اهمیت پیدا میکند.»
آنها ادامه دادند:«باید مشخص شود سازوکار قیمتگذاری چگونه انجام میشود و چه نهادی بر اجرای واقعی آن در بازار نظارت دارد.»
کارشناسان درباره فرآیند تعیین قیمت دارو توضیح دادند:«در قیمتگذاری، مجموعهای از دستگاهها نقش دارند؛ وزارت صنعت، وزارت بهداشت، گمرک، سازمان توسعه تجارت، بانک مرکزی و سایر نهادهای مرتبط. اما سؤال اصلی این است که بعد از تعیین قیمت، چه نظارتی بر بازار وجود دارد؟»
آنها اضافه کردند:«نمیشود فقط قیمت را تعیین کرد و بعد بازار را رها کرد. باید بررسی شود سازمان غذا و دارو چه نظارتی بر داروخانهها دارد، داروهای خارج از شبکه رسمی چگونه کنترل میشوند و چه سازوکاری برای جلوگیری از تخلف وجود دارد.» داروخانه روی داروی رسمی چارچوب دارد، اما بازار غیررسمی میتواند مشکلساز شود
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت درباره تفاوت میان داروهای موجود در شبکه رسمی و خارج از آن گفتند:«داروخانه روی فروش دارویی که از مسیر رسمی دریافت کرده باشد، چارچوب مشخصی دارد. اما درباره داروهایی که از مسیرهای غیررسمی وارد بازار میشوند، شرایط متفاوت است.»
آنها ادامه دادند: «ممکن است فردی دارویی را خارج از شبکه رسمی تهیه کند و بعد با هر قیمتی که بخواهد در بازار عرضه کند. اینجاست که نقش نظارت بسیار مهم میشود.» قبل از اعلام رسمی گرانی، بازار خودش را با قیمت جدید تنظیم میکند
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت با اشاره به یکی از چالشهای مهم در زنجیره توزیع دارو گفتند: «مشکل سیستم دارویی اینجاست؛ چه آنهایی که در حوزه پخش دارو فعالیت میکنند و چه برخی داروخانهها، مسئله این است که گاهی دارو در انبار یا جای دیگری نگهداری میشود تا قیمت جدید اعلام شود.»
آنها ادامه دادند: «فرض کنید مسئول توزیع هستید. قیمتگذاری جدید قرار است انجام شود. قبل از اینکه بخشنامه رسمی بیاید و قبل از اینکه قیمت جدید وارد چرخه توزیع شود، خبر بین داروخانهها میچرخد. یک داروخانه به داروخانه دیگر خبر میدهد که این دارو قرار است گران شود.»
کارشناسان با مقایسه این وضعیت با رفتار بازار در زمان انتشار اخبار افزایش قیمت کالاهای دیگر توضیح دادند: «این اتفاق شبیه زمانی است که در جامعه خبر افزایش قیمت بنزین منتشر میشود و روی قیمت همه چیز اثر میگذارد؛ حتی قبل از اینکه قیمت رسمی اعلام شود. در دارو هم همین اتفاق ممکن است رخ دهد. هنوز بخشنامه نیامده، هنوز قیمت جدید رسماً اعلام نشده، هنوز توزیع با قیمت جدید انجام نشده، اما بازار خودش را با افزایش قیمت آینده تنظیم میکند.»
آنها تأکید کردند:«اینجا مسئله اصلی، نظارت بر زنجیره توزیع است. اگر قرار است قیمت دارو تغییر کند، باید مشخص باشد دارویی که با قیمت قبلی خریداری شده، چگونه و با چه قیمتی وارد بازار میشود.» اگر داروی خریداریشده با قیمت قدیم، با قیمت جدید فروخته شود، سود مضاعف ایجاد میشود
کارشناسان با اشاره به موضوع نگهداری کالا در انبارها گفتند:«یکی از مشکلات جدی این است که ممکن است محصولی قبلاً با قیمت پایینتر خریداری شده باشد، اما وقتی قیمت جدید اعلام میشود، همان محصول قدیمی نیز با قیمت جدید فروخته شود.»
آنها ادامه دادند: «اگر چنین اتفاقی بدون ضابطه رخ دهد، یک سود مضاعف برای برخی ایجاد میکند؛ یک بار از خرید قبلی و یک بار از افزایش قیمت جدید.»
کارشناسان با اشاره به ضرورت کنترل این فرآیند گفتند: «نظارت باید به شکلی باشد که مشخص شود دارو چه زمانی خریداری شده، با چه قیمتی وارد انبار شده و با چه قیمتی به مصرفکننده رسیده است. این اطلاعات اگر به شکل دقیق رصد شود، بسیاری از تخلفات قابل کنترل خواهد بود.» مکملی که ۷۰۰ هزار تومان بوده، چرا در چند هفته به یک میلیون تومان میرسد؟
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت با اشاره به افزایش قیمت برخی مکملهای دارویی و بهداشتی گفتند:«گاهی یک مکمل تقویت مو را فردی با قیمت ۷۰۰ هزار تومان خریداری کرده، اما دو هفته بعد همان محصول را با قیمت یک میلیون تومان میخرد. سؤال این است که این افزایش قیمت در این فاصله کوتاه بر چه اساسی اتفاق افتاده و چه نهادی آن را بررسی میکند؟»
آنها ادامه دادند: «ممکن است بخشی از افزایش قیمت به هزینههای تولید، واردات یا مواد اولیه مربوط باشد، اما افزایشهای ناگهانی و کوتاهمدت نیازمند بررسی دقیق است. نمیتوان هر افزایش قیمتی را بدون بررسی پذیرفت.» گاهی نبود دارو در بازار، به معنای نبود واقعی دارو نیست
کارشناسان با اشاره به برخی کمبودهای دارویی گفتند:«گاهی دارویی که قیمتش مثلاً ۳۰۰ هزار تومان است، در بازار پیدا نمیشود. اما این نبودن لزوماً به معنای نبود واقعی آن نیست.»
آنها اضافه کردند:«گاهی داروخانهها، انبارهای دارویی یا شرکتهای پخش، دارو را نگه میدارند تا شرایط قیمتی تغییر کند و بعد با قیمت بالاتر وارد بازار شود. البته نمیتوان درباره همه موارد چنین قضاوتی کرد، اما این موضوع باید دقیق بررسی و نظارت شود.» اگر سیستم دارویی شفاف باشد، همه چیز باید قابل ردیابی باشد
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت درباره ضرورت شفافیت در زنجیره دارویی گفتند: «اگر سیستم دارویی شفاف باشد، همه چیز باید قابل ردیابی باشد. وقتی میگوییم سامانههایی مثل تیتک یا سامانههای بیمه وجود دارد، یعنی مسیر دارو باید مشخص باشد؛ اینکه دارو از کجا آمده، چه زمانی توزیع شده، با چه قیمتی خریداری شده و با چه قیمتی به دست مصرفکننده رسیده است. فروش دارو هم باید کاملاً قابل ثبت و بررسی باشد.»
آنها ادامه دادند:«یکی از مشکلات این است که گاهی اطلاعات دقیق درباره مسیر حرکت دارو از زمان ورود تا رسیدن به دست بیمار، به شکل شفاف در اختیار مردم و نهادهای نظارتی نیست. در حالی که هر مرحله از این زنجیره باید قابل بررسی باشد.»
کارشناسان با اشاره به مشکلات موجود در فروش آزاد دارو گفتند: «یکی دیگر از مشکلات، بحث نظارت بر فروش آزاد دارو است. گاهی سامانه بیمه قطع میشود و بیمار مجبور میشود دارو را آزاد تهیه کند. این مسائل نشان میدهد که سیستم نظارتی باید دقیقتر باشد تا مشخص شود چه زمانی دارو از مسیر بیمه خارج شده و چرا بیمار مجبور به پرداخت هزینه بیشتری شده است.»
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت با اشاره به تجربه فروشگاههای زنجیرهای توضیح دادند:«شما فروشگاههایی مثل افق کوروش را ببینید. وقتی فردی خرید میکند، هر قلم کالا در سامانه ثبت میشود و موجودی، فروش و گردش کالا قابل مشاهده است. مدیریت میتواند ببیند چه کالایی، چه زمانی و به چه تعداد فروخته شده است.»
آنها اضافه کردند: «اگر همین شفافیت در داروخانهها هم وجود داشته باشد، بسیاری از ابهامات برطرف میشود. باید مشخص باشد هر داروخانه چه دارویی را از چه شرکتی، در چه تاریخی و با چه قیمتی دریافت کرده و با چه قیمتی به بیمار فروخته است.»
کارشناسان تأکید کردند: «مشکل اصلی این است که امروز ما نمیدانیم در یک داروخانه دقیقاً چه اتفاقی میافتد. نمیدانیم داروخانه چه زمانی دارو را گرفته، از کدام شرکت پخش دریافت کرده، دارو با قیمت روز توزیع شده یا با قیمت قبلی، و در نهایت با چه قیمتی به مردم فروخته شده است. این همان نقطهای است که نظارت واقعی باید وارد شود.»
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت ادامه دادند: «در مقاطعی هر جا مراجعه میکردید، گفته میشد دارو نیست. اما سؤال این است که چرا دارویی که باید در بازار باشد، ناگهان ناپدید میشود؟ مشکل شیر خشک، مشکل برخی داروها و برخی اقلام سلامت، در بسیاری موارد به همین چرخه تأمین، توزیع و نظارت بازمیگردد.» مشکل فقط دارو نیست؛ مدیریت کل زنجیره دارویی دچار ضعف است
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت معتقدند یکی از مشکلات اصلی، نبود یک مدیریت یکپارچه بر تمام مراحل زنجیره دارویی است و گفتند: «مشکل ما نظارت است. در سازمان غذا و دارو، در چرخه توزیع و بین فعالان بازار، ارتباطات زیادی شکل گرفته و یک مدیریت استراتژیک که بتواند کل این چرخه را کنترل کند، وجود ندارد.»
آنها ادامه دادند: «وقتی یک زنجیره از تولید مواد اولیه تا واردات، توزیع و فروش نهایی وجود دارد، نمیتوان فقط یک بخش را کنترل کرد و انتظار داشت مشکل حل شود. باید همه حلقهها به صورت همزمان دیده شوند.»
کمبود دارو با دستور حل نمیشود؛ مشکل تأمین مالی باید حل شود
کارشناسان درباره نقش شرایط اقتصادی و محدودیتهای مالی در بازار دارو گفتند: «رئیسجمهور دستور بدهد، وزارت بهداشت هم بخواهد، اما اگر مشکل تأمین و انتقال پول حل نشود، کار سخت میشود. در شرایط تحریم و بحرانهای اقتصادی، تأمین مواد اولیه با مشکلات جدی مواجه است.»
آنها تأکید کردند: «ما در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی به شکل رسمی تحریم دارویی نداریم. هر کسی میگوید دارو تحریم است، باید دقیقتر نگاه کند. مشکل اصلی این است که ما به دلیل محدودیتهای مالی، نبود ارتباطات بانکی، مشکلات مربوط به FATF و نبود تراکنشهای مالی شفاف، امکان پرداخت راحت نداریم.» مشکل اصلی تحریم دارو نیست؛ مشکل انتقال پول و ارتباط بانکی است
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت با اشاره به مشکلات موجود در تجارت خارجی دارو و مواد اولیه گفتند: «امروز ممکن است شما بتوانید مواد اولیه را از یک شرکت خارجی خریداری کنید، اما مسئله اصلی این است که چگونه پول آن را پرداخت کنید. در تجارت بینالملل معمولاً شرکت خارجی پیشفاکتور صادر میکند و خریدار باید مبلغ را پرداخت کند تا کالا ارسال شود.»
آنها ادامه دادند: «اما ما در بسیاری از موارد پیشفاکتور را داریم، شرکت فروشنده هم آماده همکاری است، اما مشکل انتقال پول وجود دارد. بسیاری از شرکتها و بانکهای خارجی حاضر نیستند تراکنش مستقیم با ایران انجام دهند و همین موضوع فرآیند تأمین مواد اولیه را دشوار میکند.»
کارشناسان تأکید کردند: «بنابراین مسئله فقط خرید دارو یا مواد اولیه نیست؛ مسئله این است که مسیر مالی برای انجام این خرید چگونه فراهم میشود. اگر مسیر پرداخت بسته باشد، حتی اگر تولیدکننده خارجی هم آماده همکاری باشد، عملاً تأمین کالا با مشکل مواجه میشود.» نمیتوان با روشهای قدیمی تجارت، نیاز دارویی کشور را تأمین کرد
کارشناسان درباره مشکلات ارتباط مالی با کشورهای دیگر گفتند: «فرض کنید بخواهیم با یک شرکت خارجی معامله کنیم. سؤال این است که از چه بانکی میتوانیم پول را منتقل کنیم؟ بسیاری از بانکهای اروپایی و خارجی امکان همکاری مستقیم ندارند یا با احتیاط زیادی عمل میکنند.»
آنها ادامه دادند:«حتی برخی مسیرهای محدود مالی که در گذشته وجود داشت، امروز مانند گذشته فعال نیست. تجارت بینالملل بر پایه اعتماد، شفافیت و انتقال آسان پول شکل میگیرد و وقتی این مسیرها دچار مشکل میشود، هزینه نهایی کالا هم افزایش پیدا میکند.»
کارشناسان با اشاره به روابط تجاری با کشورهای منطقه توضیح دادند: «کشورهایی مانند ترکیه، پاکستان یا هند ممکن است اعلام کنند که آماده همکاری هستند و کالا میدهند، اما شرایط امروز مانند گذشته نیست. دیگر نمیتوان گفت نفت بدهیم و کالا بگیریم. آنها هم به دنبال پرداختهای منظم، شفاف و قابل اطمینان هستند.»
آنها اضافه کردند:«شرایط اقتصادی و تجاری ایران برای طرفهای مقابل هم اهمیت دارد. آنها باید مطمئن باشند که معامله انجام میشود، پول منتقل میشود و مسیر همکاری ادامهدار خواهد بود.»
شرکتهای دارویی خصوصی هم زیر فشار شرایط اقتصادی قرار گرفتهاند
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت با اشاره به ساختار بازار دارویی کشور گفتند: «بخش بزرگی از شرکتهای دارویی ما خصوصی هستند. حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد بازار دارویی در اختیار شرکتهای خصولتی است. این شرکتها بخش مهمی از تولید و تأمین دارو را برعهده دارند.»
آنها ادامه دادند:«اما شرکت خصوصی هم در یک محیط اقتصادی فعالیت میکند. وقتی هزینه مواد اولیه، انتقال پول، حملونقل، تولید و سایر هزینهها افزایش پیدا میکند، طبیعی است که این فشار به زنجیره دارو منتقل شود.»
کارشناسان تأکید کردند:«البته این موضوع به معنای نادیده گرفتن نقش نظارت نیست. حتی در شرایط سخت اقتصادی هم باید سازوکاری وجود داشته باشد که افزایش قیمتها منطقی، شفاف و قابل بررسی باشد.»
دارو فقط یک کالا نیست؛ مسئله با سلامت مردم ارتباط مستقیم دارد
کارشناسان با اشاره به حساسیت حوزه دارو گفتند: «دارو با بسیاری از کالاهای دیگر تفاوت دارد. وقتی قیمت یک کالای مصرفی افزایش پیدا میکند، شاید فرد بتواند مصرف آن را کاهش دهد یا جایگزین پیدا کند، اما درباره دارو چنین امکانی وجود ندارد.»
آنها ادامه دادند:«بیمار قلبی، بیمار دیابتی یا فردی که به داروی خاص نیاز دارد، نمیتواند مصرف دارو را متوقف کند. به همین دلیل سیاستگذاری در این حوزه باید متفاوت باشد و فقط نگاه اقتصادی به موضوع نداشت.»
بحران واقعی فقط نبود دارو نیست؛ مردم باید توان خرید داشته باشند
کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت در جمعبندی صحبتهای خود گفتند:«وقتی همه این قطعات را کنار هم میگذاریم، به یک نتیجه میرسیم؛ مشکل دارو فقط یک عامل نیست. ترکیبی از ضعف نظارت، مشکلات زنجیره توزیع، مسائل مالی، محدودیتهای بانکی، شرایط اقتصادی و مشکلات مدیریتی باعث شده امروز مردم با نگرانیهای مختلفی مواجه باشند.»
آنها تأکید کردند:«مسئله اصلی فقط این نیست که دارو در بازار باشد یا نباشد. اگر دارو وجود داشته باشد اما مردم توان خرید آن را نداشته باشند، باز هم یک بحران ایجاد شده است.»
کارشناسان در پایان گفتند:«سیاستگذاری نباید فقط بر موجود بودن دارو تمرکز کند. باید دسترسی واقعی مردم به دارو، قدرت خرید آنها و سلامت جامعه هم مورد توجه قرار گیرد. دارویی که روی قفسه وجود دارد اما بیمار توان تهیه آن را ندارد، در عمل برای آن بیمار دسترسی محسوب نمیشود.»
پایان خبر / رکنا / کدخبر 1233278
اخبار وبگردی را در اینجا بخوانید: فیلم / یک الاغ اتوبان قزوین را بست / 9 ماشین به هم کوبیدند مشاهده خبر
اخبار تاپ حوادث فیلم / یک الاغ اتوبان قزوین را بست / 9 ماشین به هم کوبیدند قتل در خانه کلنگی/ قاتل فراری مشیریه تهران دستگیر شد کشف جسد زن ناشناس در ساختمان نیمهکاره جنوب تهران عکس تلخ / قتل فاطمه زهرا حسینبر در سراوان / قاتل جسد سوخته دختر بچه بی گناه کیست ؟! فیلم و عکس تلخ / لحظه پیدا شدن جسد نهال کوچولو در کوهرنگ / شهر در ماتم و غم دخترک خوش خنده فیلم / شگرد ناجوانمردانه دزدان سریالی در روزهای جنگ تهران / در نقش پلیس و قاضی خانه ها را پلمب می کردند + فیلم گفتگو با متهمان و مادر شهید جنگ پشت پرده های گرانی دارو / مکمل ۷۰۰ هزار تومانی، چند هفته بعد یک میلیون تومان شد/ وزارت صمت، بهداشت، گمرک، سازمان توسعه تجارت، بانک مرکزی باید پاسخگوی این وضعیت باشند تبلیغات تبلیغات
