اقتصاد۲۴- رییسکل سازمان امور مالیاتی کشور با ابلاغ دستورالعمل شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۳۷ به ادارات کل امور مالیاتی کشور نحوه تعیین نرخ ارز را تشریح کرد. بر اساس این دستورالعمل، در مواردی که واردات بدون انتقال ارز صورت میگیرد، تعیین نرخ ارز مورد استفاده در محاسبه بهای تمام شده کالای وارداتی که برای حسابرسی مالیاتی ملاک عمل است، بر اساس نرخ ارز مستند به اسناد و مدارک مثبته خواهد بود. اما اگر چنین اسناد و مدارکی در دسترس نباشد، برای این بخش از رویدادها و معاملات ارزی از نرخ فروش اسکناس صرافی ملی ایران، استفاده خواهد شد.
در این دستورالعمل تاکید شده است در مواردی که واردات بدون انتقال ارز صورت گرفته است اگر متعاقباً تامین ارز توسط مراجع ذیربط صورت پذیرد، ضروری است آثار مالیاتی آن در زمان رسیدگی مورد توجه قرار گیرد.
بر اساس این دستورالعمل، با توجه به شرایط اقتصادی کشور و الزامات موجود، این امکان وجود دارد که بخشی از رویدادها و معاملات ارزی مشمول الزامات و تکالیف ارزی تعیین شده توسط مراجع ذیصلاح (از جمله بانک مرکزی) بوده و بابت مابقی آن تکلیفی پیشبینی نشده باشد؛ لذا بابت آن بخش که مشمول الزامات و تکالیف تعیین شده توسط مراجع ذیصلاح میباشد، نرخ ارز تعیین شده توسط مراجع مذکور در حسابرسی مالیاتی ملاک عمل قرار خواهد گرفت.
در این دستورالعمل همچنین درباره رفع تعهد ارزی از طریق واردات در مقابل صادرات تاکید شده است اگر هیچگونه اسناد و مدارک مثبتهای در این زمینه در دسترس نباشد، برای این بخش از رویدادها و معاملات ارزی نیز از نرخ ارز (خرید/ فروش حسب مورد) مرکز مبادله ارز و طلای ایران، استفاده خواهد شد.
رییسکل سازمان امور مالیاتی کشور همچنین تصریح کرده است نرخ تسعیر ارز مرتبط با بازه زمانی قبل از راهاندازی مرکز مبادله ارز و طلای ایران، مطابق با بخشنامه شماره ۲۰۰/۹۷/۱۷۲ مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۲۲ تعیین خواهد شد.
در این دستورالعمل در خصوص پذیرش زیان حاصل از تسعیر ارز به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی با استناد به بند (۲۴) ماده (۱۴۸) قانون مالیاتهای مستقیم آمده است: زیان حاصل از تسعیر ارز بر اساس اصول متداول حسابداری مشروط بر اتخاذ یک روش یکنواخت طی سالهای مختلف از طرف مودی به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی تلقی شده است. بر این اساس، به منظور پذیرش زیان حاصل از تسعیر ارز، علاوه بر رعایت سایر مقررات مرتبط، مودی مکلف به شناسایی آثار تسعیر ارز در کلیه مواردی است که به موجب استانداردهای حسابداری، مقرر شده است.
به موجب پاسخ استعلام به عمل آمده از سازمان حسابرسی به شماره ۱۴۰۱/۱۵۳۸۹ مورخ ۱۴۰۱/۰۶/۰۷، «با توجه به شرایط کنونی اقتصادی و وضع تحریمهای بینالمللی، هرگاه وصول مطالبات ارزی یا تسویه بدهیهای ارزی با ابهام قابل ملاحظه مواجه باشد، تسعیر اینگونه اقلام پولی ارزی و در نتیجه شناسایی سود و زیان تسعیر ارز از این بابت تا زمان رفع ابهام مربوط، به تعویق میافتد»؛ بنابراین چنانچه با بررسی اسناد و مدارک مربوطه شرایط مذکور محرز شود و مودی مطابق با مقرره فوق اقدام به شناسایی سود تسعیر ارز ننموده باشد، شناسایی سود تسعیر ارز از این بابت توسط ماموران مالیاتی و متعاقبا مطالبه مالیات از این حیث فاقد موضوعیت است.
در این دستورالعمل، اعمال معافیت و نرخ صفر مالیاتی نسبت به سود تسعیر ارز منوط به رعایت سایر مقررات از جمله مقررات موضوع تبصره (۱) ماده (۱۴۶) مکرر قانون مالیاتهای مستقیم است. در این خصوص همچنین تاکید شده است در مواردی که مودی به موجب استانداردهای حسابداری مکلف به شناسایی آثار تسعیر ارز میباشد، در صورت عدم انجام تکلیف مذکور، ماموران مالیاتی ذیربط میبایست نسبت به محاسبه سود تسعیر ارز و اعمال مقررات مرتبط، اقدام نمایند. چنانچه برای سود تسعیر ارز معافیت/نرخ صفر مالیاتی پیش بینی شده باشد در صورت ابراز اقلام دارایی/بدهی ارزی مرتبط با سود تسعیر ارز در اظهارنامه، معافیت/نرخ صفر مالیاتی به سود مذکور حسب مورد تا میزان ابرازی یا تعیین شده توسط ماموران مالیاتی قابل اعمال خواهد بود.
