به گزارش اطلاعات آنلاین، مرتضی نیداوود در سال ۱۲۷۹ در خانوادهای یهودی و دوستدار موسیقی در تهران (و به روایتی اصفهان) به دنیا آمد. استعداد او در کودکی نمایان شد، اما پدرش «بالاخان» که خود با تار و تنبک آشنا بود، در ابتدا با پیگیری حرفهای موسیقی توسط مرتضی موافق نبود و او را در مدرسه «آلیانس» ثبتنام کرد. با این حال، اشتیاق بیحد مرتضی، پدر را مجاب کرد تا او را نزد رمضان ذوالفقاری (از شاگردان آقا حسینقلی) ببرد. نیداوود پس از هفت ماه آموزش نزد ذوالفقاری، به محضر آقا حسینقلی راه یافت و دو سال و نیم از تعالیم او بهرهمند شد. سپس برای تکمیل ردیف و نوازندگی تار به شاگردی درویشخان درآمد؛ استادی که به شاگردان ممتازش نشانهای تبرزین میداد و نیداوود موفق شد هر سه نشان برنزی، نقرهای و طلایی او را دریافت کند.
هنوز ۱۸ سال نداشت که درویشخان او را شایسته استقلال و دایر کردن کلاس دانست. پس از درگذشت نابهنگام درویشخان، نیداوود کلاسی به نام «درویش» در کوچه بانک (خیابان فردوسی) تأسیس کرد و آموزش شاگردان استادش را پی گرفت. شاگردان برجستهای چون قمرالملوک وزیری، ارسلان درگاهی و فرهنگ شریف حاصل همین دوران تدریس بودند. آشنایی او با قمرالملوک وزیری در یک محفل خصوصی، به کشف یکی از بزرگترین آوازخوانان تاریخ ایران انجامید؛ همکاری مستمری که از سال ۱۳۰۶ به بعد، با همراهی تار مرتضیخان و صدای قمر، ماندگارترین آثار آن عصر را رقم زد.
دیدگاهها و انتقادها
نیداوود در مصاحبههای خود درباره چگونگی شکلگیری تصنیف «مرغ سحر» میگوید که این آهنگ نهچنان شاد است و نه غمانگیز و ملودی آن سوژهای ویژه برای او بوده است. او اشاره میکند که برای سرودن شعر، بیش از ۲۰ بار آهنگ را برای ملکالشعرا بهار نواخته تا بهار بتواند دقیقاً در قالب همان ملودی، شعر معروفش را بسازد. نیداوود با تحسین بهار یادآور میشود که او و درویشخان معمولاً شعر و آهنگ را با هم میساختند و پس از شیدا، بهترین تصانیف را به یادگار گذاشتند.
او همچنین دیدگاهی تأملبرانگیز درباره موسیقی جاز و مقایسه آن با موسیقی اصیل داشت. به باور نیداوود، جاز موضوع و فرم دیگری دارد و شاید به مفهوم سنتی «موسیقی» نباشد، اما وجود آن را لازم میدانست؛ چراکه معتقد بود حضور موسیقی جاز باعث میشود جلوه و عمق موسیقی اصیل …
![[لیلا اردبیلی] میراث فرهنگی؛ فراتر از دیوار و سنگ](/news/u/2026-08-23/ettelaat-j0awm.jpg)
