رامین پرتو
در حالی که بسیاری از تحلیلگران تصور میکردند کانون اصلی بحرانهای غرب آسیا همچنان ایران خواهد بود، بامداد چهارشنبه حملهای غیرمنتظره معادلات منطقه را وارد مرحلهای تازه کرد. حملات هماهنگ آمریکا و عربستان سعودی به مواضع متعدد حشدالشعبی در استانهای مختلف عراق، نه تنها فضای امنیتی این کشور را دستخوش تغییر کرد، بلکه پرسشهای مهمی درباره اهداف واقعی این عملیات، پیامدهای آن برای آینده منطقه و ارتباط احتمالی آن با تحولات سیاسی اخیر، بهویژه دیدار دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در واشنگتن، ایجاد کرد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، مقرهای حشدالشعبی در بغداد، استان واسط، نینوا، بصره، کرکوک، کربلا و دیالی هدف حملات هوایی قرار گرفتند. وزارت دفاع عربستان اعلام کرد این عملیات با هماهنگی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) و در پاسخ به آنچه حملات پهپادی علیه تأسیسات نفتی عربستان عنوان شد، انجام گرفته است. در مقابل، سازمان حشدالشعبی این حملات را «تروریستی» و نقض آشکار حاکمیت عراق توصیف کرد و از جان باختن دستکم ۲۰ نفر و زخمی شدن ۳۲ تن دیگر خبر داد. همزمان، موج گستردهای از محکومیتهای داخلی در عراق شکل گرفت و مقامات این کشور، از جمله محمد شیاع السودانی، این اقدام را نقض قوانین بینالمللی و حاکمیت ملی عراق دانستند.
چرا آمریکا و عربستان حشدالشعبی را هدف قرار دادند؟
اگرچه ریاض و واشنگتن دلیل رسمی این عملیات را پاسخ به حملات پهپادی علیه تأسیسات نفتی عربستان اعلام کردهاند، اما مجموعه تحولات منطقه نشان میدهد این حملات صرفاً یک اقدام تلافیجویانه محدود نبوده است. حشدالشعبی طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین بازیگران امنیتی عراق تبدیل شده و علاوه بر ایفای نقش در مبارزه با داعش، به یکی از ارکان محور مقاومت در منطقه نیز بدل شده است.
از منظر راهبردی، ایالات متحده در شرایطی قرار دارد که تلاش میکند دامنه نفوذ گروههای همسو با ایران در عراق را کاهش دهد. واشنگتن به خوبی میداند که هرگونه تغییر در موازنه قدرت عراق، تأثیر مستقیمی بر معادلات سوریه، لبنان و حتی امنیت اسرائیل خواهد داشت. بنابراین، تضعیف ظرفیت عملیاتی حشدالشعبی میتواند …
