همه چیز از یک نامه بهظاهر محرمانه آغاز شد. نامهای که از دفتر جیانی اینفانتینو، در مقر شیشهای و پرزرقوبرق فیفا در زوریخ، به مقصد ۲۱۱فدراسیون فوتبال در سراسر جهان ارسال شد. محتوای نامه؟ پیشنهادی که رد کردنش برای بسیاری از فدراسیونهای کوچک، سختتر از عبور از دیوار دفاعی ایتالیا در دهه نود میلادی بود! پروژه فیفا فوروارد اینترپرایز «FIFA Forward Enterprise» که تا پیش از این تنها در حد شایعات راهروهای فیفا زمزمه میشد، حالا با یک برچسب قیمت وسوسهانگیز روی میز قرار گرفته بود. طرحی که قرار است قلب تپنده اقتصاد فوتبال، یعنی جامجهانی را تا حدودی در اختیار سرمایهگذاران خصوصی قرار دهد.
پاداش یا حقالسکوت؟
گزارش افشاگرانهی روزنامه تایمز، زلزلهای در دنیای فوتبال به پا کرد. طبق این گزارش، فدراسیونها تنها ۵۳روز فرصت دارند تا در یک دوراهی تاریخی تصمیمگیری کنند. اما کفه ترازوی این تصمیمگیری، به شکل عجیبی سنگین شده است. فدراسیونهایی که به این قطار بپیوندند، چکی به مبلغ ۴۰میلیون دلار دریافت خواهند کرد. اما آنها که ساز مخالف کوک کنند؟ تنها ۱۰میلیون دلار. این اختلاف ۳۰میلیون دلاری، در ادبیات حقوقی نامهای مختلفی دارد، اما در ادبیات رسانهای، بسیاری آن را با واژهی سنگین رشوه توصیف کردهاند. برای یک فدراسیون فوتبال در کشوری در حال توسعه، ۳۰میلیون دلار یعنی ساخت دهها زمین چمن، توسعه فوتبال پایه و شاید حتی تضمین صعود به جامجهانی در دههی آینده. این همان نقطهای است که منتقدان میگویند اینفانتینو نه با منطق فوتبال، که با زبان اسکناس در حال مذاکره است.
دومینوی مخالفتها
اگر اینفانتینو تصور میکرد این طرح با یک رایگیری بیدردسر در کنگره فیفا به تصویب میرسد، احتمالا قدرت نهادهای قارهای را دستکم گرفته بود. یوفا، قلعه مستحکم فوتبال اروپا، اولین نهادی بود که شمشیر را از رو بست. الکساندر چفرین، رئیس یوفا که رابطهاش با اینفانتینو مدتهاست به سردی گراییده، با ادبیاتی تند به میدان آمد. بیانیه یوفا صریح بود؛ روح و ساختار مدیریتی فوتبال، دارایی قابل معامله نیست و اینکه فوتبال چیزی نیست که فیفا بتواند آن را بفروشد. اما ضربه دوم، شاید غیرمنتظرهتر بود. کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC)، که معمولا در منازعات جهانی محتاطتر عمل میکند، با انتشار بیانیهای به صف منتقدان پیوست. پیام AFC هم روشن بود؛ چرا با ما مشورت نشد؟ آنها خواستار شفافیت، زمان بیشتر و بررسی همهجانبه این واگذاری تاریخی شدند. پیش از آن نیز کونکاکاف (آمریکای شمالی و مرکزی) نارضایتی خود را
ابراز کرده بود.
سایه سنگین سیاست
در لابهلای این هیاهو، نامهای آشنایی به چشم میخورند که داستان را جذابتر (و شاید برای عدهای ترسناکتر) میکنند. ورود احتمالی شرکت سرمایهگذاری Thrive Capital به عنوان خریدار اصلی، نگاهها را به سمت خانواده کوشنر و به تبع آن، دونالد ترامپ میکشاند. اندی برنهام، از چهرههای سیاسی بریتانیا، با جملاتی که بوی سکوهای استادیومهای انگلیس را میداد، به این ماجرا واکنش نشان داد: «جام جهانی یک محصول تجاری نیست. وقتی بخشی از آن را میفروشید، در واقع فوتبال را فروختهاید.»
دموکراسی یا دیکتاتوری پنهان؟
در سوی دیگر میدان، جیانی اینفانتینو ایستاده است؛ مردی که معتقد است در حال نجات فوتبال از چنگال انحصار است. او در دفاع از طرح خود، به زبان آمار و ارقام سخن میگوید. افزایش کمکهای مالی سالانه به فدراسیونها از ۸ به ۲۰میلیون دلار در بازه ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰، وعدهای است که او به اعضای فیفا میدهد. استدلال اینفانتینو این است که فوتبال باید مانند یک کسبوکار تخصصی اداره شود تا ارزش افزوده آن به صورت عادلانهتر در سراسر جهان توزیع گردد. او میخواهد فدراسیونهای کوچکتر را از وابستگی به قدرتهای سنتی فوتبال رها کند. در نگاه او، این طرح نه فروش فوتبال، که دموکراتیکتر کردن آن است.
تحریم جام جهانی؟
اکنون، شمشیر داموکلس بالای سر فیفا قرار گرفته است. شایعاتی مبنی بر جلسات اضطراری یوفا برای بررسی تحریم جام جهانی به گوش میرسد. این یک بلوف رسانهای است یا یک تهدید واقعی؟ واقعیت این است که جامجهانی بدون حضور غولهای اروپایی (آلمان، اسپانیا، فرانسه، انگلیس و ایتالیا) بخش عمدهای از جذابیت فنی، ارزش تجاری و حق پخش تلویزیونی خود را از دست خواهد داد. از سوی دیگر، اینفانتینو برای تصویب طرح خود در کنگرهی فیفا، تنها به نصف به علاوه یک رای از ۲۱۱فدراسیون عضو نیاز دارد؛ آرایی که با وعده چکهای ۴۰میلیون دلاری، چندان دور از دسترس به نظر نمیرسند.
سوت پایان این بازی را چه کسی میزند؟
روزهای آینده برای آیندهی پرطرفدارترین ورزش جهان حیاتی است. آیا اینفانتینو موفق میشود بزرگترین نهاد ورزشی جهان را وارد یک عصر جدید سرمایهداری کند و خود را در قامت یک کمیسر با درآمدهای نجومی ببیند؟ یا مقاومت مثلث اروپا، آسیا و آمریکای شمالی، او را وادار به عقبنشینی خواهد کرد؟ فوتبال، ورزشی که روزگاری در کوچهپسکوچههای خاکی و با توپهای پلاستیکی آغاز شد، حالا در سالنهای مجلل زوریخ و والاستریت، با میلیاردها دلار معامله میشود. باید دید در این بازی شطرنج، پادشاه مستطیل سبز به کدام سو کیش و مات خواهد شد.
کپی شد
